SOCIALEZEKERHEIDSRECHT
,Inhoudsopgave
HFST 1: socialezekerheidsrecht ingeleid......................................................................................................... 1
afdeling 1: begrip ‘sociale zekerheid’...................................................................................................................1
Sociale zekerheid als toestand.........................................................................................................................1
sociale zekerheid als instrument......................................................................................................................1
afdeling 2: Grondrecht op sociale zekerheid........................................................................................................2
socialezekerheidsplicht van de belgische staat................................................................................................2
recht op een ongestoord genot van socialezekerheidsprestaties...................................................................3
verplichting tot eerbiediging van het standstillbeginsel..................................................................................3
verplichting tot gelijke behandeling en discriminatieverbod...........................................................................3
afdeling 3: socialezekerheidswetgeving...............................................................................................................4
bevoegde wetgever..........................................................................................................................................4
wetgevingsprocedure.......................................................................................................................................4
afdeling 4: socialezekerheidstechnieken..............................................................................................................5
sociale verzekering...........................................................................................................................................5
sociale bijstand.................................................................................................................................................5
sociale verzekeringen federaal.........................................................................................................................6
socialebijstandsregeling...................................................................................................................................6
afdeling 5: socialezekerheidsinstellingen.............................................................................................................6
examenvragen......................................................................................................................................................8
HFST 2: verzekering voor geneeskundige verzorging.......................................................................................9
afdeling 1: wettelijk kader en organisatie............................................................................................................9
wettelijk kader..................................................................................................................................................9
administratieve en financiële organisatie......................................................................................................11
afdeling 2: doelstelling van de wetgever............................................................................................................11
inkomsensvervanging.....................................................................................................................................12
afdeling 3: verleende prestaties.........................................................................................................................14
examenvragen....................................................................................................................................................17
HFST 3: arbeidsongevallen en beroepsziekten..............................................................................................19
afdeling 1: wettelijk kader en organisatie..........................................................................................................19
1. wettelijk kader............................................................................................................................................19
2. Administratieve en financiële organisatie..................................................................................................19
afdeling 2: doel van de wetgever.......................................................................................................................20
1. vergoedbare schade...................................................................................................................................20
2. BAnd met de arbeidsovereenkomst of met ambt......................................................................................21
afdeling 3: verleende prestaties.........................................................................................................................23
1. omvang van de verleende voordelen.........................................................................................................23
2. uitsluiting van burgerrechtelijke vordering tot schadeloosstelling............................................................26
examenvragen....................................................................................................................................................27
HFST 4: werkloosheidsverzekering en overbruggingsrecht............................................................................29
Historische inleiding + wettelijk kader en organisatie........................................................................................29
wettelijk kader................................................................................................................................................29
Administratieve en financiële organisatie......................................................................................................30
Doel van de wetgever.........................................................................................................................................31
II
, werkloosheidsverzekering..............................................................................................................................31
overbruggingsrecht............................................................................................................................................34
KB 07/04/1995................................................................................................................................................34
KB 18/ 11/ 1996..............................................................................................................................................34
Wet 16/01/2013.............................................................................................................................................34
WET 16/12/2015............................................................................................................................................34
Programmawet 26/11/2022...........................................................................................................................34
verleende prestaties...........................................................................................................................................35
werkloosheidsuitkering..................................................................................................................................35
examenvragen....................................................................................................................................................36
PENSIOENVERZEKERINGEN.......................................................................................................................... 38
Afdeling 1: wettelijk kader en organisatie..........................................................................................................38
wettelijk kader................................................................................................................................................38
Administratieve en financiële doelstelling.....................................................................................................39
Afdeling 2: verzekerd sociaal risico -> doelstellingen.........................................................................................40
begrip..............................................................................................................................................................40
Ouderdom......................................................................................................................................................40
ziekte-invaliditeit............................................................................................................................................41
Overlijden van kostwinner.............................................................................................................................41
Afdeling 3: verleende prestaties.........................................................................................................................42
Samenstelling van loopbaan...........................................................................................................................42
Opbouw van pensioen....................................................................................................................................42
Pensioenberekening op basis van het arbeidsinkomen.................................................................................42
Pensioenberkening op basis van de gezinstoestand......................................................................................43
Examenvragen....................................................................................................................................................44
Socialeverzekeringssystemen: bijdrageregeling en toepassingsgebied..........................................................45
Afdeling 1: Wettelijk kader en organisatie.........................................................................................................45
