Gedrag: persoonlijkheidstheorieën
De psychodynamische theorie van Freud:
Zijn psychoanalyse is de basis van vele andere theorieën, ondanks dat ze er bekritiseerd is.
Hij realiseerde dat veel van de lichamelijke klachten waar zijn patiënten voor kwamen, een
psychische oorsprong hadden.
Zijn idee was dat de persoonlijkheid van een volwassen persoon sterk bepaald wordt door
ervaringen uit de kindertijd. Vooral ervaringen en belevingen omtrent de psychoseksuele
ontwikkeling. Op basis van specifieke ervaringen en belevingen in de kindertijd ontwikkelt
elk van ons een specifieke persoonlijkheid.
De persoonlijkheidsstructuur:
Volgens Freud bestaat de menselijke geest uit 3 bewustzijnsniveaus:
- Bewuste: datgene waar we op dit moment besef van hebben.
- Onderbewuste: mentale elementen waar we gemakkelijk toegang tot hebben, maar
nu niet beseffen.
- Onbewust: storende dingen die niet mogen, we hebben ze ‘verbannen’.
ES (=> volledig onbewust):
Deze component van de persoonlijkheid kan je zien als een reservoir vol driften. Het kind
word beheerst door lusten en driften, onbeheerste krachten die van uit het ES opkomen en
die het kind bevredigd wil hebben. Je kan het beschouwen als een lustprincipe.
- EROS: de levensdrift -> eten, slaap, seksualiteit, …
- THANATOS: de doodsdrift -> destructief gedrag (zichzelf en andere verwonden).
ICH (=> bewuste en onderbewust):
Onder invloed van het contact met volwassenen leer je meer controle krijgen over de
driften. Er ontwikkelt zich een ICH. Het ICH wordt het centrale, besturende deel van de
persoonlijkheid. Het zoekt een evenwicht tussen het ES en het UBER-ICH.
Het ICH kan je beschouwen als het relatie principe.
UBER-ICH (=> bewuste, onderbewuste en onbewuste):
Het UBER-ICH ontwikkelt zich uit het ICH. Het UBER-ICH is te beschouwen als een soort
geweten, de verinnerlijkte ouderlijke geboden en verboden. Het bestaat uit idealen die je
hebt voor jezelf.
Het UBER-ICH staat het ICH vaak bij in de strijd tegen ongewenste driftimpulsen.
De ontwikkeling van de persoonlijkheid (=> psychoseksuele ontwikkeling):
De orale fase (0-1j.):
De meest gevoelige zone is de zone rond de mond. Wanneer de verzorgende omgeving op
de orale noden gepast ingaat, kan het kind een vertrouwensvolle relatie met de omgeving
opbouwen.
De anale fase (1-3j.):
Tijdens deze fase ontwikkelt de gevoeligheden vooral rond de anus. Hierdoor moet het kind
de beheersing van de sluitspier aanleren tijdens de zindelijkheidstraining.
Omdat het kind sterk geconfronteerd worden met de regels van andere tijdens deze
training, speelt deze training een belangrijke rol in de ontwikkeling van het ICH.
, Gedrag: persoonlijkheidstheorieën
Indien de training vlot verloopt, ervaart het kind lust aan zichtzelf, wat het basisvertrouwen
verder stimuleert.
De fallische (=penis) fase (3-6j.):
In deze fase ontdekt het kind lustgevoelen aan de genitaliën.
Volgens Freud gaan meisjes in deze fase hun lichaam als minderwaardig beginnen ervaren,
wat later tot vrouwelijke minderwaardigheidsgevoel kan leiden. Dit komt omdat vrouwen
geen penis hebben en ze dus jaloers zijn op de jongens.
Oedipuscomplex:
Nu dat het kind een eigen persoon is en een ICH heeft, richt hij zijn belangstellingen ook op
anderen. Het kind is daarom in deze periode sterk begaan met de verschillende geslacht-
rollen en is erg geboeid door de tegengeslachtelijke ouder.
