Hoofdstuk 1: Introductie
Inhoudsopgave
1. De mens is een sociaal dier................................................................................................................... 2
2. Sociale psychologie: definitie en verwante disciplines................................................................ 2
2.1. Definitie van sociale psychologie.......................................................................................................................... 2
2.2. De kracht van de sociale situatie.......................................................................................................................... 2
2.3. Sociale psychologie en verwante disciplines................................................................................................... 3
2.4. Andere psychologische domeinen......................................................................................................................... 3
2.5. Sociale psychologie en mensenkennis................................................................................................................ 4
3. De geschiedenis van de sociale psychologie.................................................................................... 4
3.1. De beginjaren van de sociale psychologie (1880 – 1935)..........................................................................4
3.2. De jaren van bevestiging en groei (1936 – 1960).........................................................................................5
3.3. Lopen en vallen (1960 – midden 1970)............................................................................................................. 5
3.4. Methodologisch en inhoudelijk pluralisme (midden 1970 – 2000).......................................................6
4. Sociale psychologie in de 21ste eeuw................................................................................................ 6
4.1. Hersenonderzoek......................................................................................................................................................... 6
4.2. Het internet.................................................................................................................................................................... 7
4.3. Sociaal-culturele perspectieven............................................................................................................................ 7
1
, Hoofdstuk 1: Introductie
1. De mens is een sociaal dier
Aristoteles: “de mens is een sociaal dier”
we zijn verzot op nadenken over onszelf en anderen en over hoe te reageren in
sociale situaties
anderen observeren, hun gedrag analyseren, is een fulltime activiteit
belangstelling voor sociaalpsychologische thema’s in de media
vb: scheiding Brangelina
vb: parkeren op ijs – één iemand doet het, dus iedereen doet het
2. Sociale psychologie: definitie en verwante disciplines
2.1. Definitie van sociale psychologie
sociale psychologie is de wetenschappelijke studie naar de wijze waarop
gedachten, gevoelens, motivaties en gedragingen van mensen beïnvloed
worden door de werkelijke of gefantaseerde aanwezigheid van anderen en hoe
wij zelf een invloed uitoefenen op hoe andere personen denken, voelen en zich
gedragen – Allport
vb: economen onderzoeken effect van reclame en consumentengedrag
vb: politicologen onderzoeken effect van regimekenmerken en
protestgedrag
sociale psychologie: cognitieve, affectieve en motivationele kenmerken
2.2. De kracht van de sociale situatie
wij laten ons op continue wijze beïnvloeden door onze sociale omgeving
voorbeeld: presidentieel debat Reagan vs Mondale
o met oneliners en reactie = standaardsituatie (controle)
o zonder oneliners en met reactie = manipulatie 1
o met oneliners en zonder reactie = manipulatie 2
niet oneliners, maar publieksreacties maken het!
vow of silence
Stanford Prison Experiment
o bewaker (=Eichmann) die toekeek hoe gevangenen mishandeld werden
o Eichmann zei dat hij niet tegen doodstraf was psychopaat?
NEE, wasdoor situatie
2
Inhoudsopgave
1. De mens is een sociaal dier................................................................................................................... 2
2. Sociale psychologie: definitie en verwante disciplines................................................................ 2
2.1. Definitie van sociale psychologie.......................................................................................................................... 2
2.2. De kracht van de sociale situatie.......................................................................................................................... 2
2.3. Sociale psychologie en verwante disciplines................................................................................................... 3
2.4. Andere psychologische domeinen......................................................................................................................... 3
2.5. Sociale psychologie en mensenkennis................................................................................................................ 4
3. De geschiedenis van de sociale psychologie.................................................................................... 4
3.1. De beginjaren van de sociale psychologie (1880 – 1935)..........................................................................4
3.2. De jaren van bevestiging en groei (1936 – 1960).........................................................................................5
3.3. Lopen en vallen (1960 – midden 1970)............................................................................................................. 5
3.4. Methodologisch en inhoudelijk pluralisme (midden 1970 – 2000).......................................................6
4. Sociale psychologie in de 21ste eeuw................................................................................................ 6
4.1. Hersenonderzoek......................................................................................................................................................... 6
4.2. Het internet.................................................................................................................................................................... 7
4.3. Sociaal-culturele perspectieven............................................................................................................................ 7
1
, Hoofdstuk 1: Introductie
1. De mens is een sociaal dier
Aristoteles: “de mens is een sociaal dier”
we zijn verzot op nadenken over onszelf en anderen en over hoe te reageren in
sociale situaties
anderen observeren, hun gedrag analyseren, is een fulltime