Samenvatting Microbiologie

Microbiologie

1. Algemene inleiding
Medische microbiologie
 Biologie: studie van levende organismen
o Uitzondering = virussen
 Micro-: enkel waarneembaar met de microscoop
o Lichtmicroscoop (bacteriën (oudste))
o Elektronenmicroscoop (virussen)
o Uitzondering = meercellige parasieten
 Medisch: enkel de micro-organismen die medisch relevant zijn


In water zijn heel kleine minuscule organismen gaan leven (prokaryote cellen). Uit deze
cellen zijn ook eukaryote ontstaan, eerst de één celligen, later ontstonden ook de
meercelligen.




Prokaryote:
- voorloper cellen
- altijd ééncellig
- hierbinnen horen bacteriën
Eukaryoten:
- ontstaan uit prokaryote
- ééncelligen (protisten)
- fungi = schimmels en gisten


4 grote domeinen van de medische microbiologie

, Bacteriologie
 Virologie
 Mycologie
 Parasitologie
o Eencelligen:
 Protozoa
o Meercelligen:
 Arthropoden: geleedpotigen
 Helminthen: wormen




Micro-organismen ifv onstaan infectieziekten
 Infectieziekten = schade of veranderde fysiologie bij de mens
 Uiten zich in symptomen of eerder subklinisch (zonder symptomen)
 Causaal verband tussen MO en infectieziekten -> Postulaten van Koch


Postulaten van Koch (voorwaarden)
 MO dient gevonden te worden bij elke patiënt die aan de infectieziekte lijdt en niet bij
een gezond iemand
o Uitzondering = residente microbiota
 MO dient geïsoleerd te kunnen worden en buiten het lichaam in cultuur gebracht te
kunnen worden
o Uitzondering = virussen

 Inbrengen van gekweekte MO dient bij een proefdier tot ziekte te leiden en MO dient
opnieuw geïsoleerd te kunnen worden uit proefdier
o Uitzondering = zoönosen




Pathogenen VS opportunisten
 Primair (= conventioneel) pathogenen:



2

, o MO die ziekte veroorzaken bij mensen met verminderde weerstand
o Opportunistische infectie
 Opportunisten
o MO die infectie veroorzaakt bij meerderheid individuen
o Afhankelijk van weerstand gastheer:
 Immunisatie
 Genetische factoren


Besmetting -> infectie




 Virulentie (ziekteverwekkend vermogen)
o Invasie
o Proliferatiesnelheid (snelheid waarmee organisme zich deelt)
o Toxisch vermogen:
 Exotoxine
 Endotoxine
o Ontsnappen aan afweer
 Weerstand (afh van gastheer)
o Aspecifiek (niet specifiek tegen bepaalde organismen)
o Specifiek (antistoffen aangemaakt tegen een specifiek organisme (bv. griepvaccin)


Besmettingswegen
 Direct contact
o Cutaan (betrekking hebbend op de huid)
o Mucosaal (betrekking hebbend op de slijmvliezen)
 Aërogeen (droplet) (via de lucht)
o Bv: TBC, influenza
 Enteraal
o Oraal (via de mond)
o Faeco-oraal (direct of indirect contact van ontlasting via de mond)
 Hematogeen
o Bv: Hepatitis B, HIV



3

, o Transplacentair (van moeder naar kind bij zwangerschap/bevalling)
 Verticale VS horizontale transmissie
o Verticaal (ouder op kind)
o Horizontaal (andere mensen op elkaar)


Preventie van infectieziekten
 Verhogen van de weerstand
o Vaccinatie (mazelen, griep, seizoensgriep …)
 Desinfectie en sterilisatie
o Ontsmetten en leven van object verwijderen
 Primaire preventie
o Kans op contact tussen mens en MO elimineren of verminderen
 Secundaire preventie
o Vroegtijdig opsporen en behandelen van geïnfecteerde personen
 Ziekenhuisinfecties
o Endogene infecties
 MO afkomstig van de patiënt zelf
o Exogene infecties
 MO verkregen uit een ziekenhuisomgeving
=> Standaard voorzorgsmaatregelen




4