Samenvatting Sociale Psychologie: Hoofdstuk 16 (De rechterlijke wereld)

Hoofdstuk 16: De rechterlijke wereld
Inhoudsopgave
1. Woord vooraf en probleemstelling..................................................................................................... 2
2. De selectie van de jury............................................................................................................................ 3
2.1. De ondervraging van kandidaatjuryleden....................................................................................................... 3
2.2. De wetenschappelijke selectie van de jury....................................................................................................... 4
3. Het proces.................................................................................................................................................. 4
3.1. Bekentenissen............................................................................................................................................................... 4
3.1.1. Waarom bekennen verdachten?.............................................................................................................. 4
3.1.2. Politieverhoren.............................................................................................................................................. 5
3.1.3. Valse bekentenissen..................................................................................................................................... 5
3.1.4. Bekentenissen en de jury........................................................................................................................... 7
3.2. De polygraaf.................................................................................................................................................................. 7
3.3. Getuigenissen................................................................................................................................................................ 8
3.3.1. Acquisitie......................................................................................................................................................... 8
3.3.2. Opslag............................................................................................................................................................... 9
3.3.3. Herinnering................................................................................................................................................. 10
3.3.4. Getuigenissen van kinderen................................................................................................................... 10
3.3.5. Getuigenissen in de rechtszaal.............................................................................................................. 11
3.3.6. De getuigendeskundige........................................................................................................................... 12
3.4. Niet-toegelaten bewijsmateriaal....................................................................................................................... 13
3.4.1. Publiciteit voor het proces...................................................................................................................... 13
3.4.2. Ontoelaatbaar materiaal........................................................................................................................ 14
4. De beraadslaging door de jury.......................................................................................................... 15
4.1. De groepsdynamica van beraadslaging.......................................................................................................... 15
4.2. De grootte van de jury............................................................................................................................................ 15
4.3. De meerderheid beslist........................................................................................................................................... 16
5. Het straftoemetingsproces................................................................................................................. 16
5.1. Straftheorieën............................................................................................................................................................ 16
5.1.1. Retributivisme............................................................................................................................................ 16
5.1.2. Utilitarisme.................................................................................................................................................. 17
5.2. De rechterlijke persoonlijkheid........................................................................................................................... 18
5.3. Gerechtigheid............................................................................................................................................................. 18




1

,Hoofdstuk 16: De rechterlijke wereld
1. Woord vooraf en probleemstelling
 rechterlijke dwaling = wanneer iemand veroordeeld wordt voor een misdrijf dat
hij of zij niet begaan heeft of voor een misdrijf dat nooit heeft plaatsgevonden

 studie van 350 rechterlijke dwalingen in de VS die met de doodstraf bestraft
kunnen worden  oorzaken:

Fouten van politie
Valse bekentenissen (9%)
Slecht onderzoek (2%)
Overijverigheid (4%)
Fouten Openbaar Ministerie
Geheim houden ontlastend bewijs (7%)
Overijverigheid (3%)
Fouten van getuigen
Onjuiste identificatie, meineed en foutieve verklaringen van getuigen
(37%)
Andere fouten
Misleidend indirect bewijs (6%)
Incompetente advocaat van de verdachte (2%)
Niet toelaten door rechter van ontlastend bewijs (1%)
Geen aandacht voor alibi (9%)
Foutieve vaststelling doodsoorzaak slachtoffer (3%)
Ten onrechte ‘guilty plea’ (3%)
Grote publieke druk (13%)


 innocence project: 333 geïllustreerde cases door DNA profilering
 3% van de rechtszaken leiden tot dwalingen (extrapolatie op basis van DNA
profilering bij verkrachtingszaken)
 invloed sociale psychologie: bestuderen
o mate waarin leden van politionele diensten in staat zijn om leugens te
detecteren en hoe ze dit beter kunnen doen
o effect van procedurele innovaties die kunnen worden toegepast om de
competentie van de jury te verhogen
o hoe jury’s reageren op experts met conflicterende conclusies?
o welke mensen worden door advocaten geselecteerd om in de jury te
zetelen en waarom?



2

, o welke factoren beïnvloeden de strafmaten die door de rechters worden
toegekend?




2. De selectie van de jury
 twaalfkoppige jury
 recht van de beklaagde om beoordeeld te worden door juryleden die
onbevooroordeeld en neutraal tegenover de beklaagde staan



2.1. De ondervraging van kandidaatjuryleden
 rechtbank stelt algemene lijst van kandidaat juryleden samen
 willekeurige personen worden uit lijst geselecteerd en opgeroepen
 personen worden voor het proces ondervraagd door rechter of advocaten van de
tegenpartij om vooringenomenheid te ontdekken
o wanneer een kandidaat-jurylid een van de partijen kent
o personen die belang hebben bij de uitkomst van het proces
o personen die over de zaak reeds een mening gevormd hebben
o …
 advocaten van de verdediging en het Openbaar Ministerie kunnen
wrakingsrecht uitoefenen
o = recht van advocaten om zonder toestemming van de rechter een beperkt
aantal kandidaat-juryleden uit te sluiten, ook al zijn ze onbevooroordeeld
o moeten snel en op basis van weinig informatie beslissen
 op basis van impliciete persoonlijkheidstheorieën
 advocaten als intuïtieve psychologen
o onderzoek bij schijnjury’s: negatieve evidentie
o advocaten slagen er niet in om op basis van hun intuïtieve theorieën, noch
op basis van de antwoorden tijdens de voir dire, het stemgedrag van de
juryleden te voorspellen

 invloed van gelijkenissen tussen jury en beklaagde
o niet altijd zo dat vrouwen harder zijn dan mannen in
verkrachtingsprocessen of dat zwarten milder zijn voor zwarte
beklaagden
o wel mildheid tegenover gelijkende beklaagden als deze onschuldig lijken
(>< bij sterk bewijsmateriaal)




3