Tijd van Televisie en computer 1950-Heden
Tijdvak 10
§10.1 Blokvorming in de wereld en in Europa
Blokvorming
- Oprichting Verenigde Naties (VN) moest zorgen voor vreedzame oplossingen bij
geschillen → Niet gelukt.
- Bondgenootschap VS, GB en Rusland → Onderling wantrouwen → Westen voor
kapitalisme, Sovjet-Unie voor communisme.
- Conferentie van Jalta (februari 1945) → Stalin beloofde democratische verkiezingen
in Oost-Europa → Niet gedaan, de landen werden satellietstaten.
Het ijzeren gordijn
- ‘Koude’ oorlog, omdat de spanning zo hoog was dat er elk moment oorlog uit kon
breken → Sturen van spionnen en voeren van propaganda-oorlog.
- Trumandoctrine (1947) → Europese landen die zich bedreigd voelden door het
communisme, konden rekenen op Amerikaanse hulp.
- Na Trumandoctrine ook Marshallplan → Armen zijn aangetrokken tot communisme
→ Welvarend Europa was van belang → Miljoenen dollars uit Amerika voor
wederopbouw na oorlog → Economisch hersteld West-Europa kan als afzetgebied
voor Amerikaanse producten dienen.
- Deze plannen verscherpten tegenstellingen tussen oost en west.
Sovjetisering van Europa
- Oost-Europa werd binnen enkele jaren een totalitaire staat.
- 1949: Duitsland werd opgedeeld in West-Duitsland en Oost-Duitsland.
- NAVO werd opgericht als bescherming voor het westblok → ‘Aanval op één, is een
aanval op allen’.
- Sovjet-Unie ontwikkelt eigen atoombom → Start wapenwedloop
- 1955: Oprichting warschaupact als bescherming voor het oostblok.
- Stalin sterft → Nikita Chroesjtsjov is de nieuwe leider → Sloeg Hongaarse Opstand
neer.
de Koreaoorlog
- 1 oktober 1949: Communistische leider Mao Zedong riep de volksrepubliek China uit
→ 7 keer zoveel mensen in een communistisch land → Marshallhulp werd
wereldwijd.
- Korea was verdeeld → Zuid-Korea was kapitalistisch en Noord-Korea was
communistisch.
- 1950: Noord-Koreaans leger valt Zuid-Korea binnen en verovert het land grotendeels
→ Truman en de VN zorgen voor een leger wat de Noord-Koreanen terug dreef →
Miljoenenleger vanuit China hielp Noord-Korea → Bijna een atoomoorlog.
- 1953: Wapenstilstand.
, De Cubacrisis
- 1959: Nieuwe communistische leider in Cuba (150 km van de VS)
- Chroesjtsjov plaatste in het geheim raketten om Cuba te beschermen en de VS
onder druk te zetten. → Amerikaanse spionagevliegtuigen ontdekten in 1962 de
raketinstallaties.
- Kennedy blokkeerde de zee rondom Cuba en dreigde Cuba te bombarderen
wanneer de raketinstallaties niet ontmanteld werden → Chroesjtsjov weigerde.
- Chroesjtsjov verwijderde toch de raketinstallaties → Amerikanen beloofden Cuba
nooit aan te vallen en verwijderden NAVO-raketten uit Turkije.
Start van de Europese eenwording
- 1948: Oprichting OEES (Organisatie van Europese Economische Samenwerking)
- Schuman stelde voor om productie steenkool en staal onder gemeenschappelijk
bestuur te stellen → Samenwerken is beter dan concurreren → Oprichting EGKS
(Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal) in 1951
Verdere samenwerking
- Verdrag van Rome → Oprichting EEG (Europese Economische Gemeenschap) en
Euratom
- 1967: EGKS, EEG en Euratom samengevoegd → EG (Europese Gemeenschap)
- 1985: Oprichting ‘Schengen-zone’ → Vrij reizen voor mensen tussen landen die zich
hadden aangesloten → Later ook producten.
- Euro wordt ingevoerd in 2002
- 1993: EG wordt EU (Europese Unie) → Kritiek nam toe, baas in eigen land of schoof
de soevereiniteit naar de EU?
Gorbatsjov
- De VS wilde de wapenwedloop versnellen in de hoop dat de Sovjet-Unie, dat in
economische problemen verkeerde, de koude oorlog zou verliezen.
- 1985: Gorbatsjov werd leider in Sovjet-Unie.
- Invoer perestrojka (hervormen economie door mate van kapitalisme toe te laten) en
glasnost (=openheid, media en burgers mochten vrij kritiek uiten).
De val van het communisme
- Glasnost mondde uit in veel kritiek op het communistische systeem → Geen
militaire hulp uit Moskou, want zou tegen glasnost-beleid zijn.
- 1980: Vakbond Solidarnosc (Polen) opgericht → 2 jaar later verboden → In 1989
verbod weer ingetrokken.
- Polen stond als eerste land in Oost-Europa vrije verkiezingen toe → Solidarnosc
kwam in de regering, communisten verloren.
- Opening in ijzeren gordijn bij Hongarije en Oostenrijk → Val Berlijnse Muur in
november 1989.
- Boris Jeltsin, leider van SU, ontbond het land van communisme in 1991 →
Warschaupact ontbonden → Oostbloklanden voegen zich bij NAVO en EU.
