Criminal policy and criminological theory
Inhoud
Criminal policy and criminological theory ...................................................................................... 1
Les 1. Introductie criminal policy, criminological theory and policy analysis ...................................... 5
1.1. Wat is strafrechtelijk beleid? ................................................................................................... 6
Les 2. De vijf fasen van beleidsanalyses ......................................................................................... 6
Fase 1: Probleem structurering ........................................................................................................... 6
Karakteristieken van problemen:..................................................................................................... 7
Beleidskwesties ............................................................................................................................... 7
Drie soorten problemen .................................................................................................................. 8
Fases van probleem structurering ................................................................................................... 9
Fase 2: Voorspelling/prognoses .......................................................................................................... 9
Drie types prognoses ....................................................................................................................... 9
Methoden voor voorspellingen ..................................................................................................... 10
Beperkingen van voorspellingen ................................................................................................... 11
Evidence based forecasting ........................................................................................................... 11
Fase 3: Voorkeursbeleid voorschrijven .............................................................................................. 11
De keuze moet beredeneerd zijn, eerder dan rationeel................................................................ 12
Beslissingscriteria’s ........................................................................................................................ 12
Benaderingen van voorschrijven ................................................................................................... 12
CBA voor private sector ................................................................................................................. 13
Objective mapping......................................................................................................................... 14
Fase 4: Monitoring............................................................................................................................. 14
Bronnen van informatie................................................................................................................. 15
Beleidsrelevante oorzaken en gevolgen ........................................................................................ 15
6 types van monitoring .................................................................................................................. 16
Fase 5: Evalueren ............................................................................................................................... 16
Nadenken over waarden ............................................................................................................... 16
Normatieve theorieën/ethiek........................................................................................................ 16
Karakteristieken en functies van de evaluatie ............................................................................... 17
Criteria voor evaluatie ................................................................................................................... 18
Benaderingen van evaluatie .......................................................................................................... 18
Les 3. Strafrechtelijke beleidsprincipes, doelen, reikwijdte en effectiviteit: normatieve reflecties en
evaluaties................................................................................................................................... 19
3.1. Theorieën over het strafrecht ............................................................................................... 19
, Wat zijn kenmerken van het strafrecht?........................................................................................ 19
Instrumentele conceptie/ Consequentialisme .............................................................................. 20
Consequentialistische doelstellingen van het strafrechtelijk beleid ............................................. 22
Niet-instrumentalistische/moralistische opvatting ........................................................................... 22
Rechtsmoralisme/retributivisme ................................................................................................... 22
3.2. In hoeverre worden consequentialistische doelstellingen bereikt? ...................................... 23
3.2.1. Hoe zit het met niet-strafrechtelijke interventies?........................................................ 24
3.3. In hoeverre worden moralistische doelstellingen bereikt en worden beperkingen
gerespecteerd? .................................................................................................................................. 24
3.3.1. In hoeverre wordt vergeldende rechtvaardigheid bereikt? .......................................... 24
3.4. Conclusie en discussie ........................................................................................................... 26
Les 4. De groei van experimentele criminologie en de relevantie en risicofactoren voor criminal
policy ......................................................................................................................................... 27
4.1. Ontwikkeling .......................................................................................................................... 27
4.1.1. Opkomst van experimentele criminologie: RCT’s als nieuwe gouden standaard? ........ 27
4.2. Voorbeelden, bevindingen en beleidsrelevantie ................................................................... 27
4.2.1. Mijlpalen in de experimentele criminologie.................................................................. 27
4.2.2. Sherman en Weisburd’s RCT op Hotspots ..................................................................... 28
4.2.3. Vervolg studies over hot spot policing .......................................................................... 29
Piza et al., Systematische evaluatie van CCTV (2019) .................................................................... 29
Het effect van CCTV op criminaliteit volgens de literatuur ........................................................... 30
Samenvatting van bevindingen in het boek van Weisburd et al.................................................... 30
