VERZEKERINGSRECHT(BOEK+PPT+LESNOTITIES
PROFESSOR R. DE WIT
,Inhoudsopgave
Algemene Inleiding ......................................................................................................................................... 5
1. Verzekering ............................................................................................................................................... 5
2. Risico en verzekering ................................................................................................................................. 5
3. Geschiedenis ............................................................................................................................................. 5
4. Techniek .................................................................................................................................................... 7
5. Economische en maatschappelijke rol ...................................................................................................... 7
6. Controle verzekeringsondernemingen – Europees verzekeringsrecht....................................................... 7
7. Europees verzekeringsrecht – andere ontwikkelingen .............................................................................. 9
8. Europees verzekeringsrecht – mededingingsrecht .................................................................................... 9
9. Controle verzekeringsondernemingen – Belgisch verzekeringsrecht ........................................................ 9
10. Belgische verzekeringsrecht ............................................................................................................... 10
- Toezichsautoriteiten ....................................................................................................................................... 10
- Consumentenbescherming ............................................................................................................................ 10
11. Indeling............................................................................................................................................... 11
12. Toepasselijk recht ............................................................................................................................... 11
Deel 1: Gemeenschappelijke regels voor alle soorten verzekeringen ............................................................. 11
Hoofdstuk 1: De Verzekeringsovereenkomst .................................................................................................... 11
AFDELING 1: BEGRIPSOMSCHRIJVING ......................................................................................................... 12
AFDELING 2: WEZENLIJKE BESTANDDELEN.................................................................................................. 12
AFDELING 3: VERZEKERING TEGEN PREMIE VERSUS ONDERLINGE VERZEKERING...................................... 19
AFDELING 4: TOEPASSELIJKE WETGEVING................................................................................................... 19
Hoofdstuk 2: Totstandkoming van de verzekeringsovereenkomst ................................................................... 20
AFDELING 1: GEMEENRECHTELIJKE BEGINSELEN (. Art 1108 BW)............................................................... 20
AFDELING 2: HET VERZEKERINGSVOORSTEL, DE VERZEKERINGSAANVRAAG EN DE VOORAFGETEKENDE
POLIS ............................................................................................................................................................ 21
Hoofdstuk 3: Bewijs en interpretatie van de verzekeringsovereenkomst ......................................................... 22
AFDELING 1: BEWIJS .................................................................................................................................... 23
AFDELING 2: INTERPRETATIE ....................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 4: Verplichtingen van de verzekeringnemer .................................................................................... 24
AFDELING 1: JUISTE OPGAVE VAN HET RISICO ............................................................................................ 24
AFDELING 2: BETALING VAN DE PREMIE ..................................................................................................... 29
AFDELING 3: AANGIFTE VAN RISICOVERZWARING ...................................................................................... 32
AFDELING 4: MAATREGELEN TER VOORKOMING EN BEPERKING VAN DE SCHADE-REDDINGSKOSTEN .... 34
AFDELING 5: MELDING VAN SCHADEGEVAL ................................................................................................ 36
Hoofdstuk 5: Verplichting van de verzekeraar ................................................................................................. 36
AFDELING 1: DE VERZEKERINGSPRESTATIE ................................................................................................. 36
ADELING 2: BEVRIJDINGSGRONDEN ............................................................................................................ 39
Hoofdstuk 6: Einde van de verzekeringsovereenkomst .................................................................................... 45
AFDELING 1: DUUR ...................................................................................................................................... 45
AFDELING 2: OPZEGGING NA SCHADEGEVAL .............................................................................................. 48
AFDELING 3: NIETIGHEID EN ONTBINDING.................................................................................................. 49
AFDELING 4: INSOLVENTIE EN VEREFFENING VAN DE VERZEKERINGNEMER ............................................. 49
Hoofdstuk 7: Contentieux - Geschillenregeling ................................................................................................. 52
1
, AFDELING 1: DE VERJARING......................................................................................................................... 52
AFDELING 2: DE TERRITORIALE BEVOEGDE RECHTBANK ............................................................................. 55
AFDELING 3: SCHEIDSRECHTERLIJKE BEDINGEN (ARBITRAGE -ADR) ........................................................... 55
Hoofdstuk 8: Medeverzekering en herverzekering ........................................................................................... 56
DEEL 2: REGELS EIGEN AAN DE VERSCHILLENDE SOORTEN VAN VERZEKERINGEN .......................................... 59
Hoofdstuk 1: Regels eigen aan schadeverzekeringen (zaak- en aansprakelijkheidsverzekeringen) ................. 59
AFDELING 1: VERZEKERDE BELANG ............................................................................................................. 59
AFDELING 2: INDEMNITAIR BEGINSEL ......................................................................................................... 59
AFDELING 3: INDEPLAATSSTELLING (= SUBROGATIE) .................................................................................. 60
AFDELING 4: oververzekering ...................................................................................................................... 61
AFDELING 5: SAMENLOOP OF PLURALITEIT VAN VERZEKERINGEN ............................................................. 62