Tijdvak 10
§10.1 Blokvorming in de wereld en in Europa
Blokvorming
- Oprichting Verenigde Naties (VN) moest zorgen voor vreedzame oplossingen bij
geschillen → Niet gelukt.
- Bondgenootschap VS, GB en Rusland → Onderling wantrouwen → Westen voor
kapitalisme, Sovjet-Unie voor communisme.
- Conferentie van Jalta (februari 1945) → Stalin beloofde democratische verkiezingen
in Oost-Europa → Niet gedaan, de landen werden satellietstaten.
Het ijzeren gordijn
- ‘Koude’ oorlog, omdat de spanning zo hoog was dat er elk moment oorlog uit kon
breken → Sturen van spionnen en voeren van propaganda-oorlog.
- Trumandoctrine (1947) → Europese landen die zich bedreigd voelden door het
communisme, konden rekenen op Amerikaanse hulp.
- Na Trumandoctrine ook Marshallplan → Armen zijn aangetrokken tot communisme
→ Welvarend Europa was van belang → Miljoenen dollars uit Amerika voor
wederopbouw na oorlog → Economisch hersteld West-Europa kan als afzetgebied
voor Amerikaanse producten dienen.
- Deze plannen verscherpten tegenstellingen tussen oost en west.
Sovjetisering van Europa
- Oost-Europa werd binnen enkele jaren een totalitaire staat.
- 1949: Duitsland werd opgedeeld in West-Duitsland en Oost-Duitsland.
- NAVO werd opgericht als bescherming voor het westblok → ‘Aanval op één, is een
aanval op allen’.
- Sovjet-Unie ontwikkelt eigen atoombom → Start wapenwedloop
- 1955: Oprichting warschaupact als bescherming voor het oostblok.
- Stalin sterft → Nikita Chroesjtsjov is de nieuwe leider → Sloeg Hongaarse Opstand
neer.
de Koreaoorlog
- 1 oktober 1949: Communistische leider Mao Zedong riep de volksrepubliek China uit
→ 7 keer zoveel mensen in een communistisch land → Marshallhulp werd
wereldwijd.
- Korea was verdeeld → Zuid-Korea was kapitalistisch en Noord-Korea was
communistisch.
- 1950: Noord-Koreaans leger valt Zuid-Korea binnen en verovert het land grotendeels
→ Truman en de VN zorgen voor een leger wat de Noord-Koreanen terug dreef →
Miljoenenleger vanuit China hielp Noord-Korea → Bijna een atoomoorlog.
- 1953: Wapenstilstand.
, De Cubacrisis
- 1959: Nieuwe communistische leider in Cuba (150 km van de VS)
- Chroesjtsjov plaatste in het geheim raketten om Cuba te beschermen en de VS
onder druk te zetten. → Amerikaanse spionagevliegtuigen ontdekten in 1962 de
raketinstallaties.
- Kennedy blokkeerde de zee rondom Cuba en dreigde Cuba te bombarderen
wanneer de raketinstallaties niet ontmanteld werden → Chroesjtsjov weigerde.
- Chroesjtsjov verwijderde toch de raketinstallaties → Amerikanen beloofden Cuba
nooit aan te vallen en verwijderden NAVO-raketten uit Turkije.
Start van de Europese eenwording
- 1948: Oprichting OEES (Organisatie van Europese Economische Samenwerking)
- Schuman stelde voor om productie steenkool en staal onder gemeenschappelijk
bestuur te stellen → Samenwerken is beter dan concurreren → Oprichting EGKS
(Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal) in 1951
Verdere samenwerking
- Verdrag van Rome → Oprichting EEG (Europese Economische Gemeenschap) en
Euratom
- 1967: EGKS, EEG en Euratom samengevoegd → EG (Europese Gemeenschap)
- 1985: Oprichting ‘Schengen-zone’ → Vrij reizen voor mensen tussen landen die zich
hadden aangesloten → Later ook producten.
- Euro wordt ingevoerd in 2002
- 1993: EG wordt EU (Europese Unie) → Kritiek nam toe, baas in eigen land of schoof
de soevereiniteit naar de EU?
Gorbatsjov
- De VS wilde de wapenwedloop versnellen in de hoop dat de Sovjet-Unie, dat in
economische problemen verkeerde, de koude oorlog zou verliezen.
- 1985: Gorbatsjov werd leider in Sovjet-Unie.
- Invoer perestrojka (hervormen economie door mate van kapitalisme toe te laten) en
glasnost (=openheid, media en burgers mochten vrij kritiek uiten).
De val van het communisme
- Glasnost mondde uit in veel kritiek op het communistische systeem → Geen
militaire hulp uit Moskou, want zou tegen glasnost-beleid zijn.
- 1980: Vakbond Solidarnosc (Polen) opgericht → 2 jaar later verboden → In 1989
verbod weer ingetrokken.
- Polen stond als eerste land in Oost-Europa vrije verkiezingen toe → Solidarnosc
kwam in de regering, communisten verloren.
- Opening in ijzeren gordijn bij Hongarije en Oostenrijk → Val Berlijnse Muur in
november 1989.
- Boris Jeltsin, leider van SU, ontbond het land van communisme in 1991 →
Warschaupact ontbonden → Oostbloklanden voegen zich bij NAVO en EU.
