DE PEDAGOGISCH SENSITIEVE LERAAR
Hoofdstuk 1: leerkracht als spil in onderwijsopbrengsten
1.1 Onderwijsopbrengsten
Onderwijsopbrengsten= leeropbrengsten én ontwikkelopbrengsten
Leeropbrengsten = leerprestaties, leerresultaten = vormen de uitkomst van een leerproces en
kunnen gemeten worden. Uitgedrukt in testresultaten of beoordelingen (cognitieve prestaties).
Enkel streven naar hoge(re) leerprestaties doet het onderwijs, de leerkrachten en de lln geen recht,
omdat dit slechts een deel betreft van dat wat er allemaal op school gebeurt. Dit leidt tot een te
eenzijdige focus. Er is wel een tegenbeweging waarneembaar waarbij vanuit een holistische visie
naar de ontwikkeling van lln wordt gekeken. (hoofd, hart en handen).
Een te eenzijdige focus leidt ook tot een druk van ‘goed presteren’. Dit kan leiden tot strategisch
gedrag van leerkrachten, lln en mogelijk ook van de ouders. Dit kan ten koste gaan van dat waar het
echt om gaat in het onderwijs: een goede basis meegeven aan lln.
Ontwikkelingsopbrengsten = sociale leerresultaten = vormen de uitkomst van de ontwikkeling die
een lln heeft doorgemaakt op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling, sociale vaardigheden
en welbevinden.
Leerlingen die goed in hun vel zitten, presenteren beter.
3 soorten sociale leeropbrengsten:
1) Sociaal- emotionele ontwikkeling; zelfbeeld, zelfstandigheid, emotie regulering …
2) Sociale vaardigheden: samenwerken, zelfredzaamheid, omgaan met conflicten …
3) Houdingen en vaardigheden om in uiteenlopende situaties succesvol te functioneren:
zelfsturing, omgaan met verschillen, democratisch handelen, moreel kunnen oordelen …
Goed leraarschap
- Goede band met groep en individuele lln opbouwen
- Empathisch vermogen
- Goede band met ouders en collega’s opbouwen
- Structuur creëren = rust in de klas
- Werken uit interesses van lln
- Manier van leren omarmen per kind, niet jouw manier opdringen
- Verantwoordelijkheid geven aan lln
- Kijk en luister naar je lln
- Durven loslaten
- Lln betrekken bij wat ze willen: ga met hen in gesprek
- Lln goed individueel volgen, elke lln bieden wat hij nodig heeft
- Je groep heel goed in beeld brengen, een beeld hebben van zwakke en sterke punten van de
klas en individuen, en dan de leerstof loslaten. Inspelen op wat ze al of nog niet kunnen.
- Onderzoekende houding en professionele nieuwsgierigheid
1
, 1.2 Goede leerkrachten realiseren gewenste onderwijsopbrengsten in de breedte
3 soorten betrokkenheid:
- Gedragsmatige betrokkenheid: doen wat gevraagd wordt
- Emotionele betrokkenheid: met plezier naar school gaan en je betrokken voelen
- Cognitieve betrokkenheid: je graag willen inspannen om iets te leren
Het realiseren van deze betrokkenheden hangt direct samen met de onderwijsopbrengsten. Deze
kan je realiseren bij je lln en jezelf.
Kwaliteiten van goede leerkrachten:
1) Effectief lesgeven: pedagogische en didactische competentie
2) Samenwerken met verschillende partijen
3) Bekwaamheid in reflectie en werken aan de eigen professionele ontwikkeling
1.3 Meten van goed leraarschap volgens leerlingen
Leraarspin
Vragenlijst naar goed leraarschap aan leerlingen. Uit onderzoek bij 3.000 lln komt volgende top 10
voort:
1) Goed kunnen uitleggen
2) Grappig zijn
3) Aardig zijn voor lln
4) Tijd nemen om te helpen
5) Streng maar rechtvaardig
6) Goed lesgeven in alle vakken
7) Lief zijn voor lln
8) Leuke dingen doen
9) Goed omgaan met lln
10) Overal veel kennis van hebben
Leerlingen zien jou als persoon, als leerkracht. Ze vinden goede leerkrachten grappige, warme,
aardige en lieve personen. Iemand die het goed kan uitleggen en de lln optimaal kan helpen bij het
leren. Dit alles in een rustige omgeving waarin duidelijk is wat van hen verwacht wordt. Hoe de
leerkracht omgaat met de lln is misschien wel het allerbelangrijkste als we kijken naar de top 10.
1.4 Goede leraar vanuit het opvoedingsfilosofische perspectief
Doelen van onderwijs:
1. Kwalificatie: verwerven van kennis en vaardigheden
2. Socialisatie: voorbereiden op de toekomstige rol in de maatschappij
3. Subjectivering: persoonsvorming vb: omgaan met verantwoordelijkheid
Leerlingen zijn geen objecten die je in een bepaalde vorm kunt kneden, maar kinderen met een eigen
inbreng en bagage met wie jij als leerkracht mag werken.
1.5 Pedagogisch sensitieve leerkracht
Lesgeven op een fijne manier met aandacht voor de lln in een overzichtelijke, veilige leeromgeving.
Pedagogische bemoediging is de meest centrale opgave van de leraar: het is de basis voor een
succesvolle ontwikkeling van kinderen.