Beleidsinmpact .................................................................................................................................. 31
Experimenten brengen ook onbedoelde gevolgen van programma's aan het licht ..................... 31
4.2.4. Kritieken ......................................................................................................................... 31
De algemene kritiek van Nagin en Sampson (2019) ...................................................................... 32
4.2.5. Voorstellen..................................................................................................................... 32
4.3. Conclusie en discussie ........................................................................................................... 33
Conclusie ....................................................................................................................................... 33
Les 5. De opkomst van zemiologie en andere op schade gebaseerde benaderingen, en hun
relevantie voor het strafrechtelijk beleid ..................................................................................... 34
5.1. Zemiologie: een nieuwe aanpak voorgesteld door Paddy Hillyard, Steve Tombs en andere
kritische criminologen ....................................................................................................................... 34
Een kritische kritiek op de criminologie ........................................................................................ 34
Op weg naar.. Zemiologie .............................................................................................................. 35
Criminologie vs. Zemiologie .......................................................................................................... 36
5.2. Muncie’s recensie .................................................................................................................. 36
, 5.3. De op schade gebaseerde benadering van Victoria Greenfield en Letizia Paoli ................... 36
5.3.1. De relevantie van schade en schadebeperking voor misdaad en strafrechtelijk beleid 36
De relevantie van schade aan criminaliteit in de rechtsgeschiedenis ........................................... 36
De relevantie van schade aan criminaliteit in de rechtstheorie .................................................... 37
De relevantie van schade aan criminaliteit in de criminologie...................................................... 37
De relevantie van schade (vermindering) voor het strafrechtelijk beleid : ................................... 37
Tegenstrijdige bevindingen, maar rode draad ............................................................................... 39
5.3.2. Conceptualisering van schade en het Harm Assessment Framework ........................... 40
5.3.3. De potentiële bijdrage van schadebeoordeling................................................................... 41
5.5. Tombs' recensie en ESC 2023 Book Award ............................................................................ 42
5.4. Conclusie en discussie ........................................................................................................... 43
Discussie vragen ............................................................................................................................ 43
Les 6. Braithwaite's heropleving van de macrocriminologie ......................................................... 44
6.2. Braithwaite en de indrukwekkende reikwijdte van zijn werk................................................ 44
6.3. Macrocriminologie en vrijheid in een notendop ................................................................... 44
Institutioneel perspectief .............................................................................................................. 44
Kritiek op kwantitatieve criminologie ............................................................................................ 45
Misdaad wordt opgevat als een vorm van overheersing .............................................................. 45
Een minimale straf is voldoende ................................................................................................... 46
Responsieve regelgeving geïnspireerd door waarden ................................................................... 48
Cascades van misdaad via verschillende dynamieken................................................................... 48
6.4. De ontvangst van het boek tot nu toe ................................................................................... 49
6.5. Conclusie en discussie ........................................................................................................... 50
Discussie vragen ............................................................................................................................ 50
Les 7. De opkomst van groene criminologie en de relevantie ervan voor het strafrecht- en
milieubeleid ............................................................................................................................... 50
7.1. Criminalisering van groene misdaden ................................................................................... 50
7.2. Thema's van transnationale milieucriminaliteit .................................................................... 51
7.3. Opkomst van groene criminologie ........................................................................................ 52
7.4. Antropocentrisme, ecocentrisme en biocentrisme ............................................................... 52
7.5. Theoretische perspectieven in de groene criminologie ........................................................ 53
7.6. Antropocentrische en materialistische wereldbeelden ........................................................ 54
7.7. Preventieve, regelgevende en vergeldingsbenaderingen ..................................................... 54
Milieuregelgeving .......................................................................................................................... 54
Handhaving van de milieuwetgeving............................................................................................. 54
Er zijn milieugespecialiseerde rechtbanken: ................................................................................. 55
, 7.8. Milieu-, ecologische en soortenrechtvaardigheid ..................................................................... 55
Les 8. Vergelijking van nationaal strafrechtelijk beleid: resultaten, trends en determinanten ........ 55
8.1. Het vergelijken van strafrechtelijk beleid: middelen, resultaten en trends ............................... 55
8.2. Determinanten van strafrechtelijk (crimineel) beleid ................................................................ 58
8.2.1. Risicofactoren ...................................................................................................................... 59
8.2.2. Beschermende factoren ...................................................................................................... 61