In deze fase speelt het oedipuscomplex een belangrijke rol. Het kind heeft positieve
gevoelens (verliefdheid) voor de tegengeslachtelijke ouder en negatieve gevoelens (haat)
voor de geslachtelijke ouder (=> ES).
De concurrentie met de geslachtelijke ouder, zorgt ervoor dat het kind castratieangst heeft.
De oplossing is om zich te richten op de geslachtelijke ouder, het kind moet zich identificeren
met de ouder en het gedrag overnemen.
Het kind heeft door de oedipale situatie ontdekt dat vader en moeder een eenheid vormen,
waar hij niet mag tussen komen.
Volgens Freud is het oedipuscomplex opgelost wanneer het kind een duidelijke sekserol
heeft gekozen en zich is gaan identificeren met personen van hetzelfde geslacht.
De latente (= op de achtergrond) fase (6-12j.) :
Seksualiteit is nog wel aanwezig maar nu op de achtergrond. Zo kan het kind al zijn energie
vrijmaken om een aantal moeilijke en ingewikkelde verworvenheden aan te leren (lezen,
schrijven, …).
Genitale fase (12- volwassenheid):
De seksualiteit ontwaakt weer rond de adolescentie. De adolescenten gaan opzoek naar
seksualiteitsbeleving met andere.
In de volwassenheid zal de seksualiteit dan een evenwicht vinden in een duurzame relatie
met andere.
De persoonlijkheid van een volwassen individu:
Wanneer in 1 bepaalde fase de driften te veel of te weinig bevredigd werden kan er fixatie
ontstaan en die zorgen voor een verstoorde persoonlijkheidsontwikkeling.
Latere teken van problemen die in dit stadium zijn begonnen:
Orale fase:
- Roken en nagelbijten.
- Afhankelijkheid.
Anale fase:
- Rommeligheid.
- Overdreven reinheid.
- Weinig zelfvertrouwen.
De psychodynamische theorie van Freud:
Zijn psychoanalyse is de basis van vele andere theorieën, ondanks dat ze er bekritiseerd is.
Hij realiseerde dat veel van de lichamelijke klachten waar zijn patiënten voor kwamen, een
psychische oorsprong hadden.
Zijn idee was dat de persoonlijkheid van een volwassen persoon sterk bepaald wordt door
ervaringen uit de kindertijd. Vooral ervaringen en belevingen omtrent de psychoseksuele
ontwikkeling. Op basis van specifieke ervaringen en belevingen in de kindertijd ontwikkelt
elk van ons een specifieke persoonlijkheid.
De persoonlijkheidsstructuur:
Volgens Freud bestaat de menselijke geest uit 3 bewustzijnsniveaus:
- Bewuste: datgene waar we op dit moment besef van hebben.
- Onderbewuste: mentale elementen waar we gemakkelijk toegang tot hebben, maar
nu niet beseffen.
- Onbewust: storende dingen die niet mogen, we hebben ze ‘verbannen’.
ES (=> volledig onbewust):
Deze component van de persoonlijkheid kan je zien als een reservoir vol driften. Het kind
word beheerst door lusten en driften, onbeheerste krachten die van uit het ES opkomen en
die het kind bevredigd wil hebben. Je kan het beschouwen als een lustprincipe.
- EROS: de levensdrift -> eten, slaap, seksualiteit, …
- THANATOS: de doodsdrift -> destructief gedrag (zichzelf en andere verwonden).
ICH (=> bewuste en onderbewust):
Onder invloed van het contact met volwassenen leer je meer controle krijgen over de
driften. Er ontwikkelt zich een ICH. Het ICH wordt het centrale, besturende deel van de
persoonlijkheid. Het zoekt een evenwicht tussen het ES en het UBER-ICH.
Het ICH kan je beschouwen als het relatie principe.