2
Hoofdstuk 1: leerkracht als spil in onderwijsopbrengsten
1.1 Onderwijsopbrengsten
Onderwijsopbrengsten= leeropbrengsten én ontwikkelopbrengsten
Leeropbrengsten = leerprestaties, leerresultaten = vormen de uitkomst van een leerproces en
kunnen gemeten worden. Uitgedrukt in testresultaten of beoordelingen (cognitieve prestaties).
Enkel streven naar hoge(re) leerprestaties doet het onderwijs, de leerkrachten en de lln geen recht,
omdat dit slechts een deel betreft van dat wat er allemaal op school gebeurt. Dit leidt tot een te
eenzijdige focus. Er is wel een tegenbeweging waarneembaar waarbij vanuit een holistische visie
naar de ontwikkeling van lln wordt gekeken. (hoofd, hart en handen).
Een te eenzijdige focus leidt ook tot een druk van ‘goed presteren’. Dit kan leiden tot strategisch
gedrag van leerkrachten, lln en mogelijk ook van de ouders. Dit kan ten koste gaan van dat waar het
echt om gaat in het onderwijs: een goede basis meegeven aan lln.
Ontwikkelingsopbrengsten = sociale leerresultaten = vormen de uitkomst van de ontwikkeling die
een lln heeft doorgemaakt op het gebied van sociaal-emotionele ontwikkeling, sociale vaardigheden
en welbevinden.
Leerlingen die goed in hun vel zitten, presenteren beter.
3 soorten sociale leeropbrengsten:
1) Sociaal- emotionele ontwikkeling; zelfbeeld, zelfstandigheid, emotie regulering …
2) Sociale vaardigheden: samenwerken, zelfredzaamheid, omgaan met conflicten …
3) Houdingen en vaardigheden om in uiteenlopende situaties succesvol te functioneren:
zelfsturing, omgaan met verschillen, democratisch handelen, moreel kunnen oordelen …
Goed leraarschap
- Goede band met groep en individuele lln opbouwen
- Empathisch vermogen
- Goede band met ouders en collega’s opbouwen
- Structuur creëren = rust in de klas
- Werken uit interesses van lln
- Manier van leren omarmen per kind, niet jouw manier opdringen
- Verantwoordelijkheid geven aan lln
- Kijk en luister naar je lln
- Durven loslaten
- Lln betrekken bij wat ze willen: ga met hen in gesprek
- Lln goed individueel volgen, elke lln bieden wat hij nodig heeft
- Je groep heel goed in beeld brengen, een beeld hebben van zwakke en sterke punten van de
klas en individuen, en dan de leerstof loslaten. Inspelen op wat ze al of nog niet kunnen.
- Onderzoekende houding en professionele nieuwsgierigheid
1
, 1.2 Goede leerkrachten realiseren gewenste onderwijsopbrengsten in de breedte
3 soorten betrokkenheid:
- Gedragsmatige betrokkenheid: doen wat gevraagd wordt
- Emotionele betrokkenheid: met plezier naar school gaan en je betrokken voelen
- Cognitieve betrokkenheid: je graag willen inspannen om iets te leren
Het realiseren van deze betrokkenheden hangt direct samen met de onderwijsopbrengsten. Deze
kan je realiseren bij je lln en jezelf.
Kwaliteiten van goede leerkrachten:
1) Effectief lesgeven: pedagogische en didactische competentie
2) Samenwerken met verschillende partijen
3) Bekwaamheid in reflectie en werken aan de eigen professionele ontwikkeling
1.3 Meten van goed leraarschap volgens leerlingen
Leraarspin
Vragenlijst naar goed leraarschap aan leerlingen. Uit onderzoek bij 3.000 lln komt volgende top 10
voort:
1) Goed kunnen uitleggen
2) Grappig zijn
3) Aardig zijn voor lln
4) Tijd nemen om te helpen
5) Streng maar rechtvaardig
6) Goed lesgeven in alle vakken
7) Lief zijn voor lln
8) Leuke dingen doen
9) Goed omgaan met lln
10) Overal veel kennis van hebben
Leerlingen zien jou als persoon, als leerkracht. Ze vinden goede leerkrachten grappige, warme,
aardige en lieve personen. Iemand die het goed kan uitleggen en de lln optimaal kan helpen bij het
leren. Dit alles in een rustige omgeving waarin duidelijk is wat van hen verwacht wordt. Hoe de
leerkracht omgaat met de lln is misschien wel het allerbelangrijkste als we kijken naar de top 10.
1.4 Goede leraar vanuit het opvoedingsfilosofische perspectief
Doelen van onderwijs:
1. Kwalificatie: verwerven van kennis en vaardigheden
2. Socialisatie: voorbereiden op de toekomstige rol in de maatschappij
3. Subjectivering: persoonsvorming vb: omgaan met verantwoordelijkheid
Leerlingen zijn geen objecten die je in een bepaalde vorm kunt kneden, maar kinderen met een eigen
inbreng en bagage met wie jij als leerkracht mag werken.
1.5 Pedagogisch sensitieve leerkracht
Lesgeven op een fijne manier met aandacht voor de lln in een overzichtelijke, veilige leeromgeving.
Pedagogische bemoediging is de meest centrale opgave van de leraar: het is de basis voor een
succesvolle ontwikkeling van kinderen.
2
