Taalkunde 2 GNGT 1 Bijeenkomst 8: syntaxis I
Aantekeningen bij weblecture via HUbl en de PowerPoint van de les.
Syntaxis I: zinstypen en niet-manuele markeerders.
Zinstypen
Het gaat om: wat wil je bereiken met een zin?
Wat is je doel? Je hebt altjd een doel met een zin → Speech act
Mededelende zinnen Informate geven NL: S-V-O
Vragende zinnen Informate krijgen NL: V-S-O
Ja/nee-vragen (opgetrokken wenkbrauwen)
Vraagwoordvragen (gefronste wenkbrauwen)
Bevelen Iets gedaan krijgen NL: V-O
Verzoeken Iets gedaan krijgen NL:
NB.
S = subject (onderwerp)
V = verb (werkwoord/gezegde)
O = Object (lijdvw)
Je kunt de zin veranderen door de volgorde te veranderen, bijv. O en S omwisselen.
= inversie
Markering van zinstypes in het Nederlands
= gemarkeerd betekent: is bijzonder gemaakt. Dus afwijkend van normaal.
Gemarkeerde zin in taalkunde is als er iets mee is gebeurd.
Men denk dat je vanuit de mededelende zin denkt, en dit omzet naar andere zinstypen.
Mededelende zinnen
geen markering (efcicnte-principe)
Vragende zinnen
= mededelende zin, maar dan S en V omgedraaid.
- Ja/nee-vragen ofewel gesloten vragen: volgorde; intonate
Je wilt simpel ja of nee antwoord, bevestgend of ontkennend.
- Vraagwoordvragen ofewel open vragen: vraagwoord; volgorde; intonate
Je wilt meer inhoudelijke informate krijgen.
Bevelen
Het persoonlijk voornaamwoord voor het onderwerp (jij/jullie/u) verdwijnt uit de zin.
Werk eens door!
Komt allen!
Verzoeken
- Vorm van ja/nee-vraag
- Met gebruik van woorden zoals ‘alstublieft, ‘willent, ‘event
‘Wil je alsjeblief even gaan ziten?’
, Zinstypen in NGT
Basisvolgorde van een zin:
De basis woord- of gebaarvolgorde in mededelende zinnen in NGT is S-O-V .
SOV Subject (onderwerp) Object (voorwerp) Verb (werkwoord)
S O V
index1 brief sturen
‘Ik stuur een brieft
Niet manuele grammaticale markeerders
= mimiek en hoofdbewegingen die onderdeel zijn van de grammatca op zinsniveau.
Kenmerken van niet-manuele-grammatiale markeerders
- Hebben een vaste (niet-manuele) vorm
- Bestaan vaak uit een vaste combinate van kenmerken
- Worden simultaan met de uitng geproduceerd (simultaneïteit!)
- Hebben een bepaalde duur en bereik
Mededelende zinnen
geen markering (efcicnte-principe)
Vragende zinnen
- Ja/nee-vragen ofeeel gesloten vragen
Manueel: niks, dus de volgorde veranderd NIET!
Niet-manueel: wenkbrauwen omhoog, hoofd naar voren , verplicht.
- Vraageoordvragen ofeeel open vragen
Manueel: vraagwoordgebaar (WIE, WAT, etc),
soms algemeen vraaggebaar (AV),
regelmatg vraagwoordgebaar en AV achteraan (verandering zinsvolgorde),
Wh-vraagwoord soms vooraan/achteraan in de zin/dubbel
Niet-manueel: wenkbrauwen omhoog (of omlaag!) kin omhoog, verplicht
In gesproken talen is de vragende mimiek is geen onderdeel van de grammatca.
Bij gebarentalen is de vragende mimiek is wel onderdeel van de grammatca.
Verzoeken
Manueel: gebaar VERZOEKEN, niet verplicht
Niet-manueel: getuite lippen, hoofd iets schuin
- Geen specifeke nmgm voor verzoeken
Bevelen
Manueel: fel en nadrukkelijk gebaren
Niet-manueel: felle ogen, gefronste wenkbrauwen
Ontkenning en bevestging
EEN ZIN IS ALTIJD ÓF ONTKENNEND ÓF BEVESTIGEND
Markering van ontkenning:
Niet-manueel: nee schudden (verplicht)
Aantekeningen bij weblecture via HUbl en de PowerPoint van de les.