UBER-ICH (=> bewuste, onderbewuste en onbewuste):
Het UBER-ICH ontwikkelt zich uit het ICH. Het UBER-ICH is te beschouwen als een soort
geweten, de verinnerlijkte ouderlijke geboden en verboden. Het bestaat uit idealen die je
hebt voor jezelf.
Het UBER-ICH staat het ICH vaak bij in de strijd tegen ongewenste driftimpulsen.
De ontwikkeling van de persoonlijkheid (=> psychoseksuele ontwikkeling):
De orale fase (0-1j.):
De meest gevoelige zone is de zone rond de mond. Wanneer de verzorgende omgeving op
de orale noden gepast ingaat, kan het kind een vertrouwensvolle relatie met de omgeving
opbouwen.
De anale fase (1-3j.):
Tijdens deze fase ontwikkelt de gevoeligheden vooral rond de anus. Hierdoor moet het kind
de beheersing van de sluitspier aanleren tijdens de zindelijkheidstraining.
Omdat het kind sterk geconfronteerd worden met de regels van andere tijdens deze
training, speelt deze training een belangrijke rol in de ontwikkeling van het ICH.
, Gedrag: persoonlijkheidstheorieën
Indien de training vlot verloopt, ervaart het kind lust aan zichtzelf, wat het basisvertrouwen
verder stimuleert.
De fallische (=penis) fase (3-6j.):
In deze fase ontdekt het kind lustgevoelen aan de genitaliën.
Volgens Freud gaan meisjes in deze fase hun lichaam als minderwaardig beginnen ervaren,
wat later tot vrouwelijke minderwaardigheidsgevoel kan leiden. Dit komt omdat vrouwen
geen penis hebben en ze dus jaloers zijn op de jongens.
Oedipuscomplex:
Nu dat het kind een eigen persoon is en een ICH heeft, richt hij zijn belangstellingen ook op
anderen. Het kind is daarom in deze periode sterk begaan met de verschillende geslacht-
rollen en is erg geboeid door de tegengeslachtelijke ouder.
In deze fase speelt het oedipuscomplex een belangrijke rol. Het kind heeft positieve
gevoelens (verliefdheid) voor de tegengeslachtelijke ouder en negatieve gevoelens (haat)
voor de geslachtelijke ouder (=> ES).
De concurrentie met de geslachtelijke ouder, zorgt ervoor dat het kind castratieangst heeft.
De oplossing is om zich te richten op de geslachtelijke ouder, het kind moet zich identificeren
met de ouder en het gedrag overnemen.
Het kind heeft door de oedipale situatie ontdekt dat vader en moeder een eenheid vormen,
waar hij niet mag tussen komen.
Volgens Freud is het oedipuscomplex opgelost wanneer het kind een duidelijke sekserol
heeft gekozen en zich is gaan identificeren met personen van hetzelfde geslacht.
De latente (= op de achtergrond) fase (6-12j.) :
Seksualiteit is nog wel aanwezig maar nu op de achtergrond. Zo kan het kind al zijn energie
vrijmaken om een aantal moeilijke en ingewikkelde verworvenheden aan te leren (lezen,
schrijven, …).
Genitale fase (12- volwassenheid):
De seksualiteit ontwaakt weer rond de adolescentie. De adolescenten gaan opzoek naar
seksualiteitsbeleving met andere.
In de volwassenheid zal de seksualiteit dan een evenwicht vinden in een duurzame relatie
met andere.
De persoonlijkheid van een volwassen individu:
Wanneer in 1 bepaalde fase de driften te veel of te weinig bevredigd werden kan er fixatie
ontstaan en die zorgen voor een verstoorde persoonlijkheidsontwikkeling.
Latere teken van problemen die in dit stadium zijn begonnen:
Orale fase:
- Roken en nagelbijten.
- Afhankelijkheid.
Anale fase:
- Rommeligheid.
- Overdreven reinheid.
- Weinig zelfvertrouwen.
