Leerdoelen Executie- en beslagrecht
De verplichte literatuur voor dit onderdeel is het boek:
- A.W. Jongbloed, Executierecht, Studiereeks burgerlijk procesrecht – deel 5, Deventer:
Kluwer 2017. (ISBN: 9789013140781)
-
Het is aan de student de jurisprudentie binnen de verschillende informatiebronnen te vinden. Er is
niet gekozen voor een jurisprudentiebundel, omdat het zelf zoeken naar jurisprudentie aansluit bij
competentie 7 (zie paragraaf 2.3). Het is mogelijk dat bij het hoorcollege aanvullende verplichte
jurisprudentie wordt opgegeven als er nieuwe ontwikkelingen zijn. De vindplaats van nieuwe
jurisprudentie tref je in dat geval aan op blackboard.
Week 1—> pag. 1 t/m 28 & 50 t/m 63
- de begrippen die in de voorgeschreven literatuur van deze week aan de orde komen,
toepassen en in begrijpelijke taal uitleggen aan een partij;
Executierecht
Het civielrechtelijke executierecht is het objectieve recht dat zowel regelt welke dwangmiddelen
gebruikt kunnen worden ter verwezenlijking van een civielrechtelijke aanspraak als welke regels bij
de toepassing van die dwangmiddelen in acht genomen moeten worden.
Dwangmiddelen ofwel executiemiddelen
Het executierecht kent vele dwangmiddelen:
- zo kan iemand, die veroordeeld is tot ontruiming van een onroerende zaak, daartoe
overeenkomstig art. 555 e.v. Rv gedwongen worden.
- een ander dwangmiddel is de dwangsom (art. 611 e.v. Rv), een bij vonnis vastgestelde
geldsom, die de veroordeelde verbeurt als hij niet aan de hoofdveroordeling (bijv. tot levering
van een goed) voldoet.
- een derde voorbeeld van een dwangmiddel uit het executierecht is een executoriaal beslag,
gevolgd door executoriale verkoop (art. 439 e.v. Rv).
De toepassing van de deze dwangmiddelen mag in beginsel alleen geschieden met overheidshulp.
Bij de executie in civiele zaken vervult de gerechtsdeurwaarder een hoofdrol. Partijen mogen een
vonnis niet zelf ten uitvoer leggen, maar dienen een daartoe strekkende opdracht aan een
gerechtsdeurwaarder te verstrekken. De overheid is verplicht om bij tenuitvoerlegging van
executoriale titels zo nodig politieassistentie te verlenen. Deze verplichting valt af te leiden uit de
wetsgeschiedenis van art. 430 Rv. In bijzondere omstandigheden is het hierbij verdedigbaar dat,
zolang de omstandigheden voortduren, de gevraagde assistentie opgeschort wordt (vzr.
Amsterdam 10 mei 2007, NJF 2007/270: De Blauwe Reiger).
Een schuldenaar is verplicht om, zo mogelijk, te voldoen aan een in een executoriale titel
neergelegde verplichting. Uit deze verplichting vloeit ook voort dat hij verplicht is zijn medewerking
te geven aan een eventuele tenuitvoerlegging. Uit de verplichting van de schuldenaar om zijn
medewerking aan de tenuitvoerlegging van een executoriale titel te geven leidt de Hoge Raad (HR
20 september 1991, NJ 1992/552 (Tripels/Masson)) af dat een schuldenaar in beginsel ook
verplicht is om inlichtingen omtrent zijn inkomens- en vermogenspositie en omtrent voor verhaal
vatbare goederen te verschaffen (ook neergelegd in art. 475g Rv). De curator die vaak de
informatie verschaft, staat onder toezicht van de rechter-commissaris. Dit is volgens de Hoge Raad
wenselijk met het oog op de vraag of het afdwingen van de informatie ‘in redelijke verhouding
staan tot het daarmee beoogde doel’.
Men kan onderscheiden tussen directe en indirecte executiemiddelen. Directe executiemiddelen
voeren rechtstreeks tot het beoogde resultaat (afgifte roerende zaak) terwijl indirecte
executiemiddelen indirect tot het beoogde resultaat voeren (dwangsom).
