Femke Peeters
1 BALOV
MAATSCHAPPIJ
Leerdoelen maatschappij
1. Kan minstens 10 lesonderwerpen opsommen die binnen het domein
‘maatschappij’ aan bod kunnen komen in de lagere school.
2. Kan de 3 rubrieken die gehanteerd worden binnen de eindtermen voor
maatschappij opsommen en verduidelijken aan de hand van voorbeelden.
3. kan benoemen en beargumenteren binnen welke onderwerpen men voornamelijk
inzet op kennis en inzichten en binnen welke onderwerpen ook aan vaardigheden
en attitudes gewerkt wordt.
4. Kan de plaats van actualiteit binnen het domein ‘maatschappij’ toelichten, alsook
de taak/verantwoordelijkheid van de leerkracht op dat vlak.
5. heeft inzicht in de werking en opbouw van de leerplannen voor WO-maatschappij
van volgende koepels: GO!, OVSG, Katholijk Onderwijs Vlaanderen (ZILL).
6. Kan de termen ‘ontwikkelveld’, ‘ontwikkelthema’, ‘generieke ontwikkelingsdoelen’
en‘ontwikkelstappen’ uit het ZILL-leerplan correct gebruiken.
7. Kan concrete lesactiviteiten (gelinkt aan het domein ‘maatschappij’) koppelen aan
passende eindtermen.
8. Kan passende ZILL-doelen vinden bij concrete lesactiviteiten of gegeven
lesmateriaal.
9. Kan zelf ook lesactiviteiten ontwerpen bij gegeven of gekozen eindtermen of ZILL-
doelen.
10. Kan naast het ontwikkelthema ‘Oriëntatie op de samenleving’ binnen het
ontwikkelveld ‘Oriëntatie op de wereld’ nog andere ontwikkelvelden en
ontwikkelthema’s opnoemen die aangesproken worden binnen lessen
‘maatschappij’.
11. Kan omschrijven wat de methode ‘systeemdenken’ inhoudt, welke belangrijke
kenmerken zijn en toelichten waarom dit een interessante methode is bij het
werken rond maatschappelijke thema’s.
12. Kan de werkvorm ‘routekaart’ toelichten en toepassen bij een gegeven
onderwerp.
13. Kan nog een andere werkvorm binnen de methode ‘systeemdenken’ noemen en
de werkwijze toelichten.
14. Kan gegeven lessen of lesactiviteiten voor WO-maatschappij kritisch bekijken,
positieve elementen benoemen en suggesties doen ter verbetering.
15. Kan omschrijven wat ‘wereldburgerschap’ inhoudt en wat de kenmerken zijn van
een ‘wereldburger’.
16. Kan omschrijven wat ‘actiecompetentie’ inhoudt.
17. Kan minstens 5 organisaties / instellingen opsommen die educatieve materialen
aanbieden om te werken rond wereldburgerschap en maatschappelijke thema’s.
Maatschappij volgens Vandale
Maatschappij:
1. Samenleving, gemeenschap = wereld
2. Vereniging ter bevordering van bepaalde belangen
3. Vereniging van personen tot een handelingsovereenkomst
(verzekeringsmaatschappij)
Samenleving:
1. De mensen samen, met de nadruk op hun onderlinge omgang = maatschappij
Maatschappij versus samenleving
Er is een subtiel verschil in betekenis. Beide benaderingen zijn belangrijk binnen het WO-
domein maatschappij.
1. Maatschappij: gemeenschap van mensen, met accent op organisatie
(een belangrijke nadeel van de verzorgingsmaatschappij is dat wij minder geneigd
zijn om onze familie en buren te helpen)
, Femke Peeters
1 BALOV
2. Samenleving: gemeenschap van mensen, met accent op personen
(wij moeten veel meer toe naar een zorgzame samenleving waarin wij als buren
en familie elkaar helpen als dat nodig is)
Het verschil tussen samenleving en maatschappij kan worden weergegeven met twee
i-woorden: ‘individu’ en ‘institutie’.
In een samenleving word je geboren en vervul je als individu verschillende rollen:
buurman, moeder, medesupporter, iemand die dezelfde taal spreekt.
