Nieuwe ideeën op het einde van een tijdperk (1880-1905)
EEUWWISSELING
1. Inleiding
· Scharnierpunt tss oude burgerlijke 19de eeuw en moderne 20ste eeuw
· Tijd waarin kunstenaars zoeken naar nieuwe uitdrukkingsvorm → evenwicht tss schone en
rationele
· Crystal Palace overtreffen → Gustave Eiffel: 3000m hoge toren voll in ijzer
→ ode aan technische mogelijkheden
→ symbool voor de nieuwe tijd
· Zoeken naar een nieuwe sociale orde; middenklasse, arbeidsklasse verbetert
· Vormgeving: zoeken naar nieuw evenwicht tss
· Rationele ingenieursgedachte
· Nieuwe materialen en technieken
· Kunstzinnige
· Nieuwe architecten zoeken:
· Taal:
- Stilistisch Arts & Crafts verderzet in ornamentatie die gebaseerd is op de natuur
- Op geen enkele manier verwijzen naar historisch verleden
- Breken met elke traditie
· Nieuwe technische mogelijkheden en nieuwe rationele denkwijze
Hieruit komen:
→ art nouveau, Jugendstil, Wiener Secession, Glasgow school, Gaudi in Barca
→ gelijkenissen:
· Stilistisch
· Technisch
· Gelieerd aan failliet conservatieve burgerij
· ‘Nieuwe kunst’ → sociale groepen: afzetten tegen bestaande machtshebbers
→ De wissel van de 19de naar de 20ste eeuw is een periode van verwarring en contradictie
2. Het nieuwe rationele denken
· First Leiter Building door William Le Baron Jennney
· Beïnvloed door Viollet Le Duc
· Vorm = directe expressie van structuur en programma
· Staalskeletconstructie (→ w kenmerkend voor Chicago School)
· Geen versiering: je ziet bijna hoe structuur in elkaar zit
· Snelle noodoplossing om stad herop te bouwen (door brand)
· Uitvinding lift → wolkenkrabbers
· Stijl Chicago School → breuk Europese traditionele bouwstijlen → eigen identiteit
· Frankrijk: Garabit viaduct door Gustave Eiffel: technisch, sculpturaal
, · US: Brooklyn Bridge door John Roebling: functie en vorm verenigd
Form follows function
· Auditorium Building door Louis Sullivan
· Chicago
· Zelfde moment als opera van Garnier, maar helemaal anders
Podium > trappen
Grote soberheid in interieur
· Zoeken naar eigen rationele stijl
· Hoogtepunt van form follows function
· Techniek w onderdeel van stijl: gloeilamp = versiering op zich
· Ingenieur: Dankmar Adler
· Louis Sullivan
· Een van de vaders Moderne Beweging
· Loopt stage bij William Le Baron Jennney
· Denkt na over functie en vorm (zie charles darwin) → ingenieuze gedachte (rationeel
denken) vs William Morris (artistieke vrije benadering)
· Wat zijn de noodzaken, en hoe kan die ons aanzetten tot de vormgeven = aanzet bauhaus
· Zijn form follows funtion vindt directe navolging in functionalisme van Bauhaus
· Functies van een gebouw afleesbaar moeten zijn uit de architectuur
· Probeert rationele denken te koppelen aan nieuwe eigen Amerikaanse stijl
· Architectuur mag niet langer een instrument zijn van de pronkerige burgerij
· Architectuur moet universele taal zijn die elke mens kan lezen (→ basis Moderne
Beweging)
· ‘Een kunst die leeft omdat ze van de mensen, voor de mensen en door de mensen zal
zijn.”