wettelijk kader................................................................................................................................................45
organisatie......................................................................................................................................................45
afdeling 2: berekening van socialeverzekeringsbijdragen.................................................................................46
berekeningsbasis: wet....................................................................................................................................46
berekeningsbasis: KB......................................................................................................................................46
inning..............................................................................................................................................................46
Invordering.....................................................................................................................................................46
AB-wet............................................................................................................................................................47
sociaal statuut zelfstandigen + KB..................................................................................................................47
vrijstellingen en verminderingen....................................................................................................................49
Personele werkingssfeer van de sociale verzekering..........................................................................................50
kwalificatieregels: onrechtstreekse kwalifcatie.............................................................................................50
Kwalificatieregels: rechtstreekse kwalificatie................................................................................................51
Kwalificatiebeslissingen..................................................................................................................................51
Nationale wetgeving..........................................................................................................................................52
Europese verordeningen 883/2004 en 987/2009...............................................................................................52
Toepassingsgebied.........................................................................................................................................53
Aanwijzingsregels...........................................................................................................................................53
Gelijke behandeling........................................................................................................................................53
Basisprincipes.................................................................................................................................................53
Examenvragen....................................................................................................................................................54
III
, Sociale bijstand............................................................................................................................................ 55
Tegemoetkomingen aan personen met een handicap -> wettelijk kader en organisatie..................................55
Inkomensgarantie voor ouderen -> wettelijk kader en organisatie...................................................................56
Recht op maatschappelijke integratie -> wettelijk kader en organisatie...........................................................56
REcht op maatschappelijke dienstverlening.......................................................................................................57
Socialebijstandsregelingen.................................................................................................................................58
doelstelling: sociale risico’s............................................................................................................................58
doelstelling: ontoereikende bestaansmiddelen.............................................................................................59
prestaties: wettelijke bedragen......................................................................................................................60
Prestaties: wettelijke bedragen – bestaansmiddelen....................................................................................62
Toegang voor buitenlanders...........................................................................................................................63
Mensen zonder papieren...............................................................................................................................64
Asielzoekers....................................................................................................................................................65
Examenvragen....................................................................................................................................................68
Administratieve en gerechtelijke procedure.................................................................................................69
Afdeling 1: Toepassingsgebied van het handvest en algemene verplichtingen van de
socialezekerheidsinstellingen.............................................................................................................................69
Afdeling 2: Verzoek.............................................................................................................................................70
Verjaring: specifieke wetgeving.....................................................................................................................70
Principe...........................................................................................................................................................70
Vorm...............................................................................................................................................................70
Reactie............................................................................................................................................................70
AFdeling 3: Handvest: beslissing........................................................................................................................71
Termijn............................................................................................................................................................71
Inhoud.............................................................................................................................................................71
Kennisgeving...................................................................................................................................................71
Uitvoering.......................................................................................................................................................71
Nieuwe beslissing...........................................................................................................................................71
afdeling 4: Administratieve sancties..................................................................................................................73
Soorten...........................................................................................................................................................73
Toepassing van strafrecht?.............................................................................................................................73
gerechtelijke procedure......................................................................................................................................74
REchtsingang..................................................................................................................................................74
Rechter...........................................................................................................................................................74
Behandeling van de zaak................................................................................................................................74
Gedingkosten en rechtsmiddelen..................................................................................................................74
examenvragen....................................................................................................................................................74
Kinderbijslag................................................................................................................................................ 76
Een korte historiek..............................................................................................................................................76
Kinderbijslag 2015-2018.....................................................................................................................................77
Tot 01/01/2015..............................................................................................................................................77
2015-2018.......................................................................................................................................................77
Het federale kinderbijslagsysteem: algemene kinderbijslag.........................................................................78
bevoegdheidsoverdracht................................................................................................................................78
verdeling van de konderen van de netto uitgaven per deelentiteit in 2018.................................................79
Kinderbijslag vanaf 2019....................................................................................................................................79
A. Het waarom van de bevoegdheidsoverdracht...........................................................................................79
B. Kinderbijslag in Vlaanderen........................................................................................................................80
