Samenvatting LIMBO MODULE 10

LEREN IN MAATSCHAPPELIJK BETROKKEN ONDERWIJS
MODULE 10 – School als organisatie

Inzicht hebben in de school als organisatie, namelijk: organisatorische context en werkcondities die zich
binnen de klaspraktijk afspelen.

Organisatie
Algemene omschrijving organisaties (Scott en Davies)
“Social structures created by individuals to support the collaborative pursuit of specified goals”

Essentiele kenmerken van organisaties
 Structuur: geordend geheel van regels, procedures en voorschriften  functioneren = mogelijk
 Sociaal: betrekking op mensen, individuen en groepen tegenover elkaar gepositioneerd en handelen
 Finaliteit: bepaalde doelen bereiken
 Samenwerking: samen finaliteit realiseren

Voorbeeld; lessenroosters
 Verdelen individuen letterlijk over tijd en ruimte = essentiële structuur in functioneren

Formele regelgeving
 Tijdsvolume ligt vast
 Leerplandoelstellingen zijn richtinggevend
 Leerkrachten  pedagogisch didactische keuzes maken
 Praktijk vormgeven
 Verantwoordelijkheid opnemen

Interne afspraken
 Beleid en leiderschap van de directie
 Overleg en samenwerking (vb.: binnen vakwerkgroep)


Vakwerkgroep = organisatie binnen de organisatie

“Organisatie”  uiteenlopende niveaus

Bureaucratie en professionaliteit: de zoneringstheorie van Hanson
Klassieke bureaucratie Klemtoon: rationaliteit en functionaliteit

 Gekenmerkt door hiërarchische structuur = hiërarchisch top-down-patroon
 Verdeling van bevoegdheden
 Welomschreven rollen en posities  gekoppeld aan taakomschrijvingen
 Duidelijke regels verwachte gedrag  efficiënt en effectief doelen van organisatie realiseren

Structurele elementen/ organisatiestructuren
 Schoolbestuur
 Directie Verdeling van bevoegdheden
 Leerkrachtenteam


1

,  Globale planning
 Beschikbare budget
 Concrete onderwijsprogramma’s
 Informatiedoorstroming
 Kwaliteitsbeleid
 Hiërarchische supervisie

Ruimere onderwijssysteem als institutie
 Wettelijke regels (diplomavereiste, financiëringsvoorwaarden en -mechanismen)
 Juridisch omschreven rollen en posities (lkr, directie, llnbegeleider…)
 Procedures (registratieregels voor afwezigheden)
 Instrumenten en materialen (leermiddelen, handboeken, LVS, toetsen…)
 Formele vormen samenwerking externe (CLB, ouderverenigen, pedagogische begeleiders…)

Professionaliteit van organisatieleden (niet kunnen plaatsen)
 Leerkrachten: onderwijsbevoegdheid verworven  formeel erkende kwalificatie van hun
pedagogische expertise
 Beschikken over
- Specifieke expertise
- Vakinhoudelijke didactische en pedagogische kennis, vaardigheden en houdingen om
onderwijsleerprocessen te ontwerpen, te implementeren en te begeleiden
- Individuele & collegiale samenwerking
 Vereiste dagelijkse beroepspraktijk
- Concrete situaties beoordelen en inschatten
- Beslissingen nemen en obv handelen
- Verantwoording  waardegebonden, normatieve keuzes
- Pedagogische relaties: leerkracht  leerlingen = verantwoordelijkheid vereist persoonlijke
betrokkenheid en engagement
- Belangrijke beslissingsbevoegdheid  bepalen zelf organisatorische werkcondities in school

“Zoneringstheorie” – Hanson = bepalen en bepaald worden, sturen en gestuurd worden
Beslissingen tot stand  verschillende beslissingsdomeinen of invloedzones
= verdeling van de beslissingsbevoegdheid functioneren op inhoudelijke gronden
= zorgt voor stabiliteit in het organisatorisch functioneren van de school

1) BELEIDSZONE: zone van de beleidsverantwoordelijken
- Directeur/ directieteam
Bevoegdheidsdomeinen bewaken en verdedigen 
samenwerkingsrelaties & bondgenootschappen




- Formele, bestuurlijke kwesties ONDERWIJSZONE
(relaties/ coalities kunnen ook wisselen)




BELEIDSZONE Gecontesteerde
zone
- Betreffen: functioneel opereren
- Nodige gezag  relatieve autonomie

2) ONDERWIJSZONE
- Kwesties van leerkrachten
- Het concrete werken in de klas
- Beschikken over autonomie
- Inhoudelijke deskundigheid
- Impliciete afspraken

2