De diagnostische cyclus, een
praktijkleer
De Bruyn, Ruijssenaars, Pameijer, & Aarle, Diagnostische besluitvorming
ISBN: 9033452987
Inhoud
Hoofdstuk 3. De diagnostische cyclus.....................................................................................................3
3.1 Van hulpvraag tot cyclus...............................................................................................................3
3.2 De diagnostische cyclus................................................................................................................3
3.3 De diagnostische cyclus als onderdeel van de klinische cyclus.....................................................4
3.4 Model en praktijk..........................................................................................................................5
Hoofdstuk 4. De aanmelding..................................................................................................................6
4.1 Verantwoording............................................................................................................................6
4.2 Begrippen.....................................................................................................................................6
4.3 Voorwaarden in de aanmeldingsfase: professionele voorwaarden..............................................6
4.4 Werkwijze.....................................................................................................................................6
4.5 Valkuilen en aandachtspunten......................................................................................................8
Hoofdstuk 5. Klachtenanalyse.................................................................................................................9
5.1 Verantwoording............................................................................................................................9
5.2 Begrippen.....................................................................................................................................9
5.3 Voorwaarden................................................................................................................................9
5.4 Werkwijze.....................................................................................................................................9
5.5 Aandachtspunten........................................................................................................................10
Hoofdstuk 6. Het uitwerken van het diagnostische scenario................................................................11
6.1 Verantwoording..........................................................................................................................11
6.2 Begrippen...................................................................................................................................11
6.3 Voorwaarden..............................................................................................................................11
6.4 Werkwijze...................................................................................................................................11
6.5 Aandachtspunten........................................................................................................................12
Hoofdstuk 7. Probleemanalyse.............................................................................................................12
7.1 Verantwoording..........................................................................................................................12
7.2 Begrippen...................................................................................................................................12
7.3 Voorwaarden..............................................................................................................................12
, 7.4 Werkwijze...................................................................................................................................13
7.5 Aandachtspunten........................................................................................................................14
Hoofdstuk 8. Verklaringsanalyse: formuleren en toetsen van diagnostische verklaringen...................14
8.1 Verantwoording..........................................................................................................................14
8.2 Begrippen...................................................................................................................................14
8.3 Voorwaarden..............................................................................................................................15
8.4 Werkwijze...................................................................................................................................16
8.5 aandachtspunten........................................................................................................................17
Hoofdstuk 9. Indicatieanalyse...............................................................................................................18
9.1 Verantwoording..........................................................................................................................18
9.2 Begrippen...................................................................................................................................18
9.3 Voorwaarden..............................................................................................................................18
9.4 Werkwijze...................................................................................................................................19
9.5 Aandachtspunten........................................................................................................................19
Hoofdstuk 10. Advisering......................................................................................................................20
10.1 Verantwoording........................................................................................................................20
10.2 Begrippen.................................................................................................................................20
10.3 Voorwaarden ten aanzien van de advisering............................................................................20
10.4 Werkwijze.................................................................................................................................21
10.5 Aandachtspunten......................................................................................................................21
Bijlage 1. Terminologie in het boek.......................................................................................................22
Bijlage 2. Concretiserende vragen van de aanmelding.........................................................................23
, Hoofdstuk 3. De diagnostische cyclus
3.1 Van hulpvraag tot cyclus
Type
Type
Hulpvraag diagnostische Type onderzoek
vraagstelling (C
(Client) hulpvraag (D)
en D)
(Diagnosticus)
Tabel. Taxonomie van hulpvragen, vraagstellingstypen en onderzoekstypen
Prototypen diagnostische hulpvraag Type Type onderzoek Code
vraagstelling
Hoe moet ik verwoorden wat ik t.o.v. mij/dit kind Verheldering Verhelderend VHD
ervaar?
Wat is er met mij/dit kind aan de hand Onderkenning Onderkennend ODK
Waarom is dit met mij/dit kind aan de hand? Verklaring Verklarend VKR
Hoe kan ik/dit kind het best geholpen worden? * Indicatie Indicerend IDC
* Bij indicerend onderzoek gaat onderkennend onderzoek altijd vooraf, maar bij onderkennend onderzoek hoeft niet per se
indicerend onderzoek gedaan te worden.