8.3. Beoordeling en conclusie ........................................................................................................... 61
Les 9. Strafrechtelijk beleid in België ........................................................................................... 62
9.1. De principes van het Belgische strafbeleid en de resultaten ervan ...................................... 62
9.1.1. Hoge mate van discretionaire bevoegdheid van de vervolging (2022) ......................... 63
9.1.2. Model Gevangeniswet, maar nog niet volledig toegepast ............................................ 66
9.2. Van strafbeleid naar veiligheidsbeleid................................................................................... 67
9.2.1. Recente positieve ontwikkelingen ................................................................................. 67
9.2.2. Aanhoudende, minder positieve eigenschappen .......................................................... 68
9.3. Strafbeleid in België: zoektocht naar determinanten............................................................ 68
9.4. Conclusies .............................................................................................................................. 69
Les 10. Strafrechtelijk beleid in Nederland en andere Europese landen ........................................ 70
Les 11. Strafrechtelijk beleid in de US .......................................................................................... 71
11.1. Strafrechtelijk beleid in de Verenigde Staten: resultaten en gevolgen .................................... 72
De correctionele populatie is veel groter in de US ........................................................................ 73
Andere verontrustende kenmerken van het huidige US systeem… .............................................. 74
Resultaten en gevolgen ................................................................................................................. 75
Zwarte mensen hebben het grootste deel van deze kosten gedragen.......................................... 76
11.2. De groei van de binnenlandse veiligheid en het beheer van de veiligheid .............................. 76
11.3. De determinanten van de bestraffende wending en de recente veranderingen ..................... 76
Veranderingen in veroordeling ...................................................................................................... 77
Tonry’s conclusies .......................................................................................................................... 79
Recente achteruitgang is veroorzaakt door juridische en ‘zachte’ veranderingen, vooral op
staatsniveau................................................................................................................................... 79
Maar de grootste federale revisie kwam onder Trump ................................................................. 80
11.4. Reflecties van een voormalige correctieambtenaar die promovendus is geworden ............... 80
11.5. Conclusie .................................................................................................................................. 81
Kernpunten over het Amerikaanse beleid..................................................................................... 81
Kritieken......................................................................................................................................... 82
Voor Travis et al. (2014) werden alle vier de normatieve principes geschonden.......................... 82
Kritiek ook vanuit een retributivistisch en consequentialistisch perspectief ................................ 82
Inhoud
Criminal policy and criminological theory ...................................................................................... 1
Les 1. Introductie criminal policy, criminological theory and policy analysis ...................................... 5
1.1. Wat is strafrechtelijk beleid? ................................................................................................... 6
Les 2. De vijf fasen van beleidsanalyses ......................................................................................... 6
Fase 1: Probleem structurering ........................................................................................................... 6
Karakteristieken van problemen:..................................................................................................... 7
Beleidskwesties ............................................................................................................................... 7
Drie soorten problemen .................................................................................................................. 8
Fases van probleem structurering ................................................................................................... 9
Fase 2: Voorspelling/prognoses .......................................................................................................... 9
Drie types prognoses ....................................................................................................................... 9
Methoden voor voorspellingen ..................................................................................................... 10
Beperkingen van voorspellingen ................................................................................................... 11
Evidence based forecasting ........................................................................................................... 11
Fase 3: Voorkeursbeleid voorschrijven .............................................................................................. 11
De keuze moet beredeneerd zijn, eerder dan rationeel................................................................ 12
Beslissingscriteria’s ........................................................................................................................ 12
Benaderingen van voorschrijven ................................................................................................... 12
CBA voor private sector ................................................................................................................. 13
Objective mapping......................................................................................................................... 14
Fase 4: Monitoring............................................................................................................................. 14
Bronnen van informatie................................................................................................................. 15
Beleidsrelevante oorzaken en gevolgen ........................................................................................ 15
6 types van monitoring .................................................................................................................. 16
Fase 5: Evalueren ............................................................................................................................... 16
Nadenken over waarden ............................................................................................................... 16
