Inleiding tot het privaatrecht
Prof: Renate Barbaix
Deel 1: situering van het privaatrecht
Hoofdstuk 0 : Wat is recht
Recht= geheel van gedragsregels die het samenleven van mensen ordenen en die
desnoods door de overheid kunnen worden afgedwongen.
⇒ Overheid kan u verplichten die regels te volgen
Summa divisio = groot onderscheid tussen publiek en privaat recht
Hoofdstuk 1: Publiekrecht vs privaatrecht
Publiek recht privaatrecht
Regelt het staatsgezag Regelt onderlinge verhoudingen tussen
burgers onderling.
Beoogt het algemeen belang vd staat
Regelt bv:
Regelt:
a. Kan u in het huwelijk treden
a. verhouding tussen overheden
b. Mag u een bepaald contract sluiten?
b. verhouding tussen burger & overheid
= welke instantie bevoegd is voor welke
materie
Gemengde rechtsdomeinen
Zowel publiekrechtelijke als privaatrechtelijke component
Vb: fiscaal recht , sociaalzekerheidsrecht, economisch recht
Verschil: OH is geen betrokken partij in het privaatrecht ≠ publiekrecht
,Hoofdstuk 2: privaatrecht: opdeling in materieel – en gerechtelijk privaatrecht
Pov: Buurman nieuwe tuinomheining op uw terrein hij heeft grotere tuin
Gerechtelijk = privaat procesrecht ⇒ bij welke juridische instantie kan ik terecht bij
privaatrechtelijk probleem?
Bv buurman: wat gaat u doen, hoe reageert u, kan ik tot rechter wenden zo ja
welke, hoe ga ik die rechter vinden?
Materieel = inhoudelijke regels zelf (focus deze cursus)
2.1 materieel privaatrecht
Het materieel privaatrecht valt uiteen in het burgerlijk recht en het bijzonder privaatrecht
2.1.1 Burgerlijk recht (= civiel recht = gemeen privaatrecht= default regime)
= regelt verhoudingen tussen burgers onderling in het algemeen
= ‘gemeen’: het is van toepassing, tenzij er een bijzonder regime van toepassing is.
= default = op alle privaatrechtelijk situaties van toepassing tenzij bijzondere regel
= federale materie (ganse Belgische grondgebied) niet in Nederland !
2.1.2 Bijzonder privaatrecht
= regelt verhoud. tussen burgers onderling maar in specifieke onderlinge relaties
Toep: ondernemingsrecht, sociaal recht, economisch recht
= bv: arbeidsrecht (verhoudingen tussen werknemer en werkgever)
= arbeidscontract is voor alle partijen bindend eens gesloten
= u kan niet meer terugkomen op dit contract
uitzondering: zonder tijdsbeperking
(bv: huurovereenkomst garagebox zonder stop
datum te vermelden)
contract van onbepaalde duur
⇒ Elke partij recht om contract te stoppen (opzeggingstermijn hanteren of
vergoeding,…)
Bescherming werknemer t.o.v. de werkgever
arbeidsrecht beschermt meer dan gemeen privaatrecht (= burgerlijk recht)
Discrepantie: Het bijzonder privaatrecht heeft voorhang (= prevaleert).
Geen bijzondere regel algemene regel van toepassing
, Hoofdstuk 3: rechtsbronnen v/h burgerlijk recht
3.1 wetgeving: burgerlijk wetboek
Geschiedenis Burgerlijk Wetboek
Ontstaan: onder impuls van napoleon na FR 1804
code napoleon of code civil (= vrijheid/gelijkheid)
Vandaag: 2 wetboeken
OBW (oud burgerlijk wetboek) gedachtengoed Franse revolutie
(N)BW koen Geens (voormalig minister van justitie) : wil het hele BW herzien
3.2 bijzondere wetgeving
= afzonderlijke wetten verminderen
Streefdoel: aantal bijzondere wetten terug brengen
3.3 decreten – regionalisering vh privaatrecht
Bv: regionalisering bijzondere huurregimes
Bv: Bepaling die verbiedt dat er wordt gediscrimineerd
3.4 andere bronnen burgerlijk recht
a. Algemene rechtsbeginselen = alg principes die zo fundamenteel zijn dat een
wetgever vindt dat ze eigenlijk geen rechtelijke bepaling hoeven te hebben.
Bv. Verbod op fraude, verbod van rechtsmisbruik,…
b. Gewoonte
c. Rechtspraak = systeem over manier waarop regel werkt
Zorgt voor verdere ontwikkeling wetgeving (kan bron van recht zijn)
Modernisering Jurisprudentie = rechtspraak
Meestal eerst maatsch. ontwikkeling en dan pas verandering recht
d. Rechtsleer= commentaren bij wetgeving
e. internationale en supranationale verdragen
Bv: Europees verdrag rechten mens (= EVRM)
Prof: Renate Barbaix
Deel 1: situering van het privaatrecht
Hoofdstuk 0 : Wat is recht
Recht= geheel van gedragsregels die het samenleven van mensen ordenen en die
desnoods door de overheid kunnen worden afgedwongen.
⇒ Overheid kan u verplichten die regels te volgen
Summa divisio = groot onderscheid tussen publiek en privaat recht
Hoofdstuk 1: Publiekrecht vs privaatrecht
Publiek recht privaatrecht
Regelt het staatsgezag Regelt onderlinge verhoudingen tussen
burgers onderling.
Beoogt het algemeen belang vd staat
Regelt bv:
Regelt:
a. Kan u in het huwelijk treden
a. verhouding tussen overheden
b. Mag u een bepaald contract sluiten?
b. verhouding tussen burger & overheid
= welke instantie bevoegd is voor welke
materie
Gemengde rechtsdomeinen
Zowel publiekrechtelijke als privaatrechtelijke component
Vb: fiscaal recht , sociaalzekerheidsrecht, economisch recht
Verschil: OH is geen betrokken partij in het privaatrecht ≠ publiekrecht
,Hoofdstuk 2: privaatrecht: opdeling in materieel – en gerechtelijk privaatrecht
Pov: Buurman nieuwe tuinomheining op uw terrein hij heeft grotere tuin
Gerechtelijk = privaat procesrecht ⇒ bij welke juridische instantie kan ik terecht bij
privaatrechtelijk probleem?
Bv buurman: wat gaat u doen, hoe reageert u, kan ik tot rechter wenden zo ja
welke, hoe ga ik die rechter vinden?
Materieel = inhoudelijke regels zelf (focus deze cursus)
2.1 materieel privaatrecht
Het materieel privaatrecht valt uiteen in het burgerlijk recht en het bijzonder privaatrecht
2.1.1 Burgerlijk recht (= civiel recht = gemeen privaatrecht= default regime)
= regelt verhoudingen tussen burgers onderling in het algemeen
= ‘gemeen’: het is van toepassing, tenzij er een bijzonder regime van toepassing is.
= default = op alle privaatrechtelijk situaties van toepassing tenzij bijzondere regel
= federale materie (ganse Belgische grondgebied) niet in Nederland !
2.1.2 Bijzonder privaatrecht
= regelt verhoud. tussen burgers onderling maar in specifieke onderlinge relaties
Toep: ondernemingsrecht, sociaal recht, economisch recht
= bv: arbeidsrecht (verhoudingen tussen werknemer en werkgever)
= arbeidscontract is voor alle partijen bindend eens gesloten
= u kan niet meer terugkomen op dit contract
uitzondering: zonder tijdsbeperking
(bv: huurovereenkomst garagebox zonder stop
datum te vermelden)
contract van onbepaalde duur
⇒ Elke partij recht om contract te stoppen (opzeggingstermijn hanteren of
vergoeding,…)
Bescherming werknemer t.o.v. de werkgever
arbeidsrecht beschermt meer dan gemeen privaatrecht (= burgerlijk recht)
Discrepantie: Het bijzonder privaatrecht heeft voorhang (= prevaleert).
Geen bijzondere regel algemene regel van toepassing
, Hoofdstuk 3: rechtsbronnen v/h burgerlijk recht
3.1 wetgeving: burgerlijk wetboek
Geschiedenis Burgerlijk Wetboek
Ontstaan: onder impuls van napoleon na FR 1804
code napoleon of code civil (= vrijheid/gelijkheid)
Vandaag: 2 wetboeken
OBW (oud burgerlijk wetboek) gedachtengoed Franse revolutie
(N)BW koen Geens (voormalig minister van justitie) : wil het hele BW herzien
3.2 bijzondere wetgeving
= afzonderlijke wetten verminderen
Streefdoel: aantal bijzondere wetten terug brengen
3.3 decreten – regionalisering vh privaatrecht
Bv: regionalisering bijzondere huurregimes
Bv: Bepaling die verbiedt dat er wordt gediscrimineerd
3.4 andere bronnen burgerlijk recht
a. Algemene rechtsbeginselen = alg principes die zo fundamenteel zijn dat een
wetgever vindt dat ze eigenlijk geen rechtelijke bepaling hoeven te hebben.
Bv. Verbod op fraude, verbod van rechtsmisbruik,…
b. Gewoonte
c. Rechtspraak = systeem over manier waarop regel werkt
Zorgt voor verdere ontwikkeling wetgeving (kan bron van recht zijn)
Modernisering Jurisprudentie = rechtspraak
Meestal eerst maatsch. ontwikkeling en dan pas verandering recht
d. Rechtsleer= commentaren bij wetgeving
e. internationale en supranationale verdragen
Bv: Europees verdrag rechten mens (= EVRM)
