Samenvatting: integrerende casuïstiek en simulatie
Studiepunten: 3
1 Begripsverklaring
Interprofessioneel: samenwerking tussen zorgverleners van verschillende beroepsgroepen.
Intra-professioneel: samenwerking tussen zorgverleners van eenzelfde beroepsgroep. Vb. verpleegkundig
team.
Patiënt veiligheid: het voorkomen van schade aan een patiënt als gevolg van de zorg of door contact met
het zorgsysteem
Proactief: het op voorhand handelen, vooruitlopen op de verwachte ontwikkelingen.
Verpleegprobleem: staat synoniem voor een verpleegdiagnose, zorgvraag
Zorgthema: vertegenwoordigd een belangrijk gebied van de mens. Samen vormen de Zorgthema’s: een
verzameling van belangrijke functionele gebieden van de persoon waarlangs de ziekte/aandoening zo
compleet mogelijk in kaart kan gebracht worden.
Zorgvrager: persoon die vraagt om zorg
2 Klinisch redeneren
2.1 Definitie in eigen woorden:
Het is een continu cyclisch proces van kritisch denken, gegevens verzamelen en analyseren die gericht is op
de vragen en problemen van de patiënt en diens context. Dit om tot de beste zorg voor die patiënt te
komen.
Het is nadenken over je eigen professioneel handelen in de praktijk
2.2 Definiete volgens Marc Bakker
Klinisch redeneren als een methodische/systematische benadering van een ziekte, aandoening,
zwangerschap, trauma en/of een behandeling, dit uitgaande van de drie O’s: observeren, ordenen,
oordelen en het constant ‘overdenken’ van deze drie O’s. (Marc Bakker, 2014)
AANDACHTSPUNTEN:
Observeren: Ordenen: Oordelen
- Baseer je op feiten - Breng structuur aan - Neem de tijd
- Vraag door als je het - Visualiseer - Wees bewust van
niet begrijpt - Hou hoofd en bij valkuilen
- Bekijk de feiten in zaken gescheiden - Wees alert voor
hun context tegenargumenten
- Neem niet
klakkeloos over
Bij elke fase overdenken
2.3 Wat is het doel van klinisch redeneren:
Vanuit ziekte of gezondheid, beslissingen nemen, om de meest optimale zorg te geven.
1
, 2.4 Wat zijn de kenmerken (8) van klinisch redeneren + toelichting:
2.4.1 Goede kennis verreist
- Achtergrondkennis: Weinig veranderbaar vb. anatomie
- Voorgrondkennis: snel veranderbaar vb. kennis over interventies.
Blijvende wetenschappelijk onderbouwde kennis opdoen is een must.
- Het is nodig om vlot te kunnen samenwerken met andere zorgverstrekkers.
- Het zorgt voor minder intuïtief handelen en verkleint de kans op fouten.
2.4.2 EBP
- Intuïtief denken – Intuïtief besluiten: de valkuil bij intuïtief denken is het nemen van een verkeerd
besluit, wat kan leiden tot meer fouten. Een intuïtief besluit is meestal te snel genomen en vloeit
vaak voort uit onvoldoende kennis.
- Rationeel/Analytisch denken – Analytisch besluiten: Er is tijd nodig om bewust over de situatie te
denken en de informatie te analyseren. Dit denken verbeterd de kwaliteit van het besluit
Ervaring speelt een rol: ervaren vpk hebben vaak genoeg aan een beperkte analyse om tot hun
besluit te komen. Dit vanuit routinesituaties.
- Klinische expertise: Het nemen van het beste besluit in de specifieke situatie. Op basis van ebp en
de patiënt en zijn context die centraal staan.
2.4.3 Continu kritisch denkproces
- Klinisch redeneren doe je continu. Het leidt tot het nemen van weloverwogen beslissingen waaraan
een kritisch denkproces (critical thinking) aan vooraf ging.
- Kritisch denken en klinisch redeneren zijn niet hetzelfde.
o Kritisch denken is het gebruiken van hogere denkvaardigheden bij het verwerken van
gegevens zodat het de kans vergroot op adequate, logische besluiten en acties.
