De Grote Utopie in een Nieuwe Tijd (1905-1925)
VOOROORLOGS MODERNISME
1. Inleiding
· Begin 20ste eeuw: zucht naar vernieuwing & drang om definitief m oude te breken (aanzet
modernisme)
· Europese avant-garde: zoeken universele taal (gebaseerd op rationeel denken)
· Tijdloos
· Voor iedereen verstaanbaar
· Metafoor Moderne Tijd = industrie & machine
· Avant-garde gelooft in zuiverende heil van een oorlog
· Alles staat in teken v vooruitgang → Modernisme
2. Kunst en machine
· Bakeliet
o Composietmateriaal → gietbaar (mallen) → nieuwe vormgeving mogelijk
o Eerste elektrische huishoudtoestellen
· Herman Muthesius: kunst en machine
· Verwerpt basisgedachte Britse beweging: terugkeren naar ambacht
· Pleit voor industriële aanpak
· 1907: Deutscher Werkbund
· Organisatie door Duitse staat
· Leiders: Muthesius & Henry van de Velde
· Doel: kunstenaars, ambachtslui en industriëlen m elkaar in contact brengen
· Kunstenaars moeten opgeleid worden om te leren denken/ ontwerpen binnen de nieuwe
technische mogelijkheden vd industrie → serie
· Enkel zo kan moderne decoratieve kunst gedemocratiseerd worden → moderne Duitse
vormgeving
· Enkel zo kan de esthetiek van het functionele naar huiskamers gebracht w
· Bestaat uit kunstenaars en industriëlen
· Architectuur en design als macht → hier vanuit de staat: vormgeving creëren voor het
volk
→ symbolische betekenis om je als land te onderscheiden van andere landen
· 1914: breuk:
· Muthesius: blijft pleiten voor standaardisatie
· Henry van de Velde: individuele artistieke vrijheid kunstenaar
· → onenigheid in gedachten → tentoonstelling (1914, Keulen)
· Industriële & ambachtelijke producten naast elkaar
, · Meeste producten: functionalistische aanpak
· Eerste poging tot functioneel, modernistisch design
· Grote verscheidenheid aan stijlen
Van de Velde: Art Nouveau
Bruno Taut: expressionisme
Peter Behrens: Neo-Classistisch
→ niet 1 Duitse stijl (intentie Werkbund)
PETER BEHRENS EN AEG, 1907
· AEG & Siemens: oog voor nieuwe vormgeving
· Stroom & eerste elektrische huishoudtoestellen
· AEG: huisstijl door Behrens
· Lid van Werkbund
· Directeur van de Dusseldorfse School voor Toegepaste Kunsten
· verdediger van de standaardisatie en mechanisatie gecombineerd met een moderne,
rationele stijl
· Corporate Identity: grafische vormgeving drukwerk & logo’s, vormgeving van de nieuwe
producten en architectuur vd gebouwen (ook bij metro)
· Alle producten zijn nieuw → consument ≠ vertrouwd m archetypische voorgangers → design =
nieuw
· Decoraties/ ambachtelijke w achterwege gelaten
· Turbine fabriek door Behrens: 3 jonge architecten assisteren
· Le Corbusier
· Ludwig Mies Van der Rohe
· Walter Gropius
→ Peetvaders van het Modernisme
→ hanteren allemaal machine als metafoor in hun denken/ ontwerpen
· Tempel voor industriëlen
o <> arts en crafts: zij zetten zich tegen industrialisatie
o = opera: tempel voor machtshebbers)
· Idee industrialisatie veranderd: kunstenaars, designers, architecten zijn eerst tegen en
omarmen dit later
· Sociale ongelijkheid veranderd: betere woon- en werkomstandigheden → kunnen ook producten
kopen
· → = door industrialisatie is er een democratiseringsproces
VOOROORLOGS MODERNISME
1. Inleiding
· Begin 20ste eeuw: zucht naar vernieuwing & drang om definitief m oude te breken (aanzet
modernisme)
· Europese avant-garde: zoeken universele taal (gebaseerd op rationeel denken)
· Tijdloos
· Voor iedereen verstaanbaar
· Metafoor Moderne Tijd = industrie & machine
· Avant-garde gelooft in zuiverende heil van een oorlog
· Alles staat in teken v vooruitgang → Modernisme
2. Kunst en machine
· Bakeliet
o Composietmateriaal → gietbaar (mallen) → nieuwe vormgeving mogelijk
o Eerste elektrische huishoudtoestellen
· Herman Muthesius: kunst en machine
· Verwerpt basisgedachte Britse beweging: terugkeren naar ambacht
· Pleit voor industriële aanpak
· 1907: Deutscher Werkbund
· Organisatie door Duitse staat
· Leiders: Muthesius & Henry van de Velde
· Doel: kunstenaars, ambachtslui en industriëlen m elkaar in contact brengen
· Kunstenaars moeten opgeleid worden om te leren denken/ ontwerpen binnen de nieuwe
technische mogelijkheden vd industrie → serie
· Enkel zo kan moderne decoratieve kunst gedemocratiseerd worden → moderne Duitse
vormgeving
· Enkel zo kan de esthetiek van het functionele naar huiskamers gebracht w
· Bestaat uit kunstenaars en industriëlen
· Architectuur en design als macht → hier vanuit de staat: vormgeving creëren voor het
volk
→ symbolische betekenis om je als land te onderscheiden van andere landen
· 1914: breuk:
· Muthesius: blijft pleiten voor standaardisatie
· Henry van de Velde: individuele artistieke vrijheid kunstenaar
· → onenigheid in gedachten → tentoonstelling (1914, Keulen)
· Industriële & ambachtelijke producten naast elkaar
, · Meeste producten: functionalistische aanpak
· Eerste poging tot functioneel, modernistisch design
· Grote verscheidenheid aan stijlen
Van de Velde: Art Nouveau
Bruno Taut: expressionisme
Peter Behrens: Neo-Classistisch
→ niet 1 Duitse stijl (intentie Werkbund)
PETER BEHRENS EN AEG, 1907
· AEG & Siemens: oog voor nieuwe vormgeving
· Stroom & eerste elektrische huishoudtoestellen
· AEG: huisstijl door Behrens
· Lid van Werkbund
· Directeur van de Dusseldorfse School voor Toegepaste Kunsten
· verdediger van de standaardisatie en mechanisatie gecombineerd met een moderne,
rationele stijl
· Corporate Identity: grafische vormgeving drukwerk & logo’s, vormgeving van de nieuwe
producten en architectuur vd gebouwen (ook bij metro)
· Alle producten zijn nieuw → consument ≠ vertrouwd m archetypische voorgangers → design =
nieuw
· Decoraties/ ambachtelijke w achterwege gelaten
· Turbine fabriek door Behrens: 3 jonge architecten assisteren
· Le Corbusier
· Ludwig Mies Van der Rohe
· Walter Gropius
→ Peetvaders van het Modernisme
→ hanteren allemaal machine als metafoor in hun denken/ ontwerpen
· Tempel voor industriëlen
o <> arts en crafts: zij zetten zich tegen industrialisatie
o = opera: tempel voor machtshebbers)
· Idee industrialisatie veranderd: kunstenaars, designers, architecten zijn eerst tegen en
omarmen dit later
· Sociale ongelijkheid veranderd: betere woon- en werkomstandigheden → kunnen ook producten
kopen
· → = door industrialisatie is er een democratiseringsproces
