Hoofdstuk 12 – Het einde van de sociale klassen
Enkele belangrijke ontwikkelingen in de voorbije decennia
Lang werden onderzoek en theorievorming over het westerse stratificatiesysteem verengd
tot de beroepsstructuur, uitgaande van de overweging dat de beroepspositie de beste
indicator is voor iemands plaats in de sociale hiërarchie.
Een aantal technologische en maatschappelijke ontwikkelingen bracht hierin verandering. De
eerste discussiegolf betrof de overtuiging dat het kapitalisme niet langer het hoofdkenmerk is
van de westerse samenleving, maar dat ze beter worden gekarakteriseerd door de term
industrialisme.
Voor het naderende einde van het tweede millenium bracht verschillende auteurs ertoe om
de komst van een nieuw soort samenleving te verkondigen. Sommige noemden die de
postmoderne maatschappij, anderen hadden het over de risicomaatschappij
Bekeken vanuit het perspectief van een risicosamenleving zou het belang van klasse
afnemen omdat de verdeling van risico’s in mindere mate dan voorheen plaatsvindt via de
productie van klassen.
Vooral de veronderstelde transitie van de moderne naar de postmoderne samenleving vormt
voor vele sociologen de aanleiding om analyses in termen van klassen als achterhaald te
bestempelen.
De transitie naar het postmodernisme leidt immers tot nieuwe sociale verschillen die de
traditionele hiërarchie verdringen, wat dan het begin van het verval van sociale klassen zou
markeren
Nieuwe sociale klassen duiken meestal op aan de onderkant van de samenleving.
12.1 – Maatschappelijke ontwikkelingen en hun invloed op de huidige
klassenstructuur
Maatschappelijke ontwikkelingen die een invloed op de klassenstructuur van de huidige
westerse samenleving hebben:
1. De algemene toename van welvaart en consumptie
2. De opbouw van de verzorginsstaat
3. Individualiseringstendensen
4. Technologische ontwikkelingen en de economische herstructurering
5. Globalisering
6. Superdiversiteit
De algemene welvaartstijging heeft zich heel snel geuit in een toenam van de
consumptiemogelijkheden voor het merendeel van de bevolking: massaconsumptie
Verburgerlijking van de arbeidersklasse
- Sommige auteurs menen dat ondanks die stijgende consumptiemogelijkheden,
consumptie blijft toch het belangrijkste criterium waarmee de hogere sociale klassen
zich trachten te onderscheiden van de andere klassen
Voor Dahrendorf was de opbouw van de verzorgingsstaat de belangrijkste reden om klasse
af te schrijven. Door zijn arrangementen maakt die de burgers minder afhankelijk van de
willekeur van de markt en het is juist die onderwerping aan de wetten van de vrije makrt die
tot ongelijkheid en tot sociale klassen leidt.
Enkele belangrijke ontwikkelingen in de voorbije decennia
Lang werden onderzoek en theorievorming over het westerse stratificatiesysteem verengd
tot de beroepsstructuur, uitgaande van de overweging dat de beroepspositie de beste
indicator is voor iemands plaats in de sociale hiërarchie.
Een aantal technologische en maatschappelijke ontwikkelingen bracht hierin verandering. De
eerste discussiegolf betrof de overtuiging dat het kapitalisme niet langer het hoofdkenmerk is
van de westerse samenleving, maar dat ze beter worden gekarakteriseerd door de term
industrialisme.
Voor het naderende einde van het tweede millenium bracht verschillende auteurs ertoe om
de komst van een nieuw soort samenleving te verkondigen. Sommige noemden die de
postmoderne maatschappij, anderen hadden het over de risicomaatschappij
Bekeken vanuit het perspectief van een risicosamenleving zou het belang van klasse
afnemen omdat de verdeling van risico’s in mindere mate dan voorheen plaatsvindt via de
productie van klassen.
Vooral de veronderstelde transitie van de moderne naar de postmoderne samenleving vormt
voor vele sociologen de aanleiding om analyses in termen van klassen als achterhaald te
bestempelen.
De transitie naar het postmodernisme leidt immers tot nieuwe sociale verschillen die de
traditionele hiërarchie verdringen, wat dan het begin van het verval van sociale klassen zou
markeren
Nieuwe sociale klassen duiken meestal op aan de onderkant van de samenleving.
12.1 – Maatschappelijke ontwikkelingen en hun invloed op de huidige
klassenstructuur
Maatschappelijke ontwikkelingen die een invloed op de klassenstructuur van de huidige
westerse samenleving hebben:
1. De algemene toename van welvaart en consumptie
2. De opbouw van de verzorginsstaat
3. Individualiseringstendensen
4. Technologische ontwikkelingen en de economische herstructurering
5. Globalisering
6. Superdiversiteit
De algemene welvaartstijging heeft zich heel snel geuit in een toenam van de
consumptiemogelijkheden voor het merendeel van de bevolking: massaconsumptie
Verburgerlijking van de arbeidersklasse
- Sommige auteurs menen dat ondanks die stijgende consumptiemogelijkheden,
consumptie blijft toch het belangrijkste criterium waarmee de hogere sociale klassen
zich trachten te onderscheiden van de andere klassen
Voor Dahrendorf was de opbouw van de verzorgingsstaat de belangrijkste reden om klasse
af te schrijven. Door zijn arrangementen maakt die de burgers minder afhankelijk van de
willekeur van de markt en het is juist die onderwerping aan de wetten van de vrije makrt die
tot ongelijkheid en tot sociale klassen leidt.
