DEEL 4 – INTERNATIONAALRECHTELIJKE
AANSPRAKELIJKHEID
$1. AANSPRAKELIJKHEID VAN STATEN
1.1. BEGRIP
Een staat die een internationaalrechtelijke verplichting schendt kan op basis van het
internationaal recht aansprakelijk worden gesteld en verplicht worden tot rechtsherstel.
1.2. VOORWAARDEN
(1) Schending van een internationale verplichting
- De rechtsbron waaruit die verplichting voortvloeit is niet van belang
- Elke schending is een onrechtmatige daad
- Kwalificatie van een gedraging als onrechtmatig staat los van het nationaal recht
(2) Toerekenbare gedraging
- Een staat is alleen aansprakelijk voor handelingen die aan de staat kunnen worden
toegerekend
- De staat handelt door middel van zijn organen of agenten en is dat aansprakelijk voor
handelingen van deelstaten, lokale overheden en alle staatsmachtigen die door
overheidspersoneel wordt gesteld binnen uitoefening van hun functie
Ultra vires handelingen= handelingen buiten bevoegdheden
- Een staat is in principe niet aansprakelijk voor handelingen van particulieren,
uitzonderingen:
De staat heeft een private entiteit ingeschakeld voor het uitvoeren van
publieke taken
De staat geeft instructies aan of oefent effectieve controle uit over
private personen die handelingen stellen tegen het internationaal recht
De staat heeft de handeling gesteld door private personen achteraf
aanvaard en erkend
De staat heeft niet de maatregelen genomen die het redelijkerwijs had
moeten nemen om ervoor te zorgen dat handelingen van
privépersonen die zich op hun grondgebied of onder hun rechtsmacht
bevinden geen schade toebrengen aan de rechten van andere staten
De staat is niet aansprakelijk voor handelingen van opstandige
bewegingen
1
, 1.3. VERDEDIGINGSGRONDEN
(1) Overmacht
De onrechtmatigheid van de handeling vervalt als een staat gedwongen was om op een
bepaalde wijze te handelen als gevolg van een onweerstaanbare kracht of een
onvoorziene omstandigheid die buiten de controle van deze staat ligt en die het voor de
staat materieel onmogelijk maakte om in deze omstandigheid zijn internationaalrechtelijke
verplichting na te komen.
(2) Noodsituatie
De onrechtmatigheid van de handeling vervalt als de schending van een plicht werd
veroorzaakt door een persoon die probeert zijn eigen leven of dat van een ander te
redden. Het verschil met overmacht is dat hier een keuzemoment aanwezig is.
(3) Het recht op zelfverdediging
Kan enkel worden ingeroepen ten aanzien van het verbod op het gebruik van geweld.
Een staat die zichzelf beschermt, handelt niet in strijd met dit verbod.
(4) Het nemen van tegenmaatregelen
De onrechtmatigheid van de handeling vervalt als de staat een op zichzelf onrechtmatige
handeling verricht teneinde een andere staat te brengen tot het beëindigen van een
onrechtmatige daad
Vb. bevriezen van buitenlandse tegoeden
1.4. GEVOLGEN: RECHTSHERSTEL
- Verplichting tot beëindigen van de onrechtmatige daad
- Verplichting tot rechtsherstel:
In natura= herstel van de situatie zoals die bestond voor het moment dat de
onrechtmatige daad werd begaan
Schadevergoeding= kan worden toegepast ter vergoeding van alle op geld
waardeerbare schade
Genoegdoening= indien schade moeilijk waardeerbaar is in geld (vooral
symbolische aard, vb. spijtbetuiging)
Wie heeft hier recht op?
Gelaedeerde staten en andere gelaedeerde partijen.
2
AANSPRAKELIJKHEID
$1. AANSPRAKELIJKHEID VAN STATEN
1.1. BEGRIP
Een staat die een internationaalrechtelijke verplichting schendt kan op basis van het
internationaal recht aansprakelijk worden gesteld en verplicht worden tot rechtsherstel.
1.2. VOORWAARDEN
(1) Schending van een internationale verplichting
- De rechtsbron waaruit die verplichting voortvloeit is niet van belang
- Elke schending is een onrechtmatige daad
- Kwalificatie van een gedraging als onrechtmatig staat los van het nationaal recht
(2) Toerekenbare gedraging
- Een staat is alleen aansprakelijk voor handelingen die aan de staat kunnen worden
toegerekend
- De staat handelt door middel van zijn organen of agenten en is dat aansprakelijk voor
handelingen van deelstaten, lokale overheden en alle staatsmachtigen die door
overheidspersoneel wordt gesteld binnen uitoefening van hun functie
Ultra vires handelingen= handelingen buiten bevoegdheden
- Een staat is in principe niet aansprakelijk voor handelingen van particulieren,
uitzonderingen:
De staat heeft een private entiteit ingeschakeld voor het uitvoeren van
publieke taken
De staat geeft instructies aan of oefent effectieve controle uit over
private personen die handelingen stellen tegen het internationaal recht
De staat heeft de handeling gesteld door private personen achteraf
aanvaard en erkend
De staat heeft niet de maatregelen genomen die het redelijkerwijs had
moeten nemen om ervoor te zorgen dat handelingen van
privépersonen die zich op hun grondgebied of onder hun rechtsmacht
bevinden geen schade toebrengen aan de rechten van andere staten
De staat is niet aansprakelijk voor handelingen van opstandige
bewegingen
1
, 1.3. VERDEDIGINGSGRONDEN
(1) Overmacht
De onrechtmatigheid van de handeling vervalt als een staat gedwongen was om op een
bepaalde wijze te handelen als gevolg van een onweerstaanbare kracht of een
onvoorziene omstandigheid die buiten de controle van deze staat ligt en die het voor de
staat materieel onmogelijk maakte om in deze omstandigheid zijn internationaalrechtelijke
verplichting na te komen.
(2) Noodsituatie
De onrechtmatigheid van de handeling vervalt als de schending van een plicht werd
veroorzaakt door een persoon die probeert zijn eigen leven of dat van een ander te
redden. Het verschil met overmacht is dat hier een keuzemoment aanwezig is.
(3) Het recht op zelfverdediging
Kan enkel worden ingeroepen ten aanzien van het verbod op het gebruik van geweld.
Een staat die zichzelf beschermt, handelt niet in strijd met dit verbod.
(4) Het nemen van tegenmaatregelen
De onrechtmatigheid van de handeling vervalt als de staat een op zichzelf onrechtmatige
handeling verricht teneinde een andere staat te brengen tot het beëindigen van een
onrechtmatige daad
Vb. bevriezen van buitenlandse tegoeden
1.4. GEVOLGEN: RECHTSHERSTEL
- Verplichting tot beëindigen van de onrechtmatige daad
- Verplichting tot rechtsherstel:
In natura= herstel van de situatie zoals die bestond voor het moment dat de
onrechtmatige daad werd begaan
Schadevergoeding= kan worden toegepast ter vergoeding van alle op geld
waardeerbare schade
Genoegdoening= indien schade moeilijk waardeerbaar is in geld (vooral
symbolische aard, vb. spijtbetuiging)
Wie heeft hier recht op?
Gelaedeerde staten en andere gelaedeerde partijen.
2
