Psychologie
Studiemateriaal
• BOEK: Gray, P. O., & Bjorklund, D. F. (2018). Psychology (8th ed.). New York: Worth.
NIEUWE EDITIE – Alle hoofdstukken kennen BEHALVE hoofdstuk 4 (Neural control of
behavior). Klik hier: VU boekhandel.
• Collegestof van de hoorcolleges
Hoorcolleges
HC1: Psychologie
Introduc)e psychologie (H1)
Psychologie = de wetenschappelijke studie van de geest (mentale processen) en het gedrag
van de mens.
- Het doel is om algemene uitspraken te formuleren over psychische processen.
- ObjecZef en controleerbaar bewijs!
Onderzoeksmethoden in gedragswetenschappen (H2)
Beschrijvend onderzoek = observeert de status quo (bekijkt natuurlijk gedrag)
• Self-report: vragenlijsten, interviews, introspecZe
• ObservaZonele methodes (natuurlijke observaZes, psychologische testen)
Experimenteel onderzoek = beïnvloedt een factor (kan oorzaak en gevolg onderscheiden)
Basis van gedrag (H3)
Belangrijke perspecZeven
• Evolu:onair
• Socio-Cultureel
• Sociaal Leren
• Sociaal Cogni:ef
Vaak is er interacZe tussen de perspecZeven.
EvoluZonair (+ geneZsche basis)
ð Sociaal gedrag verklaren vanuit fysieke en psychologische kenmerken die over de
eeuwen zijn aangepast om de kansen op overleven en voortplanZng te vergroten.
,Natuurlijke selec:e (evoluZonair) = het proces waarin belangrijke eigenschappen die helpen
bij overleving doorgegeven worden aan nageslacht.
- Darwin (1809-1882): ‘The voyage of the beagle’, ‘On the origin of species’
- 4 componenten voor natuurlijke selecZe:
1. Overproduc:e
2. Varia:e
3. Erfelijkheid
4. Selec:e aan de hand van omgevingsfit
- John Endler (‘Guppy experiment’): verdeeld over 10 vijvers (5 fijn zand, 5 grove
kiezels, sommigen met roofdier) à na 1,5 jaar verschillen in soorten vijvers.
De natuurlijke selecZe verklaart waarom bepaalde gedragingen/gedachtes/gevoelens zijn
ingebouwd in de mens, bijvoorbeeld:
• AutomaZsch kwade gezichten herkennen
• Inherent gevoel van behoeje aan bescherming van kinderen
• AutomaZsche aandacht voor aantrekkelijke anderen
Socio-Cultureel
ð Sociaal gedrag verklaren door de invloed van grotere sociale groepen.
o Sociale normen = regels voor ‘correct’ gedrag
o Cultuur = de gewoontes, overtuigingen en taal die gedeeld worden door
mensen in een bepaalde locaZe/Zjd (verklaart verschillen tussen culturen).
Sociaal Leren (+ condiZonering)
ð Sociaal gedrag verklaren door ervaringen in de jeugd
o Bewust (beloning en straf): operant condi:oneren
o Onbewust: klassiek condi:oneren, imita:e (‘Bobo Doll experiment’)
, - Je wordt ook beïnvloedt door het kijken naar gewelddadige films of het spelen van
agressieve videogames.
Sociaal cogniZef
ð Sociaal gedrag verklaren door mentale processen (aandacht, interpreteren en
onthouden van sociale ervaringen)
- Volg de bal (‘SelecZve AkenZon Test’): opleken op bepaald iets, andere
veranderingen niet door hebben (selecZeve aandacht).
- ‘The Door Study’: de weg vragen, deur komt ertussen, mannen verwisselen (ongeveer
50% hadden dit niet door: change blindness)
Condi)oneren (H8)
Is onderdeel van het perspecZef Sociaal Leren.
Klassieke condi:onering
= leerproces dat nieuwe reflexen vormt
• Reflex = eenvoudige, relaZef automaZsche, S-R combinaZe gemedieerd door het
zenuwstelsel.
• S:mulus (S) = gebeurtenis in de omgeving
• Response (R) = gedrag resulterend door de sZmulus
• Habitua:e = vermindering van reflex (R) indien sZmulus (S) verschillende keren wordt
herhaald.
, Ivan Pavlov: ‘Dog Bell Saliva experiment’
o Uncondi:oned s:mulus (UCS): ongecondiZoneerde sZmulus
o Uncondi:oned response (UCR): ongecondiZoneerde reacZe
o Condi:oned s:mulus (CS): gecondiZoneerde sZmulus
o Condi:oned Response (CR): gecondiZoneerde reacZe
• Behaviorisme = stelt dat ons gedrag door de omgeving wordt bepaald (aangeleerd).
o Gecondi:oneerde angst (fear condiZoning) (John B. Watson: ‘The Likle Albert
Experiment’)
o Generalisa:e
• Liking = ‘leuk vinden’
o Evalua:ef condi:oneren = veranderingen in de mate waarin men een
sZmulus leuk vindt als gevolg van koppeling met posiZeve of negaZeve
sZmulus (bijv. reclame).
