Samenvatting Verpleegkundige methodiek en vaardigheden 3

Samenvatting Verpleegkundige Methodiek en
Vaardigheden 3
Vak Verpleegkundige Methodiek en Vaardigheden 3

6 SP

Bachelor in de verpleegkunde afstandsonderwijs


Bo Vereecke
Toledocursus

V3X723

,1. PERFUSIE
1.1 INLEIDING

1.2 OBSERVATIE VAN DE CIRCULATIE

Onderscheid tussen perifere en centrale circulatie

Perifeer Centraal
 Nagaan van vullingstijd of capillaire refil  Voelen van de pols
 Voelen van huidtemperatuur  Hartritmebewaking
 Nagaan van kleur van periferie  Bloeddrukmeting
 Opvolgen van plethysmografie =  Opvolgen van vocht- en elektrolytenbalans
volumeverandering van organen

1.2.1 DE VULLINGSTIJD OF CAPILLAIRE REFIL
= snelheid waarmee de leeggedrukte capillaire circulatie zich opnieuw gaat vullen met bloed
bv. indrukken van nagelbed resulteert in witte kleur, daarna wordt het weer lichtroze

 Hoe langer de tijd, hoe slechter de circulatie

1.2.2 DE HUIDTEMPERATUUR
Bij normale circulatie voelen extremiteiten warm aan (= uitstekende lichaamsdelen)

1.2.3 DE KLEUR VAN DE PERIFERIE
Normale kleur = lichtroze, niet normale kleur = paars-blauw
bv. te merken aan handen, oren, voeten…

1.2.4 PLETHYSMOGRAFIE
Foto-elektrische cel zendt lichtsignaal uit en vangt gereflecteerde licht terug op, geplaatst op vingertop of teen
 Vulvolume aan bloed in capillaire meten

 Hoe hoger het volume in de capillairen, hoe meer licht er gereflecteerd wordt

Foto-elektrische cel zendt ook infrarood licht uit
 Zuurstofsaturatie van bloed meten

BELANGRIJK: Nagellak vermijden, afkoeling/medicatie/shock kan plethysmografie beïnvloeden

1.2.5 VOELEN VAN DE POLS
Controle ter hoogte van slagaders
 Geeft informatie over de polsfrequentie, regelmaat en polsvulling

1.2.6 HARTRITMEBEWAKING
Vullingsgraad van ventrikels is bepalend voor wandspanning  Kracht waarmee hart kan samentrekken

BELANGRIJK: verschillende hartritmes herkennen en gevolgen op circulatie te kunnen inschatten

1.2.7 BLOEDDRUKMETING
Zie OLF1 of OLF2 pathologie

1.2.8 VOCHT- EN ELEKTROLYTENBALANS
Water is verdeeld over lichaam
 Door semipermeabele wand is er voortdurend uitwisseling

,  Door osmose, diffusie en filtratie
 Vochtvolume wordt constant gehouden door opname en afgifte

Renine-angiotensine-aldosterone systeem (RAAS) reguleert vocht- en elektrolytenbalans
 Elektrolyten zijn belangrijk voor osmotische waarde en zuurtegraad van bloed

Taken als verpleegkundige in verband met het observeren van de vochtbalans

Bevragen anamnese o Bevragen en herkennen van symptomen die wijzen op (hyper)dehydratatie
Klinische observatie  Dehydratatie = gedaald gewicht, hypotone huid (blijft staan), droge tong, droge
slijmvliezen, ingevallen ogen, bloeddruk daalt, pols versnelt, verwardheid, koude
extremiteiten, verminderde eetlust, dorstgevoel
 Hyperdehydratatie = gewichtstoename in korte tijd, oedeemvorming, kortademigheid
Opvolgen IN-OUT Registreren van de IN- en OUTput over 24u
balans  Input = alles per os, via de maagsonde, parentaal, rectaal (bv. klysma’s)
 Output = urinedebiet, braken, transpiratie, ademhaling, feces, sputum, maagvocht,
bloedverlies, wondvocht, punctie vloeistof, drainagevocht
Centraal veneuze Zie OLF3
drukmeting
Bloedafname  Dehydratatie  Gestegen Hb (= Hemoglobine) en Ht (= Hematocriet) aantonen
 Hemoconcentratie
 Hyperdehydratatie  Gedaald Hb en Ht
 Hemodilutie

1.3 INTRAVENEUZE PERFUSIETHERAPIE

1.3.1 DEFINITIE
Perfusie = het toedienen van bepaalde hoeveelheden vocht langs parenterale weg

1.3.2 DOEL
 Afwijkingen in volume voorkomen/herstellen
 Inwerken op samenstelling van lichaamsvocht
 Pathologische toestanden behandelen