IV
,Inhoudsopgave
HFST 1: socialezekerheidsrecht ingeleid......................................................................................................... 1
afdeling 1: begrip ‘sociale zekerheid’...................................................................................................................1
Sociale zekerheid als toestand.........................................................................................................................1
sociale zekerheid als instrument......................................................................................................................1
afdeling 2: Grondrecht op sociale zekerheid........................................................................................................2
socialezekerheidsplicht van de belgische staat................................................................................................2
recht op een ongestoord genot van socialezekerheidsprestaties...................................................................3
verplichting tot eerbiediging van het standstillbeginsel..................................................................................3
verplichting tot gelijke behandeling en discriminatieverbod...........................................................................3
afdeling 3: socialezekerheidswetgeving...............................................................................................................4
bevoegde wetgever..........................................................................................................................................4
wetgevingsprocedure.......................................................................................................................................4
afdeling 4: socialezekerheidstechnieken..............................................................................................................5
sociale verzekering...........................................................................................................................................5
sociale bijstand.................................................................................................................................................5
sociale verzekeringen federaal.........................................................................................................................6
socialebijstandsregeling...................................................................................................................................6
afdeling 5: socialezekerheidsinstellingen.............................................................................................................6
examenvragen......................................................................................................................................................8
HFST 2: verzekering voor geneeskundige verzorging.......................................................................................9
afdeling 1: wettelijk kader en organisatie............................................................................................................9
wettelijk kader..................................................................................................................................................9
administratieve en financiële organisatie......................................................................................................11
afdeling 2: doelstelling van de wetgever............................................................................................................11
inkomsensvervanging.....................................................................................................................................12
afdeling 3: verleende prestaties.........................................................................................................................14
examenvragen....................................................................................................................................................17
HFST 3: arbeidsongevallen en beroepsziekten..............................................................................................19
afdeling 1: wettelijk kader en organisatie..........................................................................................................19
1. wettelijk kader............................................................................................................................................19
2. Administratieve en financiële organisatie..................................................................................................19
afdeling 2: doel van de wetgever.......................................................................................................................20
1. vergoedbare schade...................................................................................................................................20
2. BAnd met de arbeidsovereenkomst of met ambt......................................................................................21
afdeling 3: verleende prestaties.........................................................................................................................23
1. omvang van de verleende voordelen.........................................................................................................23
2. uitsluiting van burgerrechtelijke vordering tot schadeloosstelling............................................................26
examenvragen....................................................................................................................................................27
HFST 4: werkloosheidsverzekering en overbruggingsrecht............................................................................29
Historische inleiding + wettelijk kader en organisatie........................................................................................29
wettelijk kader................................................................................................................................................29
Administratieve en financiële organisatie......................................................................................................30
Doel van de wetgever.........................................................................................................................................31
II
, werkloosheidsverzekering..............................................................................................................................31
overbruggingsrecht............................................................................................................................................34
KB 07/04/1995................................................................................................................................................34
KB 18/ 11/ 1996..............................................................................................................................................34
Wet 16/01/2013.............................................................................................................................................34
WET 16/12/2015............................................................................................................................................34
Programmawet 26/11/2022...........................................................................................................................34
verleende prestaties...........................................................................................................................................35
werkloosheidsuitkering..................................................................................................................................35
examenvragen....................................................................................................................................................36
PENSIOENVERZEKERINGEN.......................................................................................................................... 38
Afdeling 1: wettelijk kader en organisatie..........................................................................................................38
wettelijk kader................................................................................................................................................38
Administratieve en financiële doelstelling.....................................................................................................39
Afdeling 2: verzekerd sociaal risico -> doelstellingen.........................................................................................40
begrip..............................................................................................................................................................40
Ouderdom......................................................................................................................................................40
ziekte-invaliditeit............................................................................................................................................41
Overlijden van kostwinner.............................................................................................................................41
Afdeling 3: verleende prestaties.........................................................................................................................42
Samenstelling van loopbaan...........................................................................................................................42
Opbouw van pensioen....................................................................................................................................42
Pensioenberekening op basis van het arbeidsinkomen.................................................................................42
Pensioenberkening op basis van de gezinstoestand......................................................................................43
Examenvragen....................................................................................................................................................44
Socialeverzekeringssystemen: bijdrageregeling en toepassingsgebied..........................................................45
Afdeling 1: Wettelijk kader en organisatie.........................................................................................................45
