DEEL I
HC 1: van prehistorie naar historie
● Begrip oude geschiedenis
Beginpunt (uitvinding van het schrift 3400 vc) - Eindpunt begin middeleeuwen (500)
- Vroege berekening jaartallen: belangrijke heersers / gebeurtenissen / feestdagen. Pas
vanaf ongeveer 300 (nc) de huidige jaartelling.
- Oude Grieken berekenden jaartallen / tijd door vast te houden aan de data van de
olympische spelen (eens in de 4 jaar)
De ‘antieke wereld’ was gecentreerd rondom de Middellandse zee. Echter waren er veel
hoogontwikkelde volkeren in het oude China. Het contact tussen deze twee werelden was
enorm beperkt. De enige verbinding was de Zijderoute die wel jaren kon duren om af te leggen.
● De klassieke oudheid
- Klassiek = voorbeeldig
- Grieken en Romeinen
- Ca. 8e eeuw voor Chr.-5e eeuw na Chr (val west Romeinse Rijk).
- Homerus: ontstaan westerse literatuur
- Eurocentrisch perspectief
De westerse cultuur zoekt aansluiting in de geschiedenis en kiest er daarom voor om zich
verwant te voelen aan de klassieke oudheid. Dit terwijl er niet per se directe verbindingen zijn.
● Wat doen oudhistorici?
- Maken een constructie van het verleden (er bestaat geen compleet beeld, geeft maar een
heel klein deel weer, ong 90% van de bronnen is verloren gegaan)
- Proberen het verleden te duiden
- Op basis van bronnen
- Bronnenproblemen
,→ oude geschiedenis niet uitgestorven, er komen nieuwe methodes (bv. DNA- en
isotopenonderzoek), nieuwe vragen en bronnen / materiaal.
● Wat zijn bronnen?
Geschreven bronnen:
- Literaire teksten (valkuil: huidige teksten zijn kopie op kopie inclusief fouten die daarbij
gemaakt worden)
- Inscripties (op bijvoorbeeld een grafsteen, een romeinse mijlpaal)
- Papyri
Ongeschreven bronnen:
- Voorwerpen (oa architectuur, munten)
- Verbeeldingen (mozaïek, beelden (letterlijk een verbeelding, een voorstelling))
- Het eerste schrift:
● Kleitabletten met protoschirft
● Sumerisch spijkerschrift
● Egyptische hiërogliefen
Steentijd: tot 3000 vc
Bronstijd: 3000 vc-1200 vc
Ijzertijd: na 1200 vc
,HC 2: Het oude Nabije Oosten
Mesopotamië (betekent tussen de 2 rivieren) → het tweestromenland.
● Sumeriërs:
- De eerste beschaving
- Bloeitijd in de derde millennium vc
- Leven in steden (50.000 mensen ongeveer)
- Spijkerschrift
- Gilgamesj-eops
- Begin wetenschap
- Sumerisch blijft taal van priesters en geleerden
Er is weinig onderscheid tussen stad en platteland, de meeste mensen zijn gewoon boeren.
● Sargon van Akkad (23e/24e eeuw)
- Na de Sumeriërs kwamen de Akkaden met hun hoofdstad Akkad.
- Sargon is vanuit Akkad een veroveraar en weet alle Sumerische steden te veroveren. We
noemen dit het ‘eerste wereldrijk’.
- De kleinzoon en opvolger Naram-Sin noemt zich dan ook de koning van de 4
windstreken.
Egypte
● Beschaving langs de oevers van de Nijl
● Boven- en Beneden-Egypte
● Verenigd in vroegdynastieke periode (ca 3000-2600 vc)
Boven- en beneden Egypte (bovenegypte ligt beneden de kaart en andersom)
1550-1100 vc: nieuwe rijk (Farao Hatsepsut)
1800-1550 vc: tweede tussenperiode
2000-1800 vc: middenrijk
2150-2000 vc: eerste tussenperiode
2600-2150 vc: oude rijk (Farao Chefren)
, ● De steen van Rosetta → gevonden door het leger van Napoleon. De steen staat
beschreven met zowel hiërogliefen, demotisch en Grieks.
Demotisch schrift = schrift voor het volk
● Verschillen in dynamiek
Egypte:
- Regelmatige overstromingen
- Overstromingen voor zaaitijd
- Natuurlijke irrigatie
- Geïsoleerd door de woestijn
- Vooral stabiliteit
Mesopotamië:
- Onregelmatige overstromingen
- Overstroming na zaaitijd
- Kunstmatige irrigatie
- Open voor invloeden van buitenaf
- Dynamisch, afwisseling van rijken
Koningschap
● Absoluut koningsschap
● Voornaamste taken: legeraanvoerder, opperrechter, hogepriester
● Koning bij gratie van de goden
● Egyptische farao is goddelijk
Ook in de codex van Hammurabi wordt het wetboek gelegitimeerd doordat Hammurabi
‘spreekt vanuit de goden’.
