Nele VdS 2023-2024
Vloeiend van 3 naar 1: Algemeen Educatieve Bachelor Lager Onderwijs
Algemeen
Deel 1: didactiek en organisatie
De overgang verzachten
Focus op:
- rijpheid vd kinderen om naar het 1e lj te gaan
- vermijden van grote verschillen tussen 3KK en 1e lj.
Werken aan welbevinden
Stress
- opgelegde druk door ouders
- hoge verwachtingen door omgeving
⇒ vaak goed bedoeld, maar werken soms contraproductief
Oplossing?
- inzetten op vertrouwen en motivatie om de overgang te maken
- angst voor het onbekende wegnemen
- cultuurshock vermijden
- cultuur in 3KK en 1e lj niet te hard laten verschillen
- = snuffelmomenten naar de beide kanten
- meter/petersysteem
Organisatie aanpassen
- goede samenwerking leerkrachten 3KK en 1e lj noodzakelijk
- eigen werking afstemmen
- kinderen beter op maat begeleiden
- overgang vlot laten verlopen door organisatorische zaken:
- ochtend- en avondritueel
- pictogrammen en symbolen
- klaspop
- afspraken
- tussendoortjes
- klasinrichting
- liedjes
- dagverloop
- …
Didactisch afstemmen
- motivatie en leren van kinderen bevorderen
- mogelijke werkvormen
- werken vanuit de de interesses en de noden van de kinderen
- werken vanuit een belangstellingscentrum (BC)/thematisch werken
- werken met speelse werkvormen om tot leren te komen
- werken met hoeken waarin kinderen zelfsturend kunnen leren
1
,Nele VdS 2023-2024
Vloeiend van 3 naar 1: Algemeen Educatieve Bachelor Lager Onderwijs
- betekenisvolle context
- experimenteer kansen
- kansen tot interactie
- geïntegreerd werken in betekenisvolle contexten
- verschillende domeinen komen aan bod binnen opdracht die
motiverend en realiteitsgebonden zijn
- klassikaal werken afwisselen met werken in duo’s en heterogene groepen
Ontwikkelingsgericht en gedifferentieerd werken
Aansluiten bij ontwikkelingsniveau van de kinderen
- overleg tussen lkrn noodzakelijk 3KK en 1e lj
- lln leren al spelend beter + concreet houden
Klasdoorbrekend leren
Overgang zo vloeiend mogelijk? → neem de overgang weg → klasdoorbrekend leren
- kleine schaal: integratieactiviteiten organiseren
- bv. samenwerken 3KK en 1e lj
- klassikale structuur omgooien → graadklassen met 3KK en 1e lj samen
Algemeen-didactische werkpunten
Inleiding:
Basisvraag: “ wat willen we met onderwijs bereiken?”
- breder dan enkel lees-, reken-, en schrijfvaardigheden aan te leren
- ook brede vaardigheden, zoals:
- kritische zin
- het vermogen om keuzes te maken
- verantwoordelijkheidszin
- kinderen kansen krijgen om zich te ontwikkelen
- kunnen deelnemen aan socio-culturele praktijken
- kunnen groeien naar volwassenheid waarin ze in staat zijn om correct en
gepast te handelen
Directe instructie
- voordeel: efficiëntie
- relatief korte tijd kennis overdragen op je doelpubliek
- werkt bij specifieke kennis en vaardigheden
- NIET bij: brede vaardigheden
- nadeel: niet altijd even motiverend
- nut wordt niet verwoord/erkend
Ontwikkelingsgerichte aanpak
- bovenstaande inhouden verankeren in socio-culturele praktijken
- drang van kinderen om mee te functioneren in de wereld van volwassenen gebruikt
om hen tot de vooropgestelde doelen te brengen
- kinderen verwerven kennis en vaardigheden door deel te nemen aan complexe
socio-culturele praktijken in de klas
2
, Nele VdS 2023-2024
Vloeiend van 3 naar 1: Algemeen Educatieve Bachelor Lager Onderwijs
- bv: leren rekenen in de winkel + lezen/schrijven oefenen door zelf de
prijs-/boodschappenlijst te maken
Self Determination Theory van Deci & Ryan (2008)
- brengt psychologische basisbehoeften in kaart
- vervullen basisbehoeften ⇒ werkt motiverend
- Kinderen komen tot leren als ze:
- autonomie krijgen: ruimte om eigen keuzes te maken, grip op eigen handelen
hebben
- zich competent voelen: weten dat ze iets kunnen, zelfvertrouwen hebben
- verbondenheid ervaren: voelen dat ze erbij horen, relaties hebben
Actief en speels
Al doende leert men
- kern van waarheid
- informele en speelse context
- kans op een actieve manier leren
- ruimte om zelfsturend aan de slag te gaan
- ondernemingszin aanspreken
- aanzetten tot samen spelen
- leren hoe deel te nemen aan de wereld
- combinatie van formele taal- en rekenactiviteiten en (rollen)spel
- concrete en actieve manier inhouden verwerven
- inzicht krijgen in abstracte materie
- beter concentratie door actieve momenten tussendoor
lerend spelen =/= spelend leren
- spelend leren: soort speelse verwerking van aangebrachte inhouden waarbij het
leren vooraan staat en het spel als sausje erover wordt gegoten
- bv: taalspelletjes om de gegeven instructie te verwerken
- Lerend spelen: een spel waarin geleerd wordt. Liefst vertrekkend vanuit een behoefte
om zich in een bepaalde activiteit te engageren
- bv: creëren van een kapsalon in de klas → ontstaat bij de opbouw hiervan de
behoefte om bijbehorende kennis, vaardigheden en sociale regels te
verwerven
- 3 eisen (volgens Van Oers)
- de activiteit kent impliciete en/of expliciete regels
- bv: hoe spreek je klanten in een kapsalon aan
- hoe werk je met een kassa
- kinderen nemen deel vanuit een hoge betrokkenheid
- zelf kiezen voor een activiteit
- aantrekkingskracht van materialen
- link met interesses
- identificatie met een bepaalde rol
- zekere vrijheid in de uitvoering van de activiteit
- vrijheid draagt bij tot de onvoorspelbaarheid van het spel + bijhorend
spelplezier
Betekenisvolle contexten
3
Vloeiend van 3 naar 1: Algemeen Educatieve Bachelor Lager Onderwijs
Algemeen
Deel 1: didactiek en organisatie
De overgang verzachten
Focus op:
- rijpheid vd kinderen om naar het 1e lj te gaan
- vermijden van grote verschillen tussen 3KK en 1e lj.
Werken aan welbevinden
Stress
- opgelegde druk door ouders
- hoge verwachtingen door omgeving
⇒ vaak goed bedoeld, maar werken soms contraproductief
Oplossing?
- inzetten op vertrouwen en motivatie om de overgang te maken
- angst voor het onbekende wegnemen
- cultuurshock vermijden
- cultuur in 3KK en 1e lj niet te hard laten verschillen
- = snuffelmomenten naar de beide kanten
- meter/petersysteem
Organisatie aanpassen
- goede samenwerking leerkrachten 3KK en 1e lj noodzakelijk
- eigen werking afstemmen
- kinderen beter op maat begeleiden
- overgang vlot laten verlopen door organisatorische zaken:
- ochtend- en avondritueel
- pictogrammen en symbolen
- klaspop
- afspraken
- tussendoortjes
- klasinrichting
- liedjes
- dagverloop
- …
Didactisch afstemmen
- motivatie en leren van kinderen bevorderen
- mogelijke werkvormen
- werken vanuit de de interesses en de noden van de kinderen
- werken vanuit een belangstellingscentrum (BC)/thematisch werken
- werken met speelse werkvormen om tot leren te komen
- werken met hoeken waarin kinderen zelfsturend kunnen leren
1
,Nele VdS 2023-2024
Vloeiend van 3 naar 1: Algemeen Educatieve Bachelor Lager Onderwijs
- betekenisvolle context
- experimenteer kansen
- kansen tot interactie
- geïntegreerd werken in betekenisvolle contexten
- verschillende domeinen komen aan bod binnen opdracht die
motiverend en realiteitsgebonden zijn
- klassikaal werken afwisselen met werken in duo’s en heterogene groepen
Ontwikkelingsgericht en gedifferentieerd werken
Aansluiten bij ontwikkelingsniveau van de kinderen
- overleg tussen lkrn noodzakelijk 3KK en 1e lj
- lln leren al spelend beter + concreet houden
Klasdoorbrekend leren
Overgang zo vloeiend mogelijk? → neem de overgang weg → klasdoorbrekend leren
- kleine schaal: integratieactiviteiten organiseren
- bv. samenwerken 3KK en 1e lj
- klassikale structuur omgooien → graadklassen met 3KK en 1e lj samen
Algemeen-didactische werkpunten
Inleiding:
Basisvraag: “ wat willen we met onderwijs bereiken?”
- breder dan enkel lees-, reken-, en schrijfvaardigheden aan te leren
- ook brede vaardigheden, zoals:
- kritische zin
- het vermogen om keuzes te maken
- verantwoordelijkheidszin
- kinderen kansen krijgen om zich te ontwikkelen
- kunnen deelnemen aan socio-culturele praktijken
- kunnen groeien naar volwassenheid waarin ze in staat zijn om correct en
gepast te handelen
Directe instructie
- voordeel: efficiëntie
- relatief korte tijd kennis overdragen op je doelpubliek
- werkt bij specifieke kennis en vaardigheden
- NIET bij: brede vaardigheden
- nadeel: niet altijd even motiverend
- nut wordt niet verwoord/erkend
Ontwikkelingsgerichte aanpak
- bovenstaande inhouden verankeren in socio-culturele praktijken
- drang van kinderen om mee te functioneren in de wereld van volwassenen gebruikt
om hen tot de vooropgestelde doelen te brengen
- kinderen verwerven kennis en vaardigheden door deel te nemen aan complexe
socio-culturele praktijken in de klas
2
, Nele VdS 2023-2024
Vloeiend van 3 naar 1: Algemeen Educatieve Bachelor Lager Onderwijs
- bv: leren rekenen in de winkel + lezen/schrijven oefenen door zelf de
prijs-/boodschappenlijst te maken
Self Determination Theory van Deci & Ryan (2008)
- brengt psychologische basisbehoeften in kaart
- vervullen basisbehoeften ⇒ werkt motiverend
- Kinderen komen tot leren als ze:
- autonomie krijgen: ruimte om eigen keuzes te maken, grip op eigen handelen
hebben
- zich competent voelen: weten dat ze iets kunnen, zelfvertrouwen hebben
- verbondenheid ervaren: voelen dat ze erbij horen, relaties hebben
Actief en speels
Al doende leert men
- kern van waarheid
- informele en speelse context
- kans op een actieve manier leren
- ruimte om zelfsturend aan de slag te gaan
- ondernemingszin aanspreken
- aanzetten tot samen spelen
- leren hoe deel te nemen aan de wereld
- combinatie van formele taal- en rekenactiviteiten en (rollen)spel
- concrete en actieve manier inhouden verwerven
- inzicht krijgen in abstracte materie
- beter concentratie door actieve momenten tussendoor
lerend spelen =/= spelend leren
- spelend leren: soort speelse verwerking van aangebrachte inhouden waarbij het
leren vooraan staat en het spel als sausje erover wordt gegoten
- bv: taalspelletjes om de gegeven instructie te verwerken
- Lerend spelen: een spel waarin geleerd wordt. Liefst vertrekkend vanuit een behoefte
om zich in een bepaalde activiteit te engageren
- bv: creëren van een kapsalon in de klas → ontstaat bij de opbouw hiervan de
behoefte om bijbehorende kennis, vaardigheden en sociale regels te
verwerven
- 3 eisen (volgens Van Oers)
- de activiteit kent impliciete en/of expliciete regels
- bv: hoe spreek je klanten in een kapsalon aan
- hoe werk je met een kassa
- kinderen nemen deel vanuit een hoge betrokkenheid
- zelf kiezen voor een activiteit
- aantrekkingskracht van materialen
- link met interesses
- identificatie met een bepaalde rol
- zekere vrijheid in de uitvoering van de activiteit
- vrijheid draagt bij tot de onvoorspelbaarheid van het spel + bijhorend
spelplezier
Betekenisvolle contexten
3