wettelijk kader................................................................................................................................................45
organisatie......................................................................................................................................................45
afdeling 2: berekening van socialeverzekeringsbijdragen.................................................................................46
berekeningsbasis: wet....................................................................................................................................46
berekeningsbasis: KB......................................................................................................................................46
inning..............................................................................................................................................................46
Invordering.....................................................................................................................................................46
AB-wet............................................................................................................................................................47
sociaal statuut zelfstandigen + KB..................................................................................................................47
vrijstellingen en verminderingen....................................................................................................................49
Personele werkingssfeer van de sociale verzekering..........................................................................................50
kwalificatieregels: onrechtstreekse kwalifcatie.............................................................................................50
Kwalificatieregels: rechtstreekse kwalificatie................................................................................................51
Kwalificatiebeslissingen..................................................................................................................................51
Nationale wetgeving..........................................................................................................................................52
Europese verordeningen 883/2004 en 987/2009...............................................................................................52
Toepassingsgebied.........................................................................................................................................53
Aanwijzingsregels...........................................................................................................................................53
Gelijke behandeling........................................................................................................................................53
Basisprincipes.................................................................................................................................................53
Examenvragen....................................................................................................................................................54
III
, Sociale bijstand............................................................................................................................................ 55
Tegemoetkomingen aan personen met een handicap -> wettelijk kader en organisatie..................................55
Inkomensgarantie voor ouderen -> wettelijk kader en organisatie...................................................................56
Recht op maatschappelijke integratie -> wettelijk kader en organisatie...........................................................56
REcht op maatschappelijke dienstverlening.......................................................................................................57
Socialebijstandsregelingen.................................................................................................................................58
doelstelling: sociale risico’s............................................................................................................................58
doelstelling: ontoereikende bestaansmiddelen.............................................................................................59
prestaties: wettelijke bedragen......................................................................................................................60
Prestaties: wettelijke bedragen – bestaansmiddelen....................................................................................62
Toegang voor buitenlanders...........................................................................................................................63
Mensen zonder papieren...............................................................................................................................64
Asielzoekers....................................................................................................................................................65
Examenvragen....................................................................................................................................................68
Administratieve en gerechtelijke procedure.................................................................................................69
Afdeling 1: Toepassingsgebied van het handvest en algemene verplichtingen van de
socialezekerheidsinstellingen.............................................................................................................................69
Afdeling 2: Verzoek.............................................................................................................................................70
Verjaring: specifieke wetgeving.....................................................................................................................70
Principe...........................................................................................................................................................70
Vorm...............................................................................................................................................................70
Reactie............................................................................................................................................................70
AFdeling 3: Handvest: beslissing........................................................................................................................71
Termijn............................................................................................................................................................71
Inhoud.............................................................................................................................................................71
Kennisgeving...................................................................................................................................................71
Uitvoering.......................................................................................................................................................71
Nieuwe beslissing...........................................................................................................................................71
afdeling 4: Administratieve sancties..................................................................................................................73
Soorten...........................................................................................................................................................73
Toepassing van strafrecht?.............................................................................................................................73
gerechtelijke procedure......................................................................................................................................74
REchtsingang..................................................................................................................................................74
Rechter...........................................................................................................................................................74
Behandeling van de zaak................................................................................................................................74
Gedingkosten en rechtsmiddelen..................................................................................................................74
examenvragen....................................................................................................................................................74
Kinderbijslag................................................................................................................................................ 76
Een korte historiek..............................................................................................................................................76
Kinderbijslag 2015-2018.....................................................................................................................................77
Tot 01/01/2015..............................................................................................................................................77
2015-2018.......................................................................................................................................................77
Het federale kinderbijslagsysteem: algemene kinderbijslag.........................................................................78
bevoegdheidsoverdracht................................................................................................................................78
verdeling van de konderen van de netto uitgaven per deelentiteit in 2018.................................................79
Kinderbijslag vanaf 2019....................................................................................................................................79
A. Het waarom van de bevoegdheidsoverdracht...........................................................................................79
B. Kinderbijslag in Vlaanderen........................................................................................................................80
IV