Studiemateriaal
• BOEK: Gray, P. O., & Bjorklund, D. F. (2018). Psychology (8th ed.). New York: Worth.
NIEUWE EDITIE – Alle hoofdstukken kennen BEHALVE hoofdstuk 4 (Neural control of
behavior). Klik hier: VU boekhandel.
• Collegestof van de hoorcolleges
Hoorcolleges
HC1: Psychologie
Introduc)e psychologie (H1)
Psychologie = de wetenschappelijke studie van de geest (mentale processen) en het gedrag
van de mens.
- Het doel is om algemene uitspraken te formuleren over psychische processen.
- ObjecZef en controleerbaar bewijs!
Onderzoeksmethoden in gedragswetenschappen (H2)
Beschrijvend onderzoek = observeert de status quo (bekijkt natuurlijk gedrag)
• Self-report: vragenlijsten, interviews, introspecZe
• ObservaZonele methodes (natuurlijke observaZes, psychologische testen)
Experimenteel onderzoek = beïnvloedt een factor (kan oorzaak en gevolg onderscheiden)
Basis van gedrag (H3)
Belangrijke perspecZeven
• Evolu:onair
• Socio-Cultureel
• Sociaal Leren
• Sociaal Cogni:ef
Vaak is er interacZe tussen de perspecZeven.
EvoluZonair (+ geneZsche basis)
ð Sociaal gedrag verklaren vanuit fysieke en psychologische kenmerken die over de
eeuwen zijn aangepast om de kansen op overleven en voortplanZng te vergroten.
,Natuurlijke selec:e (evoluZonair) = het proces waarin belangrijke eigenschappen die helpen
bij overleving doorgegeven worden aan nageslacht.
- Darwin (1809-1882): ‘The voyage of the beagle’, ‘On the origin of species’
- 4 componenten voor natuurlijke selecZe:
1. Overproduc:e
2. Varia:e
3. Erfelijkheid
4. Selec:e aan de hand van omgevingsfit
- John Endler (‘Guppy experiment’): verdeeld over 10 vijvers (5 fijn zand, 5 grove
kiezels, sommigen met roofdier) à na 1,5 jaar verschillen in soorten vijvers.
De natuurlijke selecZe verklaart waarom bepaalde gedragingen/gedachtes/gevoelens zijn
ingebouwd in de mens, bijvoorbeeld:
• AutomaZsch kwade gezichten herkennen
• Inherent gevoel van behoeje aan bescherming van kinderen
• AutomaZsche aandacht voor aantrekkelijke anderen
Socio-Cultureel
ð Sociaal gedrag verklaren door de invloed van grotere sociale groepen.
o Sociale normen = regels voor ‘correct’ gedrag
o Cultuur = de gewoontes, overtuigingen en taal die gedeeld worden door
mensen in een bepaalde locaZe/Zjd (verklaart verschillen tussen culturen).
Sociaal Leren (+ condiZonering)
ð Sociaal gedrag verklaren door ervaringen in de jeugd
o Bewust (beloning en straf): operant condi:oneren
o Onbewust: klassiek condi:oneren, imita:e (‘Bobo Doll experiment’)
, - Je wordt ook beïnvloedt door het kijken naar gewelddadige films of het spelen van
agressieve videogames.
Sociaal cogniZef
ð Sociaal gedrag verklaren door mentale processen (aandacht, interpreteren en
onthouden van sociale ervaringen)
- Volg de bal (‘SelecZve AkenZon Test’): opleken op bepaald iets, andere
veranderingen niet door hebben (selecZeve aandacht).
- ‘The Door Study’: de weg vragen, deur komt ertussen, mannen verwisselen (ongeveer
50% hadden dit niet door: change blindness)
Condi)oneren (H8)
Is onderdeel van het perspecZef Sociaal Leren.
Klassieke condi:onering
= leerproces dat nieuwe reflexen vormt
• Reflex = eenvoudige, relaZef automaZsche, S-R combinaZe gemedieerd door het
zenuwstelsel.
• S:mulus (S) = gebeurtenis in de omgeving
• Response (R) = gedrag resulterend door de sZmulus
• Habitua:e = vermindering van reflex (R) indien sZmulus (S) verschillende keren wordt
herhaald.
, Ivan Pavlov: ‘Dog Bell Saliva experiment’
o Uncondi:oned s:mulus (UCS): ongecondiZoneerde sZmulus
o Uncondi:oned response (UCR): ongecondiZoneerde reacZe
o Condi:oned s:mulus (CS): gecondiZoneerde sZmulus
o Condi:oned Response (CR): gecondiZoneerde reacZe
• Behaviorisme = stelt dat ons gedrag door de omgeving wordt bepaald (aangeleerd).
o Gecondi:oneerde angst (fear condiZoning) (John B. Watson: ‘The Likle Albert
Experiment’)
o Generalisa:e
• Liking = ‘leuk vinden’
o Evalua:ef condi:oneren = veranderingen in de mate waarin men een
sZmulus leuk vindt als gevolg van koppeling met posiZeve of negaZeve
sZmulus (bijv. reclame).
