Samenvatting Zwangerschap (1VRK - module 3)

Het uitwendig verloskundig
onderzoek
Inspectie (= bekijken van zwangere)
Inspectie is iets wat we doen bij ieder consult.
Welke info krijgen we bij het bekijken van de zwangere?
• type vrouw
Kleine vrouw hebben vaak een kleiner bekken terwijl grote vrouw
vaak een groter bekken hebben.
• hygiënische toestand
 leefgewoontes
 sociale status
 …
• algemene gezondheidstoestand
 gezonde indruk?
 Vermoeidheid?
 blos op wangen?
Kan wijzen op pre-eclampsie!
 …
• abdomen
 groot of klein
 duur zwangerschap
 …
• buikwand
 straie
 blauwe plekken
Dit kan een teken zijn van huiselijk geweld!
 kindsbeweging
 linea alba  linea fusca
 littekens van vorige sectio of operaties
 spanning
 oedeem
 …
• borsten
 striae
 pigmentatie tepelhof (= donkere plekken rond tepel)
 toestand tepel
 …
• uitwendige genitaliën
 teken van Chadwick
Hierbij kleurt de vagina donkerder doordat de vagina beter
doorbloed is, tekenen hiervan kunnen zijn blauwverkleuring
van de kleine schaamlippen en binnenkant grote
schaamlippen.
 varices (= spataders)
 infectie

, Bij een soa ontstaan er bijv. wratten.
 litteken vroegere epitosomie
 vaginaal verlies
Bloed, vruchtwater, slijmerig, slijmprop, wit brokkelijk bij een
infectie, …
 …
• onderste ledematen
 varices
 oedeem
- malleoloaire oedeem
Dit is oedeem t.h.v. de enkels en dit is normaal.
- pretibiaale oedeem
Dit is oedeem t.h.v. de onderbenen waarbij we moeten
door verwijzen naar een gynaecoloog omdat dit
pathologisch is.
 …

De belangrijke observaties noteren we in het dossier.

Palpatie
Bij palpatie betasten we met beide handen het abdomen van de zwangere
om de uterus te onderzoeken. Het is belangrijk dat je voldoende
communiceert met de zwangere terwijl je dit aan het doen bent. Indien er
een partner is kunnen we deze aanmoedigen om zelf ook te gaan
palperen, want dit bevordert de band tussen vader en kind.
Aandachtspunten:
• toelating vragen!!
• zorg voor vertrouwen
• vrouw moet ontspannen zijn
• goed en geleidelijk drukken
• niet te vroeg een conclusie trekken
• …

Welke factoren hebben een invloed op de grootte en het gewicht van de
foetus?
• maternele lengte
Hoe langer de moeder, hoe hoger het geboorte gewicht en hoe
kleiner de moeder, hoe lager het geboortegewicht. Deze invloed is
zichtbaar vanaf 32w.
• materneel gewicht
Hoe zwaarder de moeder weegt, hoe groter de kans op een foetus
met een hoog geboortegewicht en hoe lichter de moeder weegt, hoe
groter de kans op een foetus met een laag geboortegewicht. Deze
invloed is zichtbaar vanaf 28w.
• pariteit
Hoe vaker men al eens bevallen is, hoe groter de kans op een kindje
met een hoger geboorte gewicht. Deze invloed is zichtbaar vanaf
36w.
• etnische verschillen

, Etnische verschillen kunnen ook resulteren in een lager
geboortegewicht. Westerse kinderen zijn over het algemeen groter
zijn.
• roken
Roken zorgt ook voor een lager geboortegewicht.
• alcohol
Door te veel alcohol te nuttigen tijdens de zwangerschap bestaat er
een kans dat je een kind zult hebben met het foetaal
alcoholsyndroom wat zorgt voor een laag geboortegewicht,
groeiachterstand, mentale problemen, …
• psychologische stress
Als de zwangere tijdens haar zwangerschap veel stress ervaart dan
stijgt ook de kans op een kindje met een laag geboortegewicht.
• hoge werkbelasting
Een hoge werkbelasting zorgt voor meer stress waardoor zoals
eerder vertelt de kans op een kindje met een laag geboortegewicht
stijgt.

Wanneer gaan we palperen?
• op prenatale consulten vanaf 24w waarbij we voelen naar de fundus
hoogte
• op prenatale consulten vanaf 36w om te voelen naar de foetale
ligging
• om te kijken af de zwangere in arbeid is
Hierbij leggen we onze handen bovenaan de baarmoeder (fundus)
omdat daar de contracties het sterkst zijn.
• tijdens de arbeid
• om de foetale harttonen te beluisteren

Wanneer doen we NOOIT een palpatie?
• preterme contracties (= contracties voor 37w)
• bloedverlies
Bloedverlies kan een teken zijn dat de placenta losscheurt en als dit
gebeurt kan het zijn dat de foetus overlijdt.
• tijdens contracties, tenzij je de sterkte van de contracties wilt weten

Handgrepen van Leopold

1ste handgreep van Leopold

Deze handgreep voeren we uit om de fundus hoogte te bepalen en deze te
vergelijken met de duur van de zwangerschap.

, Om de duur/hoogte te bepalen kunnen we gebruik maken van een
lintmeter of referentiepunten. Belangrijk hierbij is om te weten dat bij een
primipara vanaf 36w de foetus geleidelijk aan zakt. Bij een multipara
gebeurt dit meestal pas bij de bevalling.




Als er 2 of meer centimeter verschil is bij het meten met een lintmeter dan
moeten we doorverwijzen naar de gynaecoloog. Wanneer we nog moeten
doorverwijzen is bij een positieve en negatieve discongruentie. Bij een
positieve discongruentie is de uitzetting van de baarmoeder te groot
omdat er te veel vruchtwater is. Dit kan een aanwijzing zijn van
zwangerschapsdiabetes. Bij negatieve discongruentie is de uitzetting van
de baarmoeder te klein door te weinig vruchtwater. Dit kan een teken zijn
van een niet goed functionerende placenta.

Wat we nog met de 1ste handgreep van Leopold kunnen bepalen is of er
een stuit of een caput in de fundus ligt.

In 97% van de gevallen voelen we ter hoogte van de fundus een stuit wat
wil zeggen dat het hoofd naar de uitgang ligt.
Hoe voel je het verschil?
• hoofd
 rond, hard, duidelijk afgelijnd, horizontaal ballotement mogelijk
(het hoofd kunnen we afzonderlijk bewegen), …
• stuit
 niet mooi rond, weker, niet duidelijk afgelijnd, slechts aan 1 zijde
hard (sacrum), geen horizontaal ballotement mogelijk (de stuit
kunnen we niet afzonderlijk bewegen), …