De tempel
● Belangrijk machtsblok
● Competitie met paleis
● Verzorging van de staatsgodsdienst
● Grote organisatie met veel grondbezit
HC 1: van prehistorie naar historie
● Begrip oude geschiedenis
Beginpunt (uitvinding van het schrift 3400 vc) - Eindpunt begin middeleeuwen (500)
- Vroege berekening jaartallen: belangrijke heersers / gebeurtenissen / feestdagen. Pas
vanaf ongeveer 300 (nc) de huidige jaartelling.
- Oude Grieken berekenden jaartallen / tijd door vast te houden aan de data van de
olympische spelen (eens in de 4 jaar)
De ‘antieke wereld’ was gecentreerd rondom de Middellandse zee. Echter waren er veel
hoogontwikkelde volkeren in het oude China. Het contact tussen deze twee werelden was
enorm beperkt. De enige verbinding was de Zijderoute die wel jaren kon duren om af te leggen.
● De klassieke oudheid
- Klassiek = voorbeeldig
- Grieken en Romeinen
- Ca. 8e eeuw voor Chr.-5e eeuw na Chr (val west Romeinse Rijk).
- Homerus: ontstaan westerse literatuur
- Eurocentrisch perspectief
De westerse cultuur zoekt aansluiting in de geschiedenis en kiest er daarom voor om zich
verwant te voelen aan de klassieke oudheid. Dit terwijl er niet per se directe verbindingen zijn.
● Wat doen oudhistorici?
- Maken een constructie van het verleden (er bestaat geen compleet beeld, geeft maar een
heel klein deel weer, ong 90% van de bronnen is verloren gegaan)
- Proberen het verleden te duiden
- Op basis van bronnen
- Bronnenproblemen
,→ oude geschiedenis niet uitgestorven, er komen nieuwe methodes (bv. DNA- en
isotopenonderzoek), nieuwe vragen en bronnen / materiaal.
● Wat zijn bronnen?
Geschreven bronnen:
- Literaire teksten (valkuil: huidige teksten zijn kopie op kopie inclusief fouten die daarbij
gemaakt worden)
- Inscripties (op bijvoorbeeld een grafsteen, een romeinse mijlpaal)
- Papyri
Ongeschreven bronnen:
- Voorwerpen (oa architectuur, munten)
- Verbeeldingen (mozaïek, beelden (letterlijk een verbeelding, een voorstelling))
- Het eerste schrift:
● Kleitabletten met protoschirft
● Sumerisch spijkerschrift
● Egyptische hiërogliefen
Steentijd: tot 3000 vc
Bronstijd: 3000 vc-1200 vc
Ijzertijd: na 1200 vc
,HC 2: Het oude Nabije Oosten
Mesopotamië (betekent tussen de 2 rivieren) → het tweestromenland.
● Sumeriërs:
- De eerste beschaving
- Bloeitijd in de derde millennium vc
- Leven in steden (50.000 mensen ongeveer)
- Spijkerschrift
- Gilgamesj-eops
- Begin wetenschap
- Sumerisch blijft taal van priesters en geleerden
Er is weinig onderscheid tussen stad en platteland, de meeste mensen zijn gewoon boeren.
● Sargon van Akkad (23e/24e eeuw)
- Na de Sumeriërs kwamen de Akkaden met hun hoofdstad Akkad.
- Sargon is vanuit Akkad een veroveraar en weet alle Sumerische steden te veroveren. We
noemen dit het ‘eerste wereldrijk’.
- De kleinzoon en opvolger Naram-Sin noemt zich dan ook de koning van de 4
windstreken.
Egypte
● Beschaving langs de oevers van de Nijl
● Boven- en Beneden-Egypte
● Verenigd in vroegdynastieke periode (ca 3000-2600 vc)
Boven- en beneden Egypte (bovenegypte ligt beneden de kaart en andersom)
1550-1100 vc: nieuwe rijk (Farao Hatsepsut)
1800-1550 vc: tweede tussenperiode
2000-1800 vc: middenrijk
2150-2000 vc: eerste tussenperiode
2600-2150 vc: oude rijk (Farao Chefren)
, ● De steen van Rosetta → gevonden door het leger van Napoleon. De steen staat
beschreven met zowel hiërogliefen, demotisch en Grieks.
Demotisch schrift = schrift voor het volk
● Verschillen in dynamiek
Egypte:
- Regelmatige overstromingen
- Overstromingen voor zaaitijd
- Natuurlijke irrigatie
- Geïsoleerd door de woestijn
- Vooral stabiliteit
Mesopotamië:
- Onregelmatige overstromingen
- Overstroming na zaaitijd
- Kunstmatige irrigatie
- Open voor invloeden van buitenaf
- Dynamisch, afwisseling van rijken
Koningschap
● Absoluut koningsschap
● Voornaamste taken: legeraanvoerder, opperrechter, hogepriester
● Koning bij gratie van de goden
● Egyptische farao is goddelijk
Ook in de codex van Hammurabi wordt het wetboek gelegitimeerd doordat Hammurabi
‘spreekt vanuit de goden’.
De tempel
● Belangrijk machtsblok
● Competitie met paleis
● Verzorging van de staatsgodsdienst
● Grote organisatie met veel grondbezit