Normatieve theorieën/ethiek........................................................................................................ 16
Karakteristieken en functies van de evaluatie ............................................................................... 17
Criteria voor evaluatie ................................................................................................................... 18
Benaderingen van evaluatie .......................................................................................................... 18
Les 3. Strafrechtelijke beleidsprincipes, doelen, reikwijdte en effectiviteit: normatieve reflecties en
evaluaties................................................................................................................................... 19
3.1. Theorieën over het strafrecht ............................................................................................... 19
, Wat zijn kenmerken van het strafrecht?........................................................................................ 19
Instrumentele conceptie/ Consequentialisme .............................................................................. 20
Consequentialistische doelstellingen van het strafrechtelijk beleid ............................................. 22
Niet-instrumentalistische/moralistische opvatting ........................................................................... 22
Rechtsmoralisme/retributivisme ................................................................................................... 22
3.2. In hoeverre worden consequentialistische doelstellingen bereikt? ...................................... 23
3.2.1. Hoe zit het met niet-strafrechtelijke interventies?........................................................ 24
3.3. In hoeverre worden moralistische doelstellingen bereikt en worden beperkingen
gerespecteerd? .................................................................................................................................. 24
3.3.1. In hoeverre wordt vergeldende rechtvaardigheid bereikt? .......................................... 24
3.4. Conclusie en discussie ........................................................................................................... 26
Les 4. De groei van experimentele criminologie en de relevantie en risicofactoren voor criminal
policy ......................................................................................................................................... 27
4.1. Ontwikkeling .......................................................................................................................... 27
4.1.1. Opkomst van experimentele criminologie: RCT’s als nieuwe gouden standaard? ........ 27
4.2. Voorbeelden, bevindingen en beleidsrelevantie ................................................................... 27
4.2.1. Mijlpalen in de experimentele criminologie.................................................................. 27
4.2.2. Sherman en Weisburd’s RCT op Hotspots ..................................................................... 28
4.2.3. Vervolg studies over hot spot policing .......................................................................... 29
Piza et al., Systematische evaluatie van CCTV (2019) .................................................................... 29
Het effect van CCTV op criminaliteit volgens de literatuur ........................................................... 30
Samenvatting van bevindingen in het boek van Weisburd et al.................................................... 30
Beleidsinmpact .................................................................................................................................. 31
Experimenten brengen ook onbedoelde gevolgen van programma's aan het licht ..................... 31
4.2.4. Kritieken ......................................................................................................................... 31
De algemene kritiek van Nagin en Sampson (2019) ...................................................................... 32
4.2.5. Voorstellen..................................................................................................................... 32
4.3. Conclusie en discussie ........................................................................................................... 33
Conclusie ....................................................................................................................................... 33
Les 5. De opkomst van zemiologie en andere op schade gebaseerde benaderingen, en hun
relevantie voor het strafrechtelijk beleid ..................................................................................... 34
5.1. Zemiologie: een nieuwe aanpak voorgesteld door Paddy Hillyard, Steve Tombs en andere
kritische criminologen ....................................................................................................................... 34
Een kritische kritiek op de criminologie ........................................................................................ 34
Op weg naar.. Zemiologie .............................................................................................................. 35
Criminologie vs. Zemiologie .......................................................................................................... 36
5.2. Muncie’s recensie .................................................................................................................. 36
, 5.3. De op schade gebaseerde benadering van Victoria Greenfield en Letizia Paoli ................... 36
5.3.1. De relevantie van schade en schadebeperking voor misdaad en strafrechtelijk beleid 36
De relevantie van schade aan criminaliteit in de rechtsgeschiedenis ........................................... 36
De relevantie van schade aan criminaliteit in de rechtstheorie .................................................... 37
De relevantie van schade aan criminaliteit in de criminologie...................................................... 37
De relevantie van schade (vermindering) voor het strafrechtelijk beleid : ................................... 37
Tegenstrijdige bevindingen, maar rode draad ............................................................................... 39
5.3.2. Conceptualisering van schade en het Harm Assessment Framework ........................... 40
5.3.3. De potentiële bijdrage van schadebeoordeling................................................................... 41
5.5. Tombs' recensie en ESC 2023 Book Award ............................................................................ 42
5.4. Conclusie en discussie ........................................................................................................... 43
Discussie vragen ............................................................................................................................ 43
Les 6. Braithwaite's heropleving van de macrocriminologie ......................................................... 44
6.2. Braithwaite en de indrukwekkende reikwijdte van zijn werk................................................ 44