Een samenleving wordt een maatschappij wanneer taken en verantwoordelijkheden
van hogerhand zijn georganiseerd en gereguleerd, in instituties zoals onderwijs,
gezondheidszorg en rechtspraak.
Onze samenleving verandert dagelijks!
WO – maatschappij?
‘Maatschappij’ actueel brengen = afhankelijk van de lkr.
- De lkr. moet de actualiteit volgen, want de samenleving verandert dagelijks.
- De lkr. moet met een kritische blik kijken naar handleidingen en methodes
- De lkr. moet een aantal belangrijke competenties bezitten:
Lessen kritisch kunnen bekijken
Lessen kunnen actualiseren
Zelf lessen kunnen maken
Zelf actualiteit vragend en prikkelend kunnen behandelen!
Kritische blik – In schoolboeken wonen de witte kinderen in een
vrijstaande villa
Al van in de lagere school wordt kinderen het ‘ideaalbeeld’ van de alleenstaande woning
opgedrongen. 52 procent van alle woningen die afgebeeld worden, zijn vrijstaande
huizen. In realiteit is dat maat 28 procent. De Saegher onderzocht handboeken voor
uiteenlopende vakken over wiskunde tot zelfs godsdienst. In bijna elk wiskundevraagstuk
over oppervlakte gaat het nog over bouwgrond kopen en er een huis op zetten. Een oud
huis of een rijwoning opknappen lijkt nooit aan de orde.
Eindtermen WO – Maatschappij
Wereldoriëntatie heeft 2 onderdelen:
1. Wetenschappen en techniek
2. Mens en maatschappij: 4 domeinen
- Mens
- Maatschappij: 3 rubrieken
Socio-economiscch
Socio-cultureel
Politiek-juridisch
- Tijd
- Ruimte
Kennis en zichten versus vaardigheden en attitudes
Bij bepaalde thema’s hebben lln. nog geen actieve rol:
- Politiek
- Justitie
- Arbeid
- Werkloosheid
- Bestuur van een land
Verwerven van kennis en inzichten.
Bij andere thema’s hebben lln. wel al een actieve rol, omdat ze rechtstreeks met deze
thema’s in contact komen:
- Andere gezinsvormen
1 BALOV
MAATSCHAPPIJ
Leerdoelen maatschappij
1. Kan minstens 10 lesonderwerpen opsommen die binnen het domein
‘maatschappij’ aan bod kunnen komen in de lagere school.
2. Kan de 3 rubrieken die gehanteerd worden binnen de eindtermen voor
maatschappij opsommen en verduidelijken aan de hand van voorbeelden.
3. kan benoemen en beargumenteren binnen welke onderwerpen men voornamelijk
inzet op kennis en inzichten en binnen welke onderwerpen ook aan vaardigheden
en attitudes gewerkt wordt.
4. Kan de plaats van actualiteit binnen het domein ‘maatschappij’ toelichten, alsook
de taak/verantwoordelijkheid van de leerkracht op dat vlak.
5. heeft inzicht in de werking en opbouw van de leerplannen voor WO-maatschappij
van volgende koepels: GO!, OVSG, Katholijk Onderwijs Vlaanderen (ZILL).
6. Kan de termen ‘ontwikkelveld’, ‘ontwikkelthema’, ‘generieke ontwikkelingsdoelen’
en‘ontwikkelstappen’ uit het ZILL-leerplan correct gebruiken.
7. Kan concrete lesactiviteiten (gelinkt aan het domein ‘maatschappij’) koppelen aan
passende eindtermen.
8. Kan passende ZILL-doelen vinden bij concrete lesactiviteiten of gegeven
lesmateriaal.
9. Kan zelf ook lesactiviteiten ontwerpen bij gegeven of gekozen eindtermen of ZILL-
doelen.
10. Kan naast het ontwikkelthema ‘Oriëntatie op de samenleving’ binnen het
ontwikkelveld ‘Oriëntatie op de wereld’ nog andere ontwikkelvelden en
ontwikkelthema’s opnoemen die aangesproken worden binnen lessen
‘maatschappij’.
11. Kan omschrijven wat de methode ‘systeemdenken’ inhoudt, welke belangrijke
kenmerken zijn en toelichten waarom dit een interessante methode is bij het
werken rond maatschappelijke thema’s.
12. Kan de werkvorm ‘routekaart’ toelichten en toepassen bij een gegeven
onderwerp.
13. Kan nog een andere werkvorm binnen de methode ‘systeemdenken’ noemen en
de werkwijze toelichten.
14. Kan gegeven lessen of lesactiviteiten voor WO-maatschappij kritisch bekijken,
positieve elementen benoemen en suggesties doen ter verbetering.
15. Kan omschrijven wat ‘wereldburgerschap’ inhoudt en wat de kenmerken zijn van
een ‘wereldburger’.
16. Kan omschrijven wat ‘actiecompetentie’ inhoudt.
17. Kan minstens 5 organisaties / instellingen opsommen die educatieve materialen
aanbieden om te werken rond wereldburgerschap en maatschappelijke thema’s.
Maatschappij volgens Vandale
Maatschappij:
1. Samenleving, gemeenschap = wereld
2. Vereniging ter bevordering van bepaalde belangen
3. Vereniging van personen tot een handelingsovereenkomst
(verzekeringsmaatschappij)
Samenleving:
1. De mensen samen, met de nadruk op hun onderlinge omgang = maatschappij
Maatschappij versus samenleving
Er is een subtiel verschil in betekenis. Beide benaderingen zijn belangrijk binnen het WO-
domein maatschappij.
1. Maatschappij: gemeenschap van mensen, met accent op organisatie
(een belangrijke nadeel van de verzorgingsmaatschappij is dat wij minder geneigd
zijn om onze familie en buren te helpen)
, Femke Peeters
1 BALOV
2. Samenleving: gemeenschap van mensen, met accent op personen
(wij moeten veel meer toe naar een zorgzame samenleving waarin wij als buren
en familie elkaar helpen als dat nodig is)
Het verschil tussen samenleving en maatschappij kan worden weergegeven met twee
i-woorden: ‘individu’ en ‘institutie’.
In een samenleving word je geboren en vervul je als individu verschillende rollen:
buurman, moeder, medesupporter, iemand die dezelfde taal spreekt.
Een samenleving wordt een maatschappij wanneer taken en verantwoordelijkheden
van hogerhand zijn georganiseerd en gereguleerd, in instituties zoals onderwijs,
gezondheidszorg en rechtspraak.
Onze samenleving verandert dagelijks!
WO – maatschappij?
‘Maatschappij’ actueel brengen = afhankelijk van de lkr.
- De lkr. moet de actualiteit volgen, want de samenleving verandert dagelijks.
- De lkr. moet met een kritische blik kijken naar handleidingen en methodes
- De lkr. moet een aantal belangrijke competenties bezitten:
Lessen kritisch kunnen bekijken
Lessen kunnen actualiseren
Zelf lessen kunnen maken
Zelf actualiteit vragend en prikkelend kunnen behandelen!
Kritische blik – In schoolboeken wonen de witte kinderen in een
vrijstaande villa
Al van in de lagere school wordt kinderen het ‘ideaalbeeld’ van de alleenstaande woning
opgedrongen. 52 procent van alle woningen die afgebeeld worden, zijn vrijstaande
huizen. In realiteit is dat maat 28 procent. De Saegher onderzocht handboeken voor
uiteenlopende vakken over wiskunde tot zelfs godsdienst. In bijna elk wiskundevraagstuk
over oppervlakte gaat het nog over bouwgrond kopen en er een huis op zetten. Een oud
huis of een rijwoning opknappen lijkt nooit aan de orde.
Eindtermen WO – Maatschappij
Wereldoriëntatie heeft 2 onderdelen:
1. Wetenschappen en techniek
2. Mens en maatschappij: 4 domeinen
- Mens
- Maatschappij: 3 rubrieken
Socio-economiscch
Socio-cultureel
Politiek-juridisch
- Tijd
- Ruimte
Kennis en zichten versus vaardigheden en attitudes
Bij bepaalde thema’s hebben lln. nog geen actieve rol:
- Politiek
- Justitie
- Arbeid
- Werkloosheid
- Bestuur van een land
Verwerven van kennis en inzichten.
Bij andere thema’s hebben lln. wel al een actieve rol, omdat ze rechtstreeks met deze
thema’s in contact komen:
- Andere gezinsvormen