Diagnostisch scenario: De intrinsiek noodzakelijke volgorde bij een combinatie van hulpvragen. De
stappen in het onderzoek lopen van boven naar beneden.
0-scenario: Na verhelderend onderzoek is geen verder onderzoek nodig. Hierdoor is er geen overgang
naar een volgend type onderzoek.
Het type scenario wordt bepaald aan het aantal overgangen die gemaakt wordt. Het meest volledige
scenario is het 3-scenario. Hier worden alle 4 de onderzoektypes doorlopen. Dit scenario is niet altijd
nodig om over te kunnen gaan naar de keuze van de best passende situatie
Onderzoekstype Stap Component Code
Verhelderd 1 Klachtenanalyse (KA)
Onderkennend 2 Probleemanalyse (PA)
Verklarend 3 Verklaringsanalyse (VA)
Indicerend 4 Indicatieanalyse (IA)
De term ‘diagnose´ wordt in de praktijk voor de volgende twee verschillende betekenissen gebruik:
Als onderkenning van een stoornis
Als verklaring voor het probleem of de stoornis
Het type diagnose kan gekoppeld worden aan het onderzoekstype vb. Verhelderende diagnose
Het type vraagstellingen betreffen allemaal een hypothese aangezien deze nog aan feitelijk materiaal
getoetst moeten worden. In dit boek worden allemaal als hypothese gezien terwijl de verklarende
hypothese het meest gebruikelijk is in de praktijk in de vorm van deductie. Verklarende diagnostisch
is het meest empirisch-wetenschappelijke onderdeel van de diagnostische besluitvorming door de
gedragswetenschappelijke theorieën.
3.2 De diagnostische cyclus
De diagnostische cyclus doorloopt echter vaak meerdere keren bij de meeste problematiek, stappen
te herhalen of soms is een stapje terug beter. Dit noemen we een cyclisch verloop. De cyclus is echter
wel “prescriptief”, dit betekend dat de stappen wel voorgeschreven staan.
praktijkleer
De Bruyn, Ruijssenaars, Pameijer, & Aarle, Diagnostische besluitvorming
ISBN: 9033452987
Inhoud
Hoofdstuk 3. De diagnostische cyclus.....................................................................................................3
3.1 Van hulpvraag tot cyclus...............................................................................................................3
3.2 De diagnostische cyclus................................................................................................................3
3.3 De diagnostische cyclus als onderdeel van de klinische cyclus.....................................................4
3.4 Model en praktijk..........................................................................................................................5
Hoofdstuk 4. De aanmelding..................................................................................................................6
4.1 Verantwoording............................................................................................................................6
4.2 Begrippen.....................................................................................................................................6
4.3 Voorwaarden in de aanmeldingsfase: professionele voorwaarden..............................................6
4.4 Werkwijze.....................................................................................................................................6
4.5 Valkuilen en aandachtspunten......................................................................................................8
Hoofdstuk 5. Klachtenanalyse.................................................................................................................9
5.1 Verantwoording............................................................................................................................9
5.2 Begrippen.....................................................................................................................................9
5.3 Voorwaarden................................................................................................................................9
5.4 Werkwijze.....................................................................................................................................9
5.5 Aandachtspunten........................................................................................................................10
Hoofdstuk 6. Het uitwerken van het diagnostische scenario................................................................11
6.1 Verantwoording..........................................................................................................................11
6.2 Begrippen...................................................................................................................................11
6.3 Voorwaarden..............................................................................................................................11
6.4 Werkwijze...................................................................................................................................11
6.5 Aandachtspunten........................................................................................................................12
Hoofdstuk 7. Probleemanalyse.............................................................................................................12
7.1 Verantwoording..........................................................................................................................12
7.2 Begrippen...................................................................................................................................12
7.3 Voorwaarden..............................................................................................................................12
, 7.4 Werkwijze...................................................................................................................................13
7.5 Aandachtspunten........................................................................................................................14
Hoofdstuk 8. Verklaringsanalyse: formuleren en toetsen van diagnostische verklaringen...................14
8.1 Verantwoording..........................................................................................................................14
8.2 Begrippen...................................................................................................................................14
8.3 Voorwaarden..............................................................................................................................15
8.4 Werkwijze...................................................................................................................................16
8.5 aandachtspunten........................................................................................................................17
Hoofdstuk 9. Indicatieanalyse...............................................................................................................18
9.1 Verantwoording..........................................................................................................................18
9.2 Begrippen...................................................................................................................................18
9.3 Voorwaarden..............................................................................................................................18
9.4 Werkwijze...................................................................................................................................19
9.5 Aandachtspunten........................................................................................................................19
Hoofdstuk 10. Advisering......................................................................................................................20
10.1 Verantwoording........................................................................................................................20
10.2 Begrippen.................................................................................................................................20
10.3 Voorwaarden ten aanzien van de advisering............................................................................20
10.4 Werkwijze.................................................................................................................................21
10.5 Aandachtspunten......................................................................................................................21
Bijlage 1. Terminologie in het boek.......................................................................................................22
Bijlage 2. Concretiserende vragen van de aanmelding.........................................................................23
, Hoofdstuk 3. De diagnostische cyclus
3.1 Van hulpvraag tot cyclus
Type
Type
Hulpvraag diagnostische Type onderzoek
vraagstelling (C
(Client) hulpvraag (D)
en D)
(Diagnosticus)
Tabel. Taxonomie van hulpvragen, vraagstellingstypen en onderzoekstypen
Prototypen diagnostische hulpvraag Type Type onderzoek Code
vraagstelling
Hoe moet ik verwoorden wat ik t.o.v. mij/dit kind Verheldering Verhelderend VHD
ervaar?
Wat is er met mij/dit kind aan de hand Onderkenning Onderkennend ODK
Waarom is dit met mij/dit kind aan de hand? Verklaring Verklarend VKR
Hoe kan ik/dit kind het best geholpen worden? * Indicatie Indicerend IDC
* Bij indicerend onderzoek gaat onderkennend onderzoek altijd vooraf, maar bij onderkennend onderzoek hoeft niet per se
indicerend onderzoek gedaan te worden.
Diagnostisch scenario: De intrinsiek noodzakelijke volgorde bij een combinatie van hulpvragen. De
stappen in het onderzoek lopen van boven naar beneden.
0-scenario: Na verhelderend onderzoek is geen verder onderzoek nodig. Hierdoor is er geen overgang
naar een volgend type onderzoek.
Het type scenario wordt bepaald aan het aantal overgangen die gemaakt wordt. Het meest volledige
scenario is het 3-scenario. Hier worden alle 4 de onderzoektypes doorlopen. Dit scenario is niet altijd
nodig om over te kunnen gaan naar de keuze van de best passende situatie
Onderzoekstype Stap Component Code
Verhelderd 1 Klachtenanalyse (KA)
Onderkennend 2 Probleemanalyse (PA)
Verklarend 3 Verklaringsanalyse (VA)
Indicerend 4 Indicatieanalyse (IA)
De term ‘diagnose´ wordt in de praktijk voor de volgende twee verschillende betekenissen gebruik:
Als onderkenning van een stoornis
Als verklaring voor het probleem of de stoornis
Het type diagnose kan gekoppeld worden aan het onderzoekstype vb. Verhelderende diagnose
Het type vraagstellingen betreffen allemaal een hypothese aangezien deze nog aan feitelijk materiaal
getoetst moeten worden. In dit boek worden allemaal als hypothese gezien terwijl de verklarende
hypothese het meest gebruikelijk is in de praktijk in de vorm van deductie. Verklarende diagnostisch
is het meest empirisch-wetenschappelijke onderdeel van de diagnostische besluitvorming door de
gedragswetenschappelijke theorieën.
3.2 De diagnostische cyclus
De diagnostische cyclus doorloopt echter vaak meerdere keren bij de meeste problematiek, stappen
te herhalen of soms is een stapje terug beter. Dit noemen we een cyclisch verloop. De cyclus is echter
wel “prescriptief”, dit betekend dat de stappen wel voorgeschreven staan.