, Beslagrecht
Beslagrecht is het objectieve recht betreffende de in ons recht geregelde beslagen, die kunnen
worden onderverdeeld in executoriale en conservatoire beslagen. Beslaglegging is een handeling,
waarbij een openbaar ambtenaar vermogensbestanddelen aan de vrije beschikkingsmacht van de
eigenaar of anderen onttrekt.
Executoriaal beslag
Een executoriaal beslag is een beslag dat gelegd wordt krachtens ene executoriale titel.
De meest voorkomende executoriale titels zijn:
• Grossen van in Nederland gewezen vonnissen en beschikkingen die de woorden voeren’ In
naam van de Koning (art. 430 Rv);
• Beslissingen van buitenlandse rechter (art. 431 Rv) en het Europese betalingsbevel (EG
Bevoegdheids- en Executieverordening);
• Het in executoriale vorm uitgegeven proces-verbaal van een schikkingscomparitie (art. 87 Rv);
• Een in Nederland gewezen arbitraal vonnis, nadat de voorzieningenrechter van de rechtbank
daartoe verlof (exequatur) heeft verleend (art. 1062 Rv);
• Een in Nederland verleden grosse van een authentieke akte (art. 430 jo. 156 lid 2 Rv). Een
authentieke akte kan slechts als executoriale titel gelden indien zij direct of indirect voldoende
duidelijkheid verschaft omtrent hetgeen de debiteur verschuldigd is. Die duidelijkheid kan hierin
liggen, dat de akte zelf de grootte van het verschuldigde bedrag aangeeft, maar het is ook
voldoende als de akte ‘den weg aangeeft langs welen op voor de schuldenaar bindende wijze
het krachtens de akte verschuldigde bedrag kan worden vastgesteld’ (HR 24 januari 1935, NJ
1935/498 (De Geldersche Credietvereeniging/Jonkers). De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 26
juni 1992, NJ 1993/449 (Rabo/Visser) nader aangegeven aan welke eisen voldaan moet zijn, wil
de grosse van een authentieke akte als executoriale titel kunnen gelden. In een uitspraak van 8
februari 2013, NJ 2013/123 (Rabo/Donselaar), heeft de Hoge Raad een deel van deze eisen nog
eens bevestigd: de grosse van een hypotheekakte levert niet een executoriale titel op voor de na
uitwinning van het hypotheekrecht overgebleven restantvordering uit hoofde van de
overeenkomsten van geldlening, die ten tijde van het verlijden van de hypotheekakte al
bestonden. Ook buitenlandse authentieke akten kunnen in Nederland ten uitvoer worden gelegd
indien de wet of een verdrag daartoe de mogelijkheid opent (art. 993 Rv).
• Het dwangbevel uitgevaardigd door de Ontvanger der belastingen (art. 12 jo. 14 Invorderingswet
1990 jo. 430 Rv).
Niet iedere executoriale titel is direct voor executie vatbaar. Sommige executoriale titels strekken
tot betaling van nog niet opeisbare of toekomstige vorderingen. Bovendien kent art. 432 Rv een
wachttermijn van acht dagen, alvorens tot executie tegen een derde kan worden overgegaan. Ook
mag niet tot executie worden overgegaan als een gewon rechtsmiddel tegen de desbetreffende
rechterlijke uitspraak is ingesteld. Als laatste mag pas tot executie worden overgegaan nadat de
executoriale titel, die ten uitvoer zal worden gelegd, is betekend aan degene die aan de
executoriale titel moet voldoen (art. 430 lid 3 Rv).
Conservatoir beslag
Conservatoir beslag is een bewarende maatregel, die in de regel slechts gelegd mag worden
indien daartoe verlof is verkregen van de voorzieningenrechter (art. 700 lid 1 Rv). De schuldeiser is
hierbij (nog) niet in het bezit van een executoriale titel. Conservatoire beslagen worden in de eerste
plaats gelegd om de blokkerende werking. Deze blokkerende werking dient bij de conservatoire
beslagen ertoe te voorkomen dat de beslagen goederen worden weggemaakt of in waarde doen
verminderd voordat er een executoriale titel is.