Vocht bevat al of niet Oligo-elementen, elektrolyten, voedingsstoffen, geneesmiddelen

1.3.3 WETGEVING
Intraveneus vocht toedienen via perifere of centrale vene  Ook subcutaan of intra-osseus (= in beenmerg)

1.3.4 PATIËNTVEILIGHEID
 Hygiëne en steriliteit  Correcte identificatie van patiënt
o Handhygiëne en handschoengebruik  Zoveel mogelijk gebruiksklare medicatie gebruiken
o Prikaccidenten voorkomen  Nauwkeurig labelen
o Steriele zorg  Nagaan van vervaldata
o Strikte naleving in verband met duur  Noodzaak dagelijks in vraag stellen
 Lucht in leidingen vermijden!!!  Nauwkeurige administratie


1.3.5 INDICATIES VOOR IV PERFUSIE

Orale voedsel- en o Handhaven van degelijke voedingstoestand
vochtinname is  bv. postoperatieve patiënt, comateuze patiënt, brandwonden, cachexie (= vorm van
onmogelijk/ontoereiken extreme magerheid, die optreedt in de terminale fase van chronische aandoeningen
d zoals kanker, ernstige infectieziekten)
Herstellen van overmatig o Hypovolemische shock voorkomen/bestrijden (= shock die ontstaat doordat er te weinig
vochtverlies bloed in de bloedvaten zit)
 bv. hyperemesis (= veelvuldig braken), diarree, uitgebreide brandwonden,
bloedverlies
Openhouden van o Waar levensbedreigende complicaties kunnen optreden bij patiënten die in labiele
veneuze weg toestand verkeren en die op niet te voorzien tijdstip dringen vocht/bloed/geneesmiddelen

, kunnen nodig hebben
 Waakinfuus of traagdruppelinfuus (bv. 500ml over 24u)
Stoornissen in de o Instellen van correctietherapie
elektrolytenbalans of  Correctie bij hypo- of hyperkaliëmie (= te weinig of te veel Kalium in het bloed),
zuurbase evenwicht hypo- of hypernatriëmie (= te weinig of te veel Natrium in het bloed),
hypo- of hypercalciëmie (= te weinig of te veel Calcium in het bloed)
Toedienen van I.V. o Bij aandoeningen waarbij medicatie snel/langdurig, continu/intermittent, zuiver/verdund
medicatie moet toegediend worden
 Medicatie in het infuus oplossen
o Toedienen van constante concentratie aan actief bestanddeel om therapeutische spiegel
te bereiken
 bv. analgetica, anti-aritmica
o Medicatie verdunnen
Verhogen van o Optimale vulling van bloedvatenstelsel voorzien door compensatoire mechanismen in
circulerende volume werking te laten treden
o bv. preventief bij epidurale en rachi anesthesie (= verdovingsprik in rug), shock
Intoxicatie o Diurese verhogen en eliminatie van toxische producten bevorderen
 bv. Mannitol (osmotisch werkzame oplossing om geforceerde diurese te bereiken)
Toedienen van o Diagnostische onderzoeken waarbij duidelijker beeld verkregen wordt na toediening van
contrastinfuus bij contrastmiddel
radiografische  bv. arteriografie, coronarografie, interventionele radiografie
onderzoeken
Drukmeting o Diagnostische monitoring van bepaalde vitale parameters
 bv. Centraal veneuze drukmeting (zie OLF3)

1.3.6 INDELING VAN PERFUSIEVLOEISTOFFEN

Osmolariteit = Concentratie van osmotisch actieve stoffen in een oplossing
Hoe hoger de osmolariteit, hoe hoger de aantrekkingskracht voor vocht

Indeling volgens osmolariteit
 Isotoon
o Oplossing waarvan het aantal opgeloste deeltjes per liter gelijk is aan die van een andere oplossing
o Geen vochtshift
o IV – SC – IM toedienen
 Hypertoon
o Oplossing met een grotere hoeveelheid opgeloste stoffen dan in het bloedplasma
o Ontstaan van vochtshift
o Enkel IM toedienen
 Hypotoon
o Oplossing met een kleinere hoeveelheid opgeloste stoffen dan in het bloedplasma
o Als oplosmiddel voor medicatie
o Nooi gebruikt om IV toe te dienen
Indeling volgens molecuulgrootte
 Kristalloïd
o Micromoleculen (water en elektrolyten) kunnen semi-permeabele membranen van vaatwand passeren
 Colloïd
o Macromoleculen (eiwitten) kunnen semi-permeabele membranen van vaatwand NIET passeren


1.3.7 COMPLICATIES BIJ IV PERFUSIE