- Het klinisch redeneren vereist cognitieve vaardigeden maar evengoed metacognitieve
vaardigheden. (Kritisch denken over het eigen denkproces)
- Verloop van denkproces: diagnostisch-> oorzakelijk->prognostisch->therapeutisch
2.4.4 Elke klinische beslissing is een morele beslissing
- De vpk stelt zichzelf de vraag was het het juiste om te doen, is het moreel verantwoord? Dit vergt
een morele competentie
- Om een beslissing te nemen hou je rekening met:
o De evidentie/ebp
o De waarden en normen van: 1) de patiënt & zijn omgeving 2) Jezelf 3) Professioneel 4)
Publiek
2.4.5 Methodisch handelen
- Het klinisch redeneren volgt een stappenplan
- Doen we dit niet dan bestaat een risico op miskenning, verkeerde inschatting of conclusies
- Het is een dynamisch proces toepasbaar en elke setting van de gezondheidzorg
2.4.6 Intra en inter professioneel samenwerken
- Vpk moet kunnen meedenken met ander zorgverstrekkers en vormt een belangrijke schakel
- Autonoom handelen: zelf besluiten, uitvoeren & is primair verantwoordelijk (vb. pijnbeleving
meten)
- Participatief handelen: een ander is verantwoordelijk (vb. arts schrijft pijnmedicatie voor)
2.4.7 Proactief denken en handelen
- Indien het klinisch redeneren goed ontwikkeld is, is de vpk instaat om te anticiperen
- Het gaat over kijk vooruit en plan, schat de consequenties in
- Vb. Reactief (dit wordt toch nooit toegestaan) <-> proactief (we kunnen het toch vragen)
2.4.8 Moet aangeleerd worden
- Klinisch redeneren ontwikkelt zich na het toepassen van een bepaalde denkstructuur.
- Die denkstructuur moet aangeleerd en ingeoefend worden, het ontwikkelen loopt in fases:
Studiepunten: 3
1 Begripsverklaring
Interprofessioneel: samenwerking tussen zorgverleners van verschillende beroepsgroepen.
Intra-professioneel: samenwerking tussen zorgverleners van eenzelfde beroepsgroep. Vb. verpleegkundig
team.
Patiënt veiligheid: het voorkomen van schade aan een patiënt als gevolg van de zorg of door contact met
het zorgsysteem
Proactief: het op voorhand handelen, vooruitlopen op de verwachte ontwikkelingen.
Verpleegprobleem: staat synoniem voor een verpleegdiagnose, zorgvraag
Zorgthema: vertegenwoordigd een belangrijk gebied van de mens. Samen vormen de Zorgthema’s: een
verzameling van belangrijke functionele gebieden van de persoon waarlangs de ziekte/aandoening zo
compleet mogelijk in kaart kan gebracht worden.
Zorgvrager: persoon die vraagt om zorg
2 Klinisch redeneren
2.1 Definitie in eigen woorden:
Het is een continu cyclisch proces van kritisch denken, gegevens verzamelen en analyseren die gericht is op
de vragen en problemen van de patiënt en diens context. Dit om tot de beste zorg voor die patiënt te
komen.
Het is nadenken over je eigen professioneel handelen in de praktijk
2.2 Definiete volgens Marc Bakker
Klinisch redeneren als een methodische/systematische benadering van een ziekte, aandoening,
zwangerschap, trauma en/of een behandeling, dit uitgaande van de drie O’s: observeren, ordenen,
oordelen en het constant ‘overdenken’ van deze drie O’s. (Marc Bakker, 2014)
AANDACHTSPUNTEN:
Observeren: Ordenen: Oordelen
- Baseer je op feiten - Breng structuur aan - Neem de tijd
- Vraag door als je het - Visualiseer - Wees bewust van
niet begrijpt - Hou hoofd en bij valkuilen
- Bekijk de feiten in zaken gescheiden - Wees alert voor
hun context tegenargumenten
- Neem niet
klakkeloos over
Bij elke fase overdenken
2.3 Wat is het doel van klinisch redeneren:
Vanuit ziekte of gezondheid, beslissingen nemen, om de meest optimale zorg te geven.