Faillissementsrecht
Tot het executie- en beslagrecht hoort ook het faillissementsrecht. Men kan het faillissement zien
als een beslag op nagenoeg het gehele vermogen van de failliet ten behoeve van al zijn
De verplichte literatuur voor dit onderdeel is het boek:
- A.W. Jongbloed, Executierecht, Studiereeks burgerlijk procesrecht – deel 5, Deventer:
Kluwer 2017. (ISBN: 9789013140781)
-
Het is aan de student de jurisprudentie binnen de verschillende informatiebronnen te vinden. Er is
niet gekozen voor een jurisprudentiebundel, omdat het zelf zoeken naar jurisprudentie aansluit bij
competentie 7 (zie paragraaf 2.3). Het is mogelijk dat bij het hoorcollege aanvullende verplichte
jurisprudentie wordt opgegeven als er nieuwe ontwikkelingen zijn. De vindplaats van nieuwe
jurisprudentie tref je in dat geval aan op blackboard.
Week 1—> pag. 1 t/m 28 & 50 t/m 63
- de begrippen die in de voorgeschreven literatuur van deze week aan de orde komen,
toepassen en in begrijpelijke taal uitleggen aan een partij;
Executierecht
Het civielrechtelijke executierecht is het objectieve recht dat zowel regelt welke dwangmiddelen
gebruikt kunnen worden ter verwezenlijking van een civielrechtelijke aanspraak als welke regels bij
de toepassing van die dwangmiddelen in acht genomen moeten worden.
Dwangmiddelen ofwel executiemiddelen
Het executierecht kent vele dwangmiddelen:
- zo kan iemand, die veroordeeld is tot ontruiming van een onroerende zaak, daartoe
overeenkomstig art. 555 e.v. Rv gedwongen worden.
- een ander dwangmiddel is de dwangsom (art. 611 e.v. Rv), een bij vonnis vastgestelde
geldsom, die de veroordeelde verbeurt als hij niet aan de hoofdveroordeling (bijv. tot levering
van een goed) voldoet.
- een derde voorbeeld van een dwangmiddel uit het executierecht is een executoriaal beslag,
gevolgd door executoriale verkoop (art. 439 e.v. Rv).
De toepassing van de deze dwangmiddelen mag in beginsel alleen geschieden met overheidshulp.
Bij de executie in civiele zaken vervult de gerechtsdeurwaarder een hoofdrol. Partijen mogen een
vonnis niet zelf ten uitvoer leggen, maar dienen een daartoe strekkende opdracht aan een
gerechtsdeurwaarder te verstrekken. De overheid is verplicht om bij tenuitvoerlegging van
executoriale titels zo nodig politieassistentie te verlenen. Deze verplichting valt af te leiden uit de
wetsgeschiedenis van art. 430 Rv. In bijzondere omstandigheden is het hierbij verdedigbaar dat,
zolang de omstandigheden voortduren, de gevraagde assistentie opgeschort wordt (vzr.
Amsterdam 10 mei 2007, NJF 2007/270: De Blauwe Reiger).
Een schuldenaar is verplicht om, zo mogelijk, te voldoen aan een in een executoriale titel
neergelegde verplichting. Uit deze verplichting vloeit ook voort dat hij verplicht is zijn medewerking
te geven aan een eventuele tenuitvoerlegging. Uit de verplichting van de schuldenaar om zijn
medewerking aan de tenuitvoerlegging van een executoriale titel te geven leidt de Hoge Raad (HR
20 september 1991, NJ 1992/552 (Tripels/Masson)) af dat een schuldenaar in beginsel ook
verplicht is om inlichtingen omtrent zijn inkomens- en vermogenspositie en omtrent voor verhaal
vatbare goederen te verschaffen (ook neergelegd in art. 475g Rv). De curator die vaak de
informatie verschaft, staat onder toezicht van de rechter-commissaris. Dit is volgens de Hoge Raad
wenselijk met het oog op de vraag of het afdwingen van de informatie ‘in redelijke verhouding
staan tot het daarmee beoogde doel’.
Men kan onderscheiden tussen directe en indirecte executiemiddelen. Directe executiemiddelen
voeren rechtstreeks tot het beoogde resultaat (afgifte roerende zaak) terwijl indirecte
executiemiddelen indirect tot het beoogde resultaat voeren (dwangsom).