Syntaxis I: zinstypen en niet-manuele markeerders.
Zinstypen
Het gaat om: wat wil je bereiken met een zin?
Wat is je doel? Je hebt altjd een doel met een zin → Speech act
Mededelende zinnen Informate geven NL: S-V-O
Vragende zinnen Informate krijgen NL: V-S-O
Ja/nee-vragen (opgetrokken wenkbrauwen)
Vraagwoordvragen (gefronste wenkbrauwen)
Bevelen Iets gedaan krijgen NL: V-O
Verzoeken Iets gedaan krijgen NL:
NB.
S = subject (onderwerp)
V = verb (werkwoord/gezegde)
O = Object (lijdvw)
Je kunt de zin veranderen door de volgorde te veranderen, bijv. O en S omwisselen.
= inversie
Markering van zinstypes in het Nederlands
= gemarkeerd betekent: is bijzonder gemaakt. Dus afwijkend van normaal.
Gemarkeerde zin in taalkunde is als er iets mee is gebeurd.
Men denk dat je vanuit de mededelende zin denkt, en dit omzet naar andere zinstypen.
Mededelende zinnen
geen markering (efcicnte-principe)
Vragende zinnen
= mededelende zin, maar dan S en V omgedraaid.
- Ja/nee-vragen ofewel gesloten vragen: volgorde; intonate
Je wilt simpel ja of nee antwoord, bevestgend of ontkennend.
- Vraagwoordvragen ofewel open vragen: vraagwoord; volgorde; intonate
Je wilt meer inhoudelijke informate krijgen.
Bevelen
Het persoonlijk voornaamwoord voor het onderwerp (jij/jullie/u) verdwijnt uit de zin.
Werk eens door!
Komt allen!
Verzoeken
- Vorm van ja/nee-vraag
- Met gebruik van woorden zoals ‘alstublieft, ‘willent, ‘event
‘Wil je alsjeblief even gaan ziten?’
, Zinstypen in NGT
Basisvolgorde van een zin:
De basis woord- of gebaarvolgorde in mededelende zinnen in NGT is S-O-V .
SOV Subject (onderwerp) Object (voorwerp) Verb (werkwoord)
S O V
index1 brief sturen
‘Ik stuur een brieft
Niet manuele grammaticale markeerders
= mimiek en hoofdbewegingen die onderdeel zijn van de grammatca op zinsniveau.
Kenmerken van niet-manuele-grammatiale markeerders
- Hebben een vaste (niet-manuele) vorm
- Bestaan vaak uit een vaste combinate van kenmerken
- Worden simultaan met de uitng geproduceerd (simultaneïteit!)
- Hebben een bepaalde duur en bereik
Mededelende zinnen
geen markering (efcicnte-principe)
Vragende zinnen
- Ja/nee-vragen ofeeel gesloten vragen
Manueel: niks, dus de volgorde veranderd NIET!
Niet-manueel: wenkbrauwen omhoog, hoofd naar voren , verplicht.
- Vraageoordvragen ofeeel open vragen
Manueel: vraagwoordgebaar (WIE, WAT, etc),
soms algemeen vraaggebaar (AV),
regelmatg vraagwoordgebaar en AV achteraan (verandering zinsvolgorde),
Wh-vraagwoord soms vooraan/achteraan in de zin/dubbel
Niet-manueel: wenkbrauwen omhoog (of omlaag!) kin omhoog, verplicht
In gesproken talen is de vragende mimiek is geen onderdeel van de grammatca.
Bij gebarentalen is de vragende mimiek is wel onderdeel van de grammatca.
Verzoeken
Manueel: gebaar VERZOEKEN, niet verplicht
Niet-manueel: getuite lippen, hoofd iets schuin
- Geen specifeke nmgm voor verzoeken
Bevelen
Manueel: fel en nadrukkelijk gebaren
Niet-manueel: felle ogen, gefronste wenkbrauwen
Ontkenning en bevestging
EEN ZIN IS ALTIJD ÓF ONTKENNEND ÓF BEVESTIGEND
Markering van ontkenning:
Niet-manueel: nee schudden (verplicht)