1
, 2.4 Wat zijn de kenmerken (8) van klinisch redeneren + toelichting:
2.4.1 Goede kennis verreist
- Achtergrondkennis: Weinig veranderbaar vb. anatomie
- Voorgrondkennis: snel veranderbaar vb. kennis over interventies.
Blijvende wetenschappelijk onderbouwde kennis opdoen is een must.
- Het is nodig om vlot te kunnen samenwerken met andere zorgverstrekkers.
- Het zorgt voor minder intuïtief handelen en verkleint de kans op fouten.
2.4.2 EBP
- Intuïtief denken – Intuïtief besluiten: de valkuil bij intuïtief denken is het nemen van een verkeerd
besluit, wat kan leiden tot meer fouten. Een intuïtief besluit is meestal te snel genomen en vloeit
vaak voort uit onvoldoende kennis.
- Rationeel/Analytisch denken – Analytisch besluiten: Er is tijd nodig om bewust over de situatie te
denken en de informatie te analyseren. Dit denken verbeterd de kwaliteit van het besluit
Ervaring speelt een rol: ervaren vpk hebben vaak genoeg aan een beperkte analyse om tot hun
besluit te komen. Dit vanuit routinesituaties.
- Klinische expertise: Het nemen van het beste besluit in de specifieke situatie. Op basis van ebp en
de patiënt en zijn context die centraal staan.
2.4.3 Continu kritisch denkproces
- Klinisch redeneren doe je continu. Het leidt tot het nemen van weloverwogen beslissingen waaraan
een kritisch denkproces (critical thinking) aan vooraf ging.
- Kritisch denken en klinisch redeneren zijn niet hetzelfde.
o Kritisch denken is het gebruiken van hogere denkvaardigheden bij het verwerken van
gegevens zodat het de kans vergroot op adequate, logische besluiten en acties.
- Het klinisch redeneren vereist cognitieve vaardigeden maar evengoed metacognitieve
vaardigheden. (Kritisch denken over het eigen denkproces)
- Verloop van denkproces: diagnostisch-> oorzakelijk->prognostisch->therapeutisch
2.4.4 Elke klinische beslissing is een morele beslissing
- De vpk stelt zichzelf de vraag was het het juiste om te doen, is het moreel verantwoord? Dit vergt
een morele competentie
- Om een beslissing te nemen hou je rekening met:
o De evidentie/ebp
o De waarden en normen van: 1) de patiënt & zijn omgeving 2) Jezelf 3) Professioneel 4)
Publiek
2.4.5 Methodisch handelen
- Het klinisch redeneren volgt een stappenplan
- Doen we dit niet dan bestaat een risico op miskenning, verkeerde inschatting of conclusies
- Het is een dynamisch proces toepasbaar en elke setting van de gezondheidzorg
2.4.6 Intra en inter professioneel samenwerken
- Vpk moet kunnen meedenken met ander zorgverstrekkers en vormt een belangrijke schakel
- Autonoom handelen: zelf besluiten, uitvoeren & is primair verantwoordelijk (vb. pijnbeleving
meten)
- Participatief handelen: een ander is verantwoordelijk (vb. arts schrijft pijnmedicatie voor)
2.4.7 Proactief denken en handelen
- Indien het klinisch redeneren goed ontwikkeld is, is de vpk instaat om te anticiperen
- Het gaat over kijk vooruit en plan, schat de consequenties in
- Vb. Reactief (dit wordt toch nooit toegestaan) <-> proactief (we kunnen het toch vragen)
2.4.8 Moet aangeleerd worden
- Klinisch redeneren ontwikkelt zich na het toepassen van een bepaalde denkstructuur.
- Die denkstructuur moet aangeleerd en ingeoefend worden, het ontwikkelen loopt in fases:
