H4: voeding & metabolisme
1 de normale voedingsbehoeften van de mens
Nutrienten = substanties die onvoldoende gemaakt worden door lichaam -> moeten in dieet
aanwezig zijn (nodige hoeveelheid afh van leeftijd & fysiologische situatie)
- Energieleverende nutriënten (eiwitten, vetten, suikers)
- Vitaminen
- Mineralen
- Water
1.1 essentiele nutritionele behoeften
1.1.1 energie
Gewicht stabiel houden: energie-inname evenredig met energie-verbruik
Energieverbruik:
- basaal energieverbruik (REE: resting energy expenditure)
- fysische activiteit
- minimaal energieverbruik
o Voedselinname (thermisch effect van voedsel)
o Spontane fysische activiteit: behoud spiertonus (nonexercise activity, NEAT)
- Thermogenese bij rillen (maar dit hangt af vd temp)
Energie-inname:
- 2800kcal/d (M); 1800 kcal/d (V) maar afh van lichaamsafmetingen & fysische inspanningen
- Schatting maken van vereiste energie-inname voor concreet individu
o Basaal metabolisme
o Totale energiebehoefte? Basaal metabolisme verhogen met 6-10% (correctie
voedselinname) vs met 30, 50 of 100% voor lage, gematigde of zware fysische
activiteit
o REE = 900 +10xgewicht (M); REE = 700 + 7xgewicht (V)
X fysische activiteit (1,2 = sedentair; 1,4 = matig actief; 1,8 = actief)
- Koolhydraten (4kcal/g) en vetten (9kcal/g) in voeding
o Voedingseiwitten (4kcal/g) maar inefficient & oneconomisch
o Alcohol (7kcal/g)
- Endogene energie-reserves: glycogeen (+), triglyceriden (+++) en eiwit (++)
o Maar limiet bij eiwitafbraak: max 1/3 voor energiedoeleinden
1.1.2 Eiwit
- Aanbevolen: 0,6g/kg lichaamsgewicht
- 9 essentiële aminozuren
o Niet in dieet dan kan lichaam niet de nodige eiwitten aanmaken -> negatieve
stikstofbalans
- Functies
o Essentiele component van cellen
o Enzyme
o Peptide hormoon
, o Plasma-eiwit
o Immuunglobuline
o Energie
o Sommige aminozuren gebruikt voor gluconeogenese
Beperkte energie-inname -> toename nodig van eiwitinname want
aminozuren wn gebruikt voor gluconeogenese
- Biologische waarde
o Fractie van het geabsorbeerde eiwit die in lichaam wordt weerhouden onder
bepaalde gestandaardiseerde omstandigheden
o Bepaalt mee de vereiste hoeveelheid eiwit
o Dierlijke eiwitten > groenten & granen
- Hoeveelheid
o Vereiste stijgt tijdens groei, zwangerschap, lactatie, stress-toestanden en herstel na
malabsorptie
o Beperken bij nierinsufficiëntie en leverfalen
1.1.3 Lipiden
- Geconcentreerde energiebron
o 34% vd calorieën
- Essentieel -> opname via voeding
o Linolzuur, linoleenzuur, arachidonzuur -> vorming prostaglandines en derivaten +
fluïditeit van biologische membranen
- 3 à 4/ vd energie-inname
o Overdreven lipideninname -> stijging serum lipiden -> verhoogd risico op hartlijden
o Poly-onverzaadigde vetzuren van de ω-6 serie zijn meer tumorgeen dan andere
1.1.4 Koolhydraten
- = sachariden: zetmeel, suikers en vezels
- 55% vd calorieën
o Hersenen verbruiken 100g/d glucose vs andere organen 50g/d
- Glucose-afhankelijke weefsels
o Hersenen en rode bloedcellen
- > inname dan nodig
o Omzetting naar glycogeen & triaglycerol
1.1.5 Vitaalstoffen
- Spoorelementen
- Vitamines
1.1.6 water & elektrolyten -> deel 2
1.2 Aanbevolen hoeveelheden
Geschatte gemiddelde behoefte (estimated average requirement: EAR)
= hoeveelheid nutriënt die men schat voldoende te zijn voor de helft van de gezonde personen van
bepaalde leeftijd & geslacht
- Criteria: klinische tekens & biologische merkers
- Nadeel: mediane behoefte van een groep
1 de normale voedingsbehoeften van de mens
Nutrienten = substanties die onvoldoende gemaakt worden door lichaam -> moeten in dieet
aanwezig zijn (nodige hoeveelheid afh van leeftijd & fysiologische situatie)
- Energieleverende nutriënten (eiwitten, vetten, suikers)
- Vitaminen
- Mineralen
- Water
1.1 essentiele nutritionele behoeften
1.1.1 energie
Gewicht stabiel houden: energie-inname evenredig met energie-verbruik
Energieverbruik:
- basaal energieverbruik (REE: resting energy expenditure)
- fysische activiteit
- minimaal energieverbruik
o Voedselinname (thermisch effect van voedsel)
o Spontane fysische activiteit: behoud spiertonus (nonexercise activity, NEAT)
- Thermogenese bij rillen (maar dit hangt af vd temp)
Energie-inname:
- 2800kcal/d (M); 1800 kcal/d (V) maar afh van lichaamsafmetingen & fysische inspanningen
- Schatting maken van vereiste energie-inname voor concreet individu
o Basaal metabolisme
o Totale energiebehoefte? Basaal metabolisme verhogen met 6-10% (correctie
voedselinname) vs met 30, 50 of 100% voor lage, gematigde of zware fysische
activiteit
o REE = 900 +10xgewicht (M); REE = 700 + 7xgewicht (V)
X fysische activiteit (1,2 = sedentair; 1,4 = matig actief; 1,8 = actief)
- Koolhydraten (4kcal/g) en vetten (9kcal/g) in voeding
o Voedingseiwitten (4kcal/g) maar inefficient & oneconomisch
o Alcohol (7kcal/g)
- Endogene energie-reserves: glycogeen (+), triglyceriden (+++) en eiwit (++)
o Maar limiet bij eiwitafbraak: max 1/3 voor energiedoeleinden
1.1.2 Eiwit
- Aanbevolen: 0,6g/kg lichaamsgewicht
- 9 essentiële aminozuren
o Niet in dieet dan kan lichaam niet de nodige eiwitten aanmaken -> negatieve
stikstofbalans
- Functies
o Essentiele component van cellen
o Enzyme
o Peptide hormoon
, o Plasma-eiwit
o Immuunglobuline
o Energie
o Sommige aminozuren gebruikt voor gluconeogenese
Beperkte energie-inname -> toename nodig van eiwitinname want
aminozuren wn gebruikt voor gluconeogenese
- Biologische waarde
o Fractie van het geabsorbeerde eiwit die in lichaam wordt weerhouden onder
bepaalde gestandaardiseerde omstandigheden
o Bepaalt mee de vereiste hoeveelheid eiwit
o Dierlijke eiwitten > groenten & granen
- Hoeveelheid
o Vereiste stijgt tijdens groei, zwangerschap, lactatie, stress-toestanden en herstel na
malabsorptie
o Beperken bij nierinsufficiëntie en leverfalen
1.1.3 Lipiden
- Geconcentreerde energiebron
o 34% vd calorieën
- Essentieel -> opname via voeding
o Linolzuur, linoleenzuur, arachidonzuur -> vorming prostaglandines en derivaten +
fluïditeit van biologische membranen
- 3 à 4/ vd energie-inname
o Overdreven lipideninname -> stijging serum lipiden -> verhoogd risico op hartlijden
o Poly-onverzaadigde vetzuren van de ω-6 serie zijn meer tumorgeen dan andere
1.1.4 Koolhydraten
- = sachariden: zetmeel, suikers en vezels
- 55% vd calorieën
o Hersenen verbruiken 100g/d glucose vs andere organen 50g/d
- Glucose-afhankelijke weefsels
o Hersenen en rode bloedcellen
- > inname dan nodig
o Omzetting naar glycogeen & triaglycerol
1.1.5 Vitaalstoffen
- Spoorelementen
- Vitamines
1.1.6 water & elektrolyten -> deel 2
1.2 Aanbevolen hoeveelheden
Geschatte gemiddelde behoefte (estimated average requirement: EAR)
= hoeveelheid nutriënt die men schat voldoende te zijn voor de helft van de gezonde personen van
bepaalde leeftijd & geslacht
- Criteria: klinische tekens & biologische merkers
- Nadeel: mediane behoefte van een groep