▪ Als een verzekeraar wegvalt omdat deze niet kan betalen: Aandeel betaald door overige verzekeraars
op wijze die geldt voor verdeling van de schadelast bij een onbepaalbare verzekerde waarde. Evenwel
zonder dat de door ieder van de verzekeraars verzekerde som. Wordt overschreden (art 99§2,3°). Art
99§3, deze kunnen dan regres uitoefenen. ................................................................................................. 64
AFDELING 6: ONDERVERZEKERING .............................................................................................................. 65
Verzekering op eerste risico = Hier wordt de schade vergoed ten belope van het daadwerkelijk
verzekerde bedrag, ongeacht de werkelijke waarde van het verzekerbaar belang. De verzekeraar doet
afstand van zijn recht om de evenredigheidsregel toe te passen. Aanbevelingswaard wanneer de
werkelijke waarde van het. verzekerde belang moeilijk bepaalbaar is of omwille van zijn aard aan waarde
schommelingen onderhevig bv. kunst. ........................................................................................................ 65
AFDELING 7: OVERGANG INGEVOLGE OVERLIJDEN..................................................................................... 65
AFDELING 8: REDDINGSKOSTEN .................................................................................................................. 66
Hoofdstuk 2: Regels eigen aan zaakverzekeringen .......................................................................................... 66
AFDELING 1: WAARDEBEPALING ................................................................................................................. 66
AFDELING 2: OVERDRACHT ONDER DE LEVENDEN...................................................................................... 67
AFDELING 3: ZAKELIJKE SUBROGATIE TEN VOORDELE VAN HYPOTHECAIRE EN BEVOORRECHTE
SCHULDEISERS ............................................................................................................................................. 69
AFDELING 4: VOORRECHT VAN DE VERZEKERAAR ...................................................................................... 69
Afdeling 1: aard van de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen .............................. 70
Afdeling 2: Toepasselijke wetgeving ............................................................................................................. 70
Afdeling 3: het toepassingsgebied van de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen ... 70
I. Het begrip ‘motorrijtuig’ ......................................................................................................................... 70
II. Verzekeringsplicht ................................................................................................................................... 71
A. ONder welke voorwaarden geldt de verzekeringsplicht? .................................................................. 71
B. Op wie rust de verzekeringsplicht? .................................................................................................... 72
C. Uitzonderingen................................................................................................................................... 72
Afdeling 4: het bewijs van de verzekeringsovereenkomst ............................................................................. 73
I. Tussen verzekeraar en verzekeringsnemer ............................................................................................. 73
II. Jegens derden ......................................................................................................................................... 74
Afdeling 5: De verzekerde risico’s ................................................................................................................. 74
I. De burgerrechtelijke aansprakelijkheid m.b.t. deelname aan het verkeer ............................................. 74
II. De vergoeding van de zwakke weggebruiker.......................................................................................... 75
A. De algemene regel ............................................................................................................................. 75
B. Aan spoorstaven gebonden motorrijtuigen ....................................................................................... 75
C. Uitzonderingen op de vergoedingsplicht ........................................................................................... 75
D. Het Gemeenschappelijk Waarborgfonds ........................................................................................... 75
2
, E. Betwistingen ...................................................................................................................................... 76
III. de vergoeding van onschuldige slachtoffers wanneer het onmogelijk is vast te stellen welk motorrijtuig
aansprakelijk is ................................................................................................................................................. 76
IV. Het besturen van een tijdelijk vervangingsvoertuig ................................................................................ 76
V. Dekkingsuitbreidingen (privéterreinen) .................................................................................................. 76
Afdeling 6: de verzekerde personen .............................................................................................................. 76
I. De houder................................................................................................................................................ 77
II. De bestuurder ......................................................................................................................................... 77
III. De vervoerde personen – de inzittenden ................................................................................................. 77
IV. De personen aansprakelijk voor de voornoemde personen .................................................................... 77
V. Dekking uitgesloten bij diefstal, geweldpleging of heling ....................................................................... 77
Afdeling 7: De gedekte schade en de omvang van de vergoeding .................................................................. 78
I. Gedekte schade ....................................................................................................................................... 78
- Gebruiksderving ................................................................................................................................. 78
- Blijvende waardevermindering .......................................................................................................... 78
- Financieringskosten ........................................................................................................................... 78
- huurkosten ......................................................................................................................................... 78
II. Van de dekking uitgesloten schade ......................................................................................................... 78
- Verzekerd voertuig ............................................................................................................................. 78
- Vervoerde goederen .......................................................................................................................... 79
- Snelheidsritten en -wedstrijden (races) ............................................................................................. 79
III. Omvang van de vergoeding .................................................................................................................... 79
A. Lichamelijke en materiële schade ...................................................................................................... 79
B. Dubbele schatting .............................................................................................................................. 79
C. BTW .................................................................................................................................................... 79
D. Belasting op de inverkeerstelling en accijnscompenserende belasting ............................................. 80
E. Gedeelde aansprakelijkheid ............................................................................................................... 80
F. Persoonlijke kleding en bagage .......................................................................................................... 80
Afdeling 8: De werking van de verplichte motorrijtuigenverzekering ............................................................ 80
I. Eigen recht van de benadeelde ............................................................................................................... 80
II. Niet-tegenwerpelijke excepties ............................................................................................................... 80
III. Tegenwerpelijke excepties ...................................................................................................................... 81
IV. Verhaalsrecht van de verzekeraar (regresvordering) .............................................................................. 81
A. Contractueel recht ............................................................................................................................. 81
B. Beperkingen ....................................................................................................................................... 82
C. Voorbeelden....................................................................................................................................... 82
D. Oorzakelijk verband met het schadegeval? ....................................................................................... 83
E. Verjaring ............................................................................................................................................. 83
F. Kennisgevingsplicht ............................................................................................................................ 83
G. Gezag van strafrechtelijk gewijsde ..................................................................................................... 84
V. Mechanismen ter bespoediging van de schadeafwikkeling .................................................................... 84
A. De rechtstreekse vordering tegen de motorrijtuigenverzekeraar ..................................................... 85
B. De schaderegelaar.............................................................................................................................. 85
C. De behandeling en afwikkeling van de schadevergoedingseis .......................................................... 86
D. Het informatiecentrum en schadevergoedingsorgaan ...................................................................... 86
3
PROFESSOR R. DE WIT
,Inhoudsopgave
Algemene Inleiding ......................................................................................................................................... 5
1. Verzekering ............................................................................................................................................... 5
2. Risico en verzekering ................................................................................................................................. 5
3. Geschiedenis ............................................................................................................................................. 5
4. Techniek .................................................................................................................................................... 7
5. Economische en maatschappelijke rol ...................................................................................................... 7
6. Controle verzekeringsondernemingen – Europees verzekeringsrecht....................................................... 7
7. Europees verzekeringsrecht – andere ontwikkelingen .............................................................................. 9
8. Europees verzekeringsrecht – mededingingsrecht .................................................................................... 9
9. Controle verzekeringsondernemingen – Belgisch verzekeringsrecht ........................................................ 9
10. Belgische verzekeringsrecht ............................................................................................................... 10
- Toezichsautoriteiten ....................................................................................................................................... 10
- Consumentenbescherming ............................................................................................................................ 10
11. Indeling............................................................................................................................................... 11
12. Toepasselijk recht ............................................................................................................................... 11
Deel 1: Gemeenschappelijke regels voor alle soorten verzekeringen ............................................................. 11
Hoofdstuk 1: De Verzekeringsovereenkomst .................................................................................................... 11
AFDELING 1: BEGRIPSOMSCHRIJVING ......................................................................................................... 12
AFDELING 2: WEZENLIJKE BESTANDDELEN.................................................................................................. 12
AFDELING 3: VERZEKERING TEGEN PREMIE VERSUS ONDERLINGE VERZEKERING...................................... 19
AFDELING 4: TOEPASSELIJKE WETGEVING................................................................................................... 19
Hoofdstuk 2: Totstandkoming van de verzekeringsovereenkomst ................................................................... 20
AFDELING 1: GEMEENRECHTELIJKE BEGINSELEN (. Art 1108 BW)............................................................... 20
AFDELING 2: HET VERZEKERINGSVOORSTEL, DE VERZEKERINGSAANVRAAG EN DE VOORAFGETEKENDE
POLIS ............................................................................................................................................................ 21
Hoofdstuk 3: Bewijs en interpretatie van de verzekeringsovereenkomst ......................................................... 22