· Edison: eerste elektrische centrale, Sullivan: licht als decoratief element
3. Een breuk met het verleden en het totaalkunstwerk
Totaalkunstwerk
· Henry van de Velde, Bloemenwerf (eigen woning), 1895
· Stijl: Engelse cottage
· Onder invloed van arts en crafts beweging → modernisme
· Liefelijk, romantisch
· Idee: Ruskin & Morris
EEUWWISSELING
1. Inleiding
· Scharnierpunt tss oude burgerlijke 19de eeuw en moderne 20ste eeuw
· Tijd waarin kunstenaars zoeken naar nieuwe uitdrukkingsvorm → evenwicht tss schone en
rationele
· Crystal Palace overtreffen → Gustave Eiffel: 3000m hoge toren voll in ijzer
→ ode aan technische mogelijkheden
→ symbool voor de nieuwe tijd
· Zoeken naar een nieuwe sociale orde; middenklasse, arbeidsklasse verbetert
· Vormgeving: zoeken naar nieuw evenwicht tss
· Rationele ingenieursgedachte
· Nieuwe materialen en technieken
· Kunstzinnige
· Nieuwe architecten zoeken:
· Taal:
- Stilistisch Arts & Crafts verderzet in ornamentatie die gebaseerd is op de natuur
- Op geen enkele manier verwijzen naar historisch verleden
- Breken met elke traditie
· Nieuwe technische mogelijkheden en nieuwe rationele denkwijze
Hieruit komen:
→ art nouveau, Jugendstil, Wiener Secession, Glasgow school, Gaudi in Barca
→ gelijkenissen:
· Stilistisch
· Technisch
· Gelieerd aan failliet conservatieve burgerij
· ‘Nieuwe kunst’ → sociale groepen: afzetten tegen bestaande machtshebbers
→ De wissel van de 19de naar de 20ste eeuw is een periode van verwarring en contradictie
2. Het nieuwe rationele denken
· First Leiter Building door William Le Baron Jennney
· Beïnvloed door Viollet Le Duc
· Vorm = directe expressie van structuur en programma
· Staalskeletconstructie (→ w kenmerkend voor Chicago School)
· Geen versiering: je ziet bijna hoe structuur in elkaar zit
· Snelle noodoplossing om stad herop te bouwen (door brand)
· Uitvinding lift → wolkenkrabbers
· Stijl Chicago School → breuk Europese traditionele bouwstijlen → eigen identiteit
· Frankrijk: Garabit viaduct door Gustave Eiffel: technisch, sculpturaal
, · US: Brooklyn Bridge door John Roebling: functie en vorm verenigd
Form follows function
· Auditorium Building door Louis Sullivan
· Chicago
· Zelfde moment als opera van Garnier, maar helemaal anders
Podium > trappen
Grote soberheid in interieur
· Zoeken naar eigen rationele stijl
· Hoogtepunt van form follows function
· Techniek w onderdeel van stijl: gloeilamp = versiering op zich
· Ingenieur: Dankmar Adler
· Louis Sullivan
· Een van de vaders Moderne Beweging
· Loopt stage bij William Le Baron Jennney
· Denkt na over functie en vorm (zie charles darwin) → ingenieuze gedachte (rationeel
denken) vs William Morris (artistieke vrije benadering)
· Wat zijn de noodzaken, en hoe kan die ons aanzetten tot de vormgeven = aanzet bauhaus
· Zijn form follows funtion vindt directe navolging in functionalisme van Bauhaus
· Functies van een gebouw afleesbaar moeten zijn uit de architectuur
· Probeert rationele denken te koppelen aan nieuwe eigen Amerikaanse stijl
· Architectuur mag niet langer een instrument zijn van de pronkerige burgerij
· Architectuur moet universele taal zijn die elke mens kan lezen (→ basis Moderne
Beweging)
· ‘Een kunst die leeft omdat ze van de mensen, voor de mensen en door de mensen zal
zijn.”
· Edison: eerste elektrische centrale, Sullivan: licht als decoratief element
3. Een breuk met het verleden en het totaalkunstwerk
Totaalkunstwerk
· Henry van de Velde, Bloemenwerf (eigen woning), 1895
· Stijl: Engelse cottage
· Onder invloed van arts en crafts beweging → modernisme
· Liefelijk, romantisch
· Idee: Ruskin & Morris
