Samenvatting LIMBO MODULE 9

LEREN IN MAATSCHAPPELIJK BETROKKEN ONDERWIJS
MODULE 9 – Kwaliteit

Onderwijskwaliteit = de mate waarin onderwijs “goed” is.
 vaststaand gegeven waarover wetenschappelijk en/of politiek consensus bestaat

Instrumenten van onderwijskwaliteit
Instrumenten = alle (hulp)middelen die worden ingezet om onderwijskwaliteit in kaart te brengen/ optimaliseren
Vb.: rapporten, standaarden, procedures…

Internationale kwaliteitsbewaking Geen formele onderwijsbevoegdheid
Europese commissie  geen dwingende maatregelen nemen
Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) m.b.t. kwaliteit
Verenigde Naties

Internationale organisaties belangrijke invloed op onderwijsbeleid: kwaliteit monitoren via verschillende
internationale studies + verspreiden = soft power

Binnen onderzoek: leerprestaties van lln = indicator voor onderwijskwaliteit

Meest bekende studie: PISA  onderwijssystemen met elkaar vergelijken (PISA en ICCS zeggen niks over de eindtermen)
 Bij lln in zeer uiteenlopende nationale, regionale en culturele contexten
 Gemeten vaardigheden (leesvaardigheid, wiskundige- en wetenschappelijke geletterdheid); essentieel voor
volwaardige participatie aan moderne samenleving

Kwaliteitsbewaking in het Vlaams onderwijssysteem
Actieve vrijheid van onderwijs  scholen en schoolbesturen zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van onderwijs
Schoolpact: strikte regels voor subsidiëring & overheid: rol van kwaliteitsbewaking  vertaald in instrumenten
Eindtermen
3 belangrijkste (beleids)instrumenten Schooldoorlichting
Peilingsonderzoek
Andere (beleids)instrumenten: jaarlijkse rapporten over spijbelen, onderzoek door Rekenhof, statistische jaarboeken…

 Eindtermen = minimumdoelen die noodzakelijk zijn en bereikbaar zijn voor een bepaalde leerlingenpopulatie.
Met minimumdoelen wordt bedoeld: een minimum aan kennis, inzicht, vaardigheden en attitudes die bereikbaar
en noodzakelijk geacht worden voor een bepaalde leerlingenpopulatie.

= decretaal vastgestelde minimumdoelen om recht op kwaliteitsvol onderwijs te garanderen en bewaken

Schoolpactwet 1959 = voorafgaand in het ontstaan van die eindtermen  belangrijke voorwaarde voor
onderwijsverstrekkers: aan een wettelijk bepaald minimumleerplan en minimumlessenrooster onderwerpen
 “Peil der studiën”: via minimumleerplannen en lessenroosters kwalitatieve minimumnormen die worden
geverifieerd en geëvalueerd  spraken van kwaliteitscontrole

Pas vanaf 17 juli 1991 (SO: 1996) intreden eindtermen met: Decreet betreffende Inspectie, Dienst voor
Onderwijsontwikkeling en pedagogische begeleidingsdiensten  Eindtermen = vanaf dan instrument om minimale
kwaliteit van onderwijs te garanderen




1

, 3 kwesties rond eindtermen
1) Wie gebruikt de eindtermen: inspectie & onderwijsverstrekkers (de koepels)
 Bevoegdheid om te adviseren over de goedkeuring van de leerplannen obv eindtermen
 Eindtermen = één van de standaarden van de schooldoorlichtingen
 Nagaan of vooropgestelde doelen werkelijk behaald worden
 Lkr: kennen leerplandoelstellingen, maar eindtermen niet

2) Voor wie gelden de eindtermen:
 Steinerarrest = verzet van Steinerscholen tegen nieuwe eindtermen
 1996 vernietigde Arbitragehof (Grondwettelijke Hof) eindtermendecreet omdat de overheid de vrijheid van
onderwijs reduceerde tot vrijheid van methode
 Bezwaren opgevangen door substitutieregeling: mogelijkheid om af te wijken van de eindtermen

3) Wat met de vernieuwing van de eindtermen: gevolgen voor financiering van scholen
 Indien eindtermen de minimale criteria zijn voor kwaliteitsvol onderwijs vanwege de overheid, dan moet die
overheid daar ook financiële middelen tegenover plaatsen vb. zwembad
 September 2019 nieuwe ET voor eerste graad SO, 2021 voor tweede graad SO, 2023 voor derde graad SO
 Nieuwe ET: resultaat van breed maatschappelijk onderzoek en debat om zicht te krijgen op wat Vlaamse
samenleving verwacht  obv debat: in 2018 16 sleutelcompetenties = ordening nieuwe ET
 Nieuwe ET: voorbereid in ontwikkelcommissies, afgetoetst door valideringscommissie, goedgekeurd door
Vlaamse Parlement
 Nieuwe decreet = “onderwijsdoelen” als overkoepelende term
 Alle doelen van specifieke studierichting = in curriculumdossier  inhouden op elkaar afstemmen

16 sleutelcompetenties
- Onderscheid transversale en inhoudelijke sleutelcompetenties,
afhankelijk: domeinspecifiek of domeinoverschrijdend
- Verder geoperationaliseerd in: eindtermen, ET-basisgeletterdheid en
uitbreidingsdoelen Nederlands, adhv. aangepaste taxonomie van Bloom:
soorten kennis, dimensies van kennis en beheersingsniveaus
- Uitbreidingsdoelen: extra doelen met groter abstractieniveau/ hogere
moeilijkheidsgraad

 Schooldoorlichting
= één keer om de 6 jaar doorlichting  controleren of eindtermen behaald werden
= nagaan of school kwaliteitsverwachtingen in referentiekader voor onderwijskwaliteit (OK) tegemoetkomt

OK = aantal kenmerken waarmee school dient rekening te houden bij vormgeven van onderwijs
Kwaliteitsverwachting in OK verdeeld over 4 rubrieken  Kwaliteitsverwachting verduidelijkt in “kwaliteitsbeleid” 
- Resultaten en effecten welke elementen van belang om een bepaalde
- Ontwikkeling stimuleren kwaliteitsverwachting in te lossen
- Kwaliteitsontwikkeling Vb.: kwaliteitsverwachting: school waarborgt toegang tot
- Beleid onderwijs voor elke lerende  kwaliteitsbeleid

Inhoudelijk voert inspectie 4 onderzoeken uit
1. OZ van de kwaliteitsontwikkeling: richt zich op kwaliteitsverwachtingen in rubrieken “kwaliteitsontwikkeling”
en “beleid” uit het OK  onderzocht of school haar kwaliteit systematisch evalueert (plan-do-check-act)
2. OZ van één of meerdere kwaliteitsgebieden:
 Rapportering en oriëntering
 Leerlingenbegeleiding
 Omgaan met diversiteit
 Personeelsbeleid en professionalisering
3. OZ van de onderwijsleerpraktijk: richt zich op kwaliteitsverwachtingen in de rubrieken “resultaten en effecten”,
2
“ontwikkeling van lerende” van het OK  door selectie van vakken
4. OZ van de bewoonbaarheid, veiligheid en hygiëne