6.3. Macrocriminologie en vrijheid in een notendop ................................................................... 44
Institutioneel perspectief .............................................................................................................. 44
Kritiek op kwantitatieve criminologie ............................................................................................ 45
Misdaad wordt opgevat als een vorm van overheersing .............................................................. 45
Een minimale straf is voldoende ................................................................................................... 46
Responsieve regelgeving geïnspireerd door waarden ................................................................... 48
Cascades van misdaad via verschillende dynamieken................................................................... 48
6.4. De ontvangst van het boek tot nu toe ................................................................................... 49
6.5. Conclusie en discussie ........................................................................................................... 50
Discussie vragen ............................................................................................................................ 50
Les 7. De opkomst van groene criminologie en de relevantie ervan voor het strafrecht- en
milieubeleid ............................................................................................................................... 50
7.1. Criminalisering van groene misdaden ................................................................................... 50
7.2. Thema's van transnationale milieucriminaliteit .................................................................... 51
7.3. Opkomst van groene criminologie ........................................................................................ 52
7.4. Antropocentrisme, ecocentrisme en biocentrisme ............................................................... 52
7.5. Theoretische perspectieven in de groene criminologie ........................................................ 53
7.6. Antropocentrische en materialistische wereldbeelden ........................................................ 54
7.7. Preventieve, regelgevende en vergeldingsbenaderingen ..................................................... 54
Milieuregelgeving .......................................................................................................................... 54
Handhaving van de milieuwetgeving............................................................................................. 54
Er zijn milieugespecialiseerde rechtbanken: ................................................................................. 55
, 7.8. Milieu-, ecologische en soortenrechtvaardigheid ..................................................................... 55
Les 8. Vergelijking van nationaal strafrechtelijk beleid: resultaten, trends en determinanten ........ 55
8.1. Het vergelijken van strafrechtelijk beleid: middelen, resultaten en trends ............................... 55
8.2. Determinanten van strafrechtelijk (crimineel) beleid ................................................................ 58
8.2.1. Risicofactoren ...................................................................................................................... 59
8.2.2. Beschermende factoren ...................................................................................................... 61
8.3. Beoordeling en conclusie ........................................................................................................... 61
Les 9. Strafrechtelijk beleid in België ........................................................................................... 62
9.1. De principes van het Belgische strafbeleid en de resultaten ervan ...................................... 62
9.1.1. Hoge mate van discretionaire bevoegdheid van de vervolging (2022) ......................... 63
9.1.2. Model Gevangeniswet, maar nog niet volledig toegepast ............................................ 66
9.2. Van strafbeleid naar veiligheidsbeleid................................................................................... 67
9.2.1. Recente positieve ontwikkelingen ................................................................................. 67
9.2.2. Aanhoudende, minder positieve eigenschappen .......................................................... 68
9.3. Strafbeleid in België: zoektocht naar determinanten............................................................ 68
9.4. Conclusies .............................................................................................................................. 69
Les 10. Strafrechtelijk beleid in Nederland en andere Europese landen ........................................ 70
Les 11. Strafrechtelijk beleid in de US .......................................................................................... 71
11.1. Strafrechtelijk beleid in de Verenigde Staten: resultaten en gevolgen .................................... 72
De correctionele populatie is veel groter in de US ........................................................................ 73
Andere verontrustende kenmerken van het huidige US systeem… .............................................. 74
Resultaten en gevolgen ................................................................................................................. 75
Zwarte mensen hebben het grootste deel van deze kosten gedragen.......................................... 76
11.2. De groei van de binnenlandse veiligheid en het beheer van de veiligheid .............................. 76
11.3. De determinanten van de bestraffende wending en de recente veranderingen ..................... 76
Veranderingen in veroordeling ...................................................................................................... 77
Tonry’s conclusies .......................................................................................................................... 79
Recente achteruitgang is veroorzaakt door juridische en ‘zachte’ veranderingen, vooral op
staatsniveau................................................................................................................................... 79
Maar de grootste federale revisie kwam onder Trump ................................................................. 80
11.4. Reflecties van een voormalige correctieambtenaar die promovendus is geworden ............... 80
11.5. Conclusie .................................................................................................................................. 81
Kernpunten over het Amerikaanse beleid..................................................................................... 81
Kritieken......................................................................................................................................... 82
Voor Travis et al. (2014) werden alle vier de normatieve principes geschonden.......................... 82
Kritiek ook vanuit een retributivistisch en consequentialistisch perspectief ................................ 82
