Samenvatting deel 1 strafrecht en strafvordering

Strafrecht – strafvordering deel 1

1. Inleiding

 Strafrecht in de ruime zin omvat:
 het materieel strafrecht.
- Het geheel der regels waardoor bepaalde gedragingen strafbaar worden
gesteld en gesanctioneerd worden (verbodsbepalingen)
 Het formeel strafrecht
- Het geheel van de procedurele spelregels volgens welke het materieel
strafrecht worden toegepast

 Daarnaast behandelt de rechtszaak van bijzonder strafrecht de vraag
 Welke handeling/verzuim strafbaar wordt gesteld (de misdrijven)

1.1. Ruimtelijke situering

 Elke samenleving kent een vorm van strafrecht
 Elke samenleving op basis van een traditie tot een specifieke benadering van
strafrecht is gekomen

 Strafrecht is daarenboven nationaal gekleurd
 Ieder land komt tot eigen benadering van zowel materieel als formeel
strafrecht

 Belgisch strafrecht
 typische (Europese) continentale strafrechtsysteem
 Kent historische en grote invloed van Franse recht

 Continentale strafrecht
 Klassiek geconstraseerd met het Angelsaksiche strafrecht
- Continentale strafrecht gekenmerkt door grote belang dat wordt gehecht
aan wetten als rechtsbron en waarbij in het formeel strafrecht in het oog
springt dat veel belang wordt gehecht aan het vooronderzoek

 Continentale strafrecht en het Angelsaksische strafrecht
 Aanleiding tot kruisbestuiving
- Elementen uit andere benaderingen van strafrecht worden overgenomen

 Europees recht wint aan belang in de context van het strafrecht

, 1.2. Historische situering

 Evolutie van strafrecht wijst erop
 Uiteindelijke vorm van strafrecht niet bereikt is en dat dit proces wellicht
nooit tot een definitieve voltooiing zal komen

 Maatschappelijke en staatkundige evoluties
 Leiden tot aangepaste benadering van strafrecht

 Momenteel is strafrecht bij uitstek publiek recht
 Overheid vervult centrale rol in strafrecht
- Niet steeds geval geweest
- Initieel was strafrecht bij uitstek een private aangelegenheid

 Gaandeweg -> overheid sterkere greep gaan uitoefenen op strafrecht
 Door rechtsprekende instantie Tess te komen + misdrijven te vervolgen

 Op termijn is de rol van slachtoffer in strafprocedure beperkt tot aangeven van
misdrijf , waarna de rest van de procedure volgens de regels van publiek recht
verloopt
 Betekent dat de overheid een proces inspant tegen een burger
 Niet een burger tegen andere burger

 Laatste decennia
 Gebleken dat de beperkte rol van slachtoffer ook vragen en problemen
oproept

 Basisverhouding in de strafprocedure een publiekrechtelijke verhouding tussen
overheid en de verdachte
 Slachtoffer speelt hoogstens een secundaire rol

 Historisch kan nog 2e evolutie worden opgemerkt
 Initieel was aantal misdrijven beperkt
 Enkel meest essentiële waarden van samenleving werden beteugeld
 Strookte met theoretisch – filosofische benadering dat strafbaar stellen van
bepaald gedrag slechts aan de orde was als redmiddel
- Als geen andere benadering het maatschappelijk evenwicht kon
bewerkstelligen (= subsidiariteitsbeginsel)

 Meer en meer instrumentele strafrecht
 Regelgeving die noodzakelijk betrekking hebben op criminaliteit of normen en
waarden die de kern van een samenleving raken, worden kracht bijgezet door
het sanctiesysteem van het strafrecht aan te wenden
 Tegenovergestelde evolutie kan worden waargenomen
 In een betrachting om strafbaar gedrag, maar vooral overlast, snel en efficiënt
aan te pakken, neemt de overheid haar toevlucht in alternatieve benadering