LEREN IN MAATSCHAPPELIJK BETROKKEN ONDERWIJS
MODULE 7 – Verschillen tussen leerlingen in onderwijs
Inleiding
De diversiteit in de leerlingenpopulatie neemt toe 2 maatschappelijke evoluties;
- Toenemende migratie: verdubbeling van aantal anderstalige nieuwkomers in 4 jaar tijd
- Aantal leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (SOB): specifieke onderwijsbehoeften ten
gevolge van langdurige en belangrijke participatieproblemen te wijten aan samenspel tussen:
a. Eén/ meerdere functiebeperkingen op mentaal, psychisch, lichamelijk of zintuiglijk vlak
b.Beperkingen bij uitvoeren van activiteiten
c. Persoonlijke en externe factoren
Dyslexie
In klassen: veelheid aan leer- en gedragsstoornissen en andere beperkingen AD(H)D
+ stijgend aantal leerlingen dat buitenschoolse hulp krijgt (logopedie) Dyscalculie
SOB lln nood aan andere of extra ondersteuning binnen of buiten de reguliere schoolcontext
Hoe omgaan met verschillen tussen leerlingen?
Child deficit-visie
--- VISIE OP OMGAAN MET VERSCHILLEN TUSSEN LEERLINGEN
Inclusievisie
Child deficit-visie
= een tekort bij leerlingen nood aan gespecialiseerde begeleiding en aanpak op maat
Buitengewoon onderwijs: ruime expertise in ondersteunen en begeleiden van lln met SOB
Reguliere onderwijs: binnenklasdifferentiatie = andere behandeling dan klasgenoten
Nadruk op problemen/ tekorten van lln ipv. contextfactoren
Inclusievisie
= lln met verschillende kenmerken gelijk behandelen
- Klasgroep/ school is een weerspiegeling van de diversiteit in de samenleving
- Diversiteit in klas een probleem = rijkdom/ troef
Model van “universal design for learning” (UDL)
- Gepleit tegen: verschillende behandelingen voor verschillende groepen
- Voor: zo goed mogelijk afstemmen op veel verschillende leerlingen
- Richten op de mogelijkheden
- Afstemming van de leeromgeving
- Redenering: alle lln baat bij specifieke maatregelen en evenveel recht
Voorbeelden; voor alle lln voldoende groot lettertype, extra toets tijd, materiaal digitaal ter beschikking…
UDL-leeromgeving: lln met SOB ervaren behoeften niet als deficit of tekort
Niet uitgaan van tekorten maar diversiteit
Beide visies hechten belang aan differentiatie
- Child deficit benadering: differentiatie exclusief gericht op lln met SOB
- UDL-model: differentiatie waarvan álle lln profiteren
1
, --- VAN SEGRETATIE NAAR INCLUSIE IN VLAANDEREN
Verschuiving van segregatie naar inclusie; gepaard met internationale ontwikkelingen rond de rechten van
personen met een handicap
VN-verdrag: mensen met een beperking recht op een goed leven en volwaardige deelname aan de
maatschappij én het onderwijs
Streefdoel: inclusief onderwijs als regel
Het M-decreet
Regulier onderwijs: plicht om voor lln met SOB de nodige redelijke aanpassingen te voorzien zodat alle lln op
evenwaardige en zelfstandige manier kunnen participeren
Redelijke aanpassingen = differentiërende maatregelen
= remediërende maatregelen
= compenserende maatregelen
= dispenserende maatregelen
Het zorgcontinuüm = opeenvolging van 4 fase in de leeromgeving
1. Brede basiszorg: kwalitatief goed onderwijs voor alle leerlingen
Goede opvolgingsstructuur voor alle lln
Structurele en preventieve
Krachtige leeromgeving creëren
maatregelen
Aangepaste instructiewijzen
Differentiëren ifv. onderwijsbehoeften
2. Verhoogde zorg: specifieke oplossingen, ook nog gerealiseerd binnen reguliere werking
Leraar + multidisciplinair zorgteam samen SOB bepalen en opzoek naar interventies
In samenspraak met lln en ouders
Gekozen interventies concreet uitwerken, systematisch uitvoeren, evalueren op bepaalde tijden
3. Uitbreiding van zorg: verhoogde zorg verderzetten + bijkomende inzichten/ hulp CLB betrekken
CLB: traject van handelingsgerichte diagnostiek
Onderwijs- en opvoedingsbehoeften van lln In kaart gebracht adviezen formuleren voor
Ondersteuningsbehoeften van de lln en ouders afstemming op noden van de lln
4. Individueel aangepast curriculum (IAC): lln die langdurige
en belangrijke problemen ondervinden om
gemeenschappelijk curriculum te kunnen volgen
IAC = leerdoelen op maat van lln gemeenschappelijk
curriculum niet halen
In gewoon onderwijs of buitengewoononderwijs (=
recht op als alle fase doorlopen én aanpassingen
disproportioneel)
Zorgbeleid op school
= visie en concrete maatregelen
= Van ondersteuning door een taakleerkracht buiten de klas ondersteuning waarbij zorg geïntegreerd
is in de klas
2
MODULE 7 – Verschillen tussen leerlingen in onderwijs
Inleiding
De diversiteit in de leerlingenpopulatie neemt toe 2 maatschappelijke evoluties;
- Toenemende migratie: verdubbeling van aantal anderstalige nieuwkomers in 4 jaar tijd
- Aantal leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften (SOB): specifieke onderwijsbehoeften ten
gevolge van langdurige en belangrijke participatieproblemen te wijten aan samenspel tussen:
a. Eén/ meerdere functiebeperkingen op mentaal, psychisch, lichamelijk of zintuiglijk vlak
b.Beperkingen bij uitvoeren van activiteiten
c. Persoonlijke en externe factoren
Dyslexie
In klassen: veelheid aan leer- en gedragsstoornissen en andere beperkingen AD(H)D
+ stijgend aantal leerlingen dat buitenschoolse hulp krijgt (logopedie) Dyscalculie
SOB lln nood aan andere of extra ondersteuning binnen of buiten de reguliere schoolcontext
Hoe omgaan met verschillen tussen leerlingen?
Child deficit-visie
--- VISIE OP OMGAAN MET VERSCHILLEN TUSSEN LEERLINGEN
Inclusievisie
Child deficit-visie
= een tekort bij leerlingen nood aan gespecialiseerde begeleiding en aanpak op maat
Buitengewoon onderwijs: ruime expertise in ondersteunen en begeleiden van lln met SOB
Reguliere onderwijs: binnenklasdifferentiatie = andere behandeling dan klasgenoten
Nadruk op problemen/ tekorten van lln ipv. contextfactoren
Inclusievisie
= lln met verschillende kenmerken gelijk behandelen
- Klasgroep/ school is een weerspiegeling van de diversiteit in de samenleving
- Diversiteit in klas een probleem = rijkdom/ troef
Model van “universal design for learning” (UDL)
- Gepleit tegen: verschillende behandelingen voor verschillende groepen
- Voor: zo goed mogelijk afstemmen op veel verschillende leerlingen
- Richten op de mogelijkheden
- Afstemming van de leeromgeving
- Redenering: alle lln baat bij specifieke maatregelen en evenveel recht
Voorbeelden; voor alle lln voldoende groot lettertype, extra toets tijd, materiaal digitaal ter beschikking…
UDL-leeromgeving: lln met SOB ervaren behoeften niet als deficit of tekort
Niet uitgaan van tekorten maar diversiteit
Beide visies hechten belang aan differentiatie
- Child deficit benadering: differentiatie exclusief gericht op lln met SOB
- UDL-model: differentiatie waarvan álle lln profiteren
1
, --- VAN SEGRETATIE NAAR INCLUSIE IN VLAANDEREN
Verschuiving van segregatie naar inclusie; gepaard met internationale ontwikkelingen rond de rechten van
personen met een handicap
VN-verdrag: mensen met een beperking recht op een goed leven en volwaardige deelname aan de
maatschappij én het onderwijs
Streefdoel: inclusief onderwijs als regel
Het M-decreet
Regulier onderwijs: plicht om voor lln met SOB de nodige redelijke aanpassingen te voorzien zodat alle lln op
evenwaardige en zelfstandige manier kunnen participeren
Redelijke aanpassingen = differentiërende maatregelen
= remediërende maatregelen
= compenserende maatregelen
= dispenserende maatregelen
Het zorgcontinuüm = opeenvolging van 4 fase in de leeromgeving
1. Brede basiszorg: kwalitatief goed onderwijs voor alle leerlingen
Goede opvolgingsstructuur voor alle lln
Structurele en preventieve
Krachtige leeromgeving creëren
maatregelen
Aangepaste instructiewijzen
Differentiëren ifv. onderwijsbehoeften
2. Verhoogde zorg: specifieke oplossingen, ook nog gerealiseerd binnen reguliere werking
Leraar + multidisciplinair zorgteam samen SOB bepalen en opzoek naar interventies
In samenspraak met lln en ouders
Gekozen interventies concreet uitwerken, systematisch uitvoeren, evalueren op bepaalde tijden
3. Uitbreiding van zorg: verhoogde zorg verderzetten + bijkomende inzichten/ hulp CLB betrekken
CLB: traject van handelingsgerichte diagnostiek
Onderwijs- en opvoedingsbehoeften van lln In kaart gebracht adviezen formuleren voor
Ondersteuningsbehoeften van de lln en ouders afstemming op noden van de lln
4. Individueel aangepast curriculum (IAC): lln die langdurige
en belangrijke problemen ondervinden om
gemeenschappelijk curriculum te kunnen volgen
IAC = leerdoelen op maat van lln gemeenschappelijk
curriculum niet halen
In gewoon onderwijs of buitengewoononderwijs (=
recht op als alle fase doorlopen én aanpassingen
disproportioneel)
Zorgbeleid op school
= visie en concrete maatregelen
= Van ondersteuning door een taakleerkracht buiten de klas ondersteuning waarbij zorg geïntegreerd
is in de klas
2