, Beslagrecht
Beslagrecht is het objectieve recht betreffende de in ons recht geregelde beslagen, die kunnen
worden onderverdeeld in executoriale en conservatoire beslagen. Beslaglegging is een handeling,
waarbij een openbaar ambtenaar vermogensbestanddelen aan de vrije beschikkingsmacht van de
eigenaar of anderen onttrekt.
Executoriaal beslag
Een executoriaal beslag is een beslag dat gelegd wordt krachtens ene executoriale titel.
De meest voorkomende executoriale titels zijn:
• Grossen van in Nederland gewezen vonnissen en beschikkingen die de woorden voeren’ In
naam van de Koning (art. 430 Rv);
• Beslissingen van buitenlandse rechter (art. 431 Rv) en het Europese betalingsbevel (EG
Bevoegdheids- en Executieverordening);
• Het in executoriale vorm uitgegeven proces-verbaal van een schikkingscomparitie (art. 87 Rv);
• Een in Nederland gewezen arbitraal vonnis, nadat de voorzieningenrechter van de rechtbank
daartoe verlof (exequatur) heeft verleend (art. 1062 Rv);
• Een in Nederland verleden grosse van een authentieke akte (art. 430 jo. 156 lid 2 Rv). Een
authentieke akte kan slechts als executoriale titel gelden indien zij direct of indirect voldoende
duidelijkheid verschaft omtrent hetgeen de debiteur verschuldigd is. Die duidelijkheid kan hierin
liggen, dat de akte zelf de grootte van het verschuldigde bedrag aangeeft, maar het is ook
voldoende als de akte ‘den weg aangeeft langs welen op voor de schuldenaar bindende wijze
het krachtens de akte verschuldigde bedrag kan worden vastgesteld’ (HR 24 januari 1935, NJ
1935/498 (De Geldersche Credietvereeniging/Jonkers). De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 26
juni 1992, NJ 1993/449 (Rabo/Visser) nader aangegeven aan welke eisen voldaan moet zijn, wil
de grosse van een authentieke akte als executoriale titel kunnen gelden. In een uitspraak van 8
februari 2013, NJ 2013/123 (Rabo/Donselaar), heeft de Hoge Raad een deel van deze eisen nog
eens bevestigd: de grosse van een hypotheekakte levert niet een executoriale titel op voor de na
uitwinning van het hypotheekrecht overgebleven restantvordering uit hoofde van de
overeenkomsten van geldlening, die ten tijde van het verlijden van de hypotheekakte al
bestonden. Ook buitenlandse authentieke akten kunnen in Nederland ten uitvoer worden gelegd
indien de wet of een verdrag daartoe de mogelijkheid opent (art. 993 Rv).
• Het dwangbevel uitgevaardigd door de Ontvanger der belastingen (art. 12 jo. 14 Invorderingswet
1990 jo. 430 Rv).
Niet iedere executoriale titel is direct voor executie vatbaar. Sommige executoriale titels strekken
tot betaling van nog niet opeisbare of toekomstige vorderingen. Bovendien kent art. 432 Rv een
wachttermijn van acht dagen, alvorens tot executie tegen een derde kan worden overgegaan. Ook
mag niet tot executie worden overgegaan als een gewon rechtsmiddel tegen de desbetreffende
rechterlijke uitspraak is ingesteld. Als laatste mag pas tot executie worden overgegaan nadat de
executoriale titel, die ten uitvoer zal worden gelegd, is betekend aan degene die aan de
executoriale titel moet voldoen (art. 430 lid 3 Rv).
Conservatoir beslag
Conservatoir beslag is een bewarende maatregel, die in de regel slechts gelegd mag worden
indien daartoe verlof is verkregen van de voorzieningenrechter (art. 700 lid 1 Rv). De schuldeiser is
hierbij (nog) niet in het bezit van een executoriale titel. Conservatoire beslagen worden in de eerste
plaats gelegd om de blokkerende werking. Deze blokkerende werking dient bij de conservatoire
beslagen ertoe te voorkomen dat de beslagen goederen worden weggemaakt of in waarde doen
verminderd voordat er een executoriale titel is.
Faillissementsrecht
Tot het executie- en beslagrecht hoort ook het faillissementsrecht. Men kan het faillissement zien
als een beslag op nagenoeg het gehele vermogen van de failliet ten behoeve van al zijn