AFDELING 1: BEWIJS .................................................................................................................................... 23
AFDELING 2: INTERPRETATIE ....................................................................................................................... 23
Hoofdstuk 4: Verplichtingen van de verzekeringnemer .................................................................................... 24
AFDELING 1: JUISTE OPGAVE VAN HET RISICO ............................................................................................ 24
AFDELING 2: BETALING VAN DE PREMIE ..................................................................................................... 29
AFDELING 3: AANGIFTE VAN RISICOVERZWARING ...................................................................................... 32
AFDELING 4: MAATREGELEN TER VOORKOMING EN BEPERKING VAN DE SCHADE-REDDINGSKOSTEN .... 34
AFDELING 5: MELDING VAN SCHADEGEVAL ................................................................................................ 36
Hoofdstuk 5: Verplichting van de verzekeraar ................................................................................................. 36
AFDELING 1: DE VERZEKERINGSPRESTATIE ................................................................................................. 36
ADELING 2: BEVRIJDINGSGRONDEN ............................................................................................................ 39
Hoofdstuk 6: Einde van de verzekeringsovereenkomst .................................................................................... 45
AFDELING 1: DUUR ...................................................................................................................................... 45
AFDELING 2: OPZEGGING NA SCHADEGEVAL .............................................................................................. 48
AFDELING 3: NIETIGHEID EN ONTBINDING.................................................................................................. 49
AFDELING 4: INSOLVENTIE EN VEREFFENING VAN DE VERZEKERINGNEMER ............................................. 49
Hoofdstuk 7: Contentieux - Geschillenregeling ................................................................................................. 52
1
, AFDELING 1: DE VERJARING......................................................................................................................... 52
AFDELING 2: DE TERRITORIALE BEVOEGDE RECHTBANK ............................................................................. 55
AFDELING 3: SCHEIDSRECHTERLIJKE BEDINGEN (ARBITRAGE -ADR) ........................................................... 55
Hoofdstuk 8: Medeverzekering en herverzekering ........................................................................................... 56
DEEL 2: REGELS EIGEN AAN DE VERSCHILLENDE SOORTEN VAN VERZEKERINGEN .......................................... 59
Hoofdstuk 1: Regels eigen aan schadeverzekeringen (zaak- en aansprakelijkheidsverzekeringen) ................. 59
AFDELING 1: VERZEKERDE BELANG ............................................................................................................. 59
AFDELING 2: INDEMNITAIR BEGINSEL ......................................................................................................... 59
AFDELING 3: INDEPLAATSSTELLING (= SUBROGATIE) .................................................................................. 60
AFDELING 4: oververzekering ...................................................................................................................... 61
AFDELING 5: SAMENLOOP OF PLURALITEIT VAN VERZEKERINGEN ............................................................. 62
▪ Als een verzekeraar wegvalt omdat deze niet kan betalen: Aandeel betaald door overige verzekeraars
op wijze die geldt voor verdeling van de schadelast bij een onbepaalbare verzekerde waarde. Evenwel
zonder dat de door ieder van de verzekeraars verzekerde som. Wordt overschreden (art 99§2,3°). Art
99§3, deze kunnen dan regres uitoefenen. ................................................................................................. 64
AFDELING 6: ONDERVERZEKERING .............................................................................................................. 65
Verzekering op eerste risico = Hier wordt de schade vergoed ten belope van het daadwerkelijk
verzekerde bedrag, ongeacht de werkelijke waarde van het verzekerbaar belang. De verzekeraar doet
afstand van zijn recht om de evenredigheidsregel toe te passen. Aanbevelingswaard wanneer de
werkelijke waarde van het. verzekerde belang moeilijk bepaalbaar is of omwille van zijn aard aan waarde
schommelingen onderhevig bv. kunst. ........................................................................................................ 65
AFDELING 7: OVERGANG INGEVOLGE OVERLIJDEN..................................................................................... 65
AFDELING 8: REDDINGSKOSTEN .................................................................................................................. 66
Hoofdstuk 2: Regels eigen aan zaakverzekeringen .......................................................................................... 66
AFDELING 1: WAARDEBEPALING ................................................................................................................. 66
AFDELING 2: OVERDRACHT ONDER DE LEVENDEN...................................................................................... 67
AFDELING 3: ZAKELIJKE SUBROGATIE TEN VOORDELE VAN HYPOTHECAIRE EN BEVOORRECHTE
SCHULDEISERS ............................................................................................................................................. 69
AFDELING 4: VOORRECHT VAN DE VERZEKERAAR ...................................................................................... 69
Afdeling 1: aard van de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen .............................. 70
Afdeling 2: Toepasselijke wetgeving ............................................................................................................. 70
Afdeling 3: het toepassingsgebied van de verplichte aansprakelijkheidsverzekering inzake motorrijtuigen ... 70
I. Het begrip ‘motorrijtuig’ ......................................................................................................................... 70
II. Verzekeringsplicht ................................................................................................................................... 71
A. ONder welke voorwaarden geldt de verzekeringsplicht? .................................................................. 71
B. Op wie rust de verzekeringsplicht? .................................................................................................... 72
C. Uitzonderingen................................................................................................................................... 72
Afdeling 4: het bewijs van de verzekeringsovereenkomst ............................................................................. 73
I. Tussen verzekeraar en verzekeringsnemer ............................................................................................. 73
II. Jegens derden ......................................................................................................................................... 74
Afdeling 5: De verzekerde risico’s ................................................................................................................. 74
I. De burgerrechtelijke aansprakelijkheid m.b.t. deelname aan het verkeer ............................................. 74
II. De vergoeding van de zwakke weggebruiker.......................................................................................... 75
A. De algemene regel ............................................................................................................................. 75
B. Aan spoorstaven gebonden motorrijtuigen ....................................................................................... 75
C. Uitzonderingen op de vergoedingsplicht ........................................................................................... 75
D. Het Gemeenschappelijk Waarborgfonds ........................................................................................... 75
2
, E. Betwistingen ...................................................................................................................................... 76
III. de vergoeding van onschuldige slachtoffers wanneer het onmogelijk is vast te stellen welk motorrijtuig
aansprakelijk is ................................................................................................................................................. 76
IV. Het besturen van een tijdelijk vervangingsvoertuig ................................................................................ 76
V. Dekkingsuitbreidingen (privéterreinen) .................................................................................................. 76
Afdeling 6: de verzekerde personen .............................................................................................................. 76
I. De houder................................................................................................................................................ 77
II. De bestuurder ......................................................................................................................................... 77
III. De vervoerde personen – de inzittenden ................................................................................................. 77
IV. De personen aansprakelijk voor de voornoemde personen .................................................................... 77
V. Dekking uitgesloten bij diefstal, geweldpleging of heling ....................................................................... 77
Afdeling 7: De gedekte schade en de omvang van de vergoeding .................................................................. 78
I. Gedekte schade ....................................................................................................................................... 78
- Gebruiksderving ................................................................................................................................. 78
- Blijvende waardevermindering .......................................................................................................... 78
- Financieringskosten ........................................................................................................................... 78
- huurkosten ......................................................................................................................................... 78
II. Van de dekking uitgesloten schade ......................................................................................................... 78
- Verzekerd voertuig ............................................................................................................................. 78
- Vervoerde goederen .......................................................................................................................... 79
- Snelheidsritten en -wedstrijden (races) ............................................................................................. 79
III. Omvang van de vergoeding .................................................................................................................... 79
A. Lichamelijke en materiële schade ...................................................................................................... 79
B. Dubbele schatting .............................................................................................................................. 79
C. BTW .................................................................................................................................................... 79
D. Belasting op de inverkeerstelling en accijnscompenserende belasting ............................................. 80
E. Gedeelde aansprakelijkheid ............................................................................................................... 80
F. Persoonlijke kleding en bagage .......................................................................................................... 80
Afdeling 8: De werking van de verplichte motorrijtuigenverzekering ............................................................ 80
I. Eigen recht van de benadeelde ............................................................................................................... 80
II. Niet-tegenwerpelijke excepties ............................................................................................................... 80
III. Tegenwerpelijke excepties ...................................................................................................................... 81
IV. Verhaalsrecht van de verzekeraar (regresvordering) .............................................................................. 81
A. Contractueel recht ............................................................................................................................. 81
B. Beperkingen ....................................................................................................................................... 82
C. Voorbeelden....................................................................................................................................... 82
D. Oorzakelijk verband met het schadegeval? ....................................................................................... 83
E. Verjaring ............................................................................................................................................. 83
F. Kennisgevingsplicht ............................................................................................................................ 83
G. Gezag van strafrechtelijk gewijsde ..................................................................................................... 84
V. Mechanismen ter bespoediging van de schadeafwikkeling .................................................................... 84
A. De rechtstreekse vordering tegen de motorrijtuigenverzekeraar ..................................................... 85
B. De schaderegelaar.............................................................................................................................. 85
C. De behandeling en afwikkeling van de schadevergoedingseis .......................................................... 86
D. Het informatiecentrum en schadevergoedingsorgaan ...................................................................... 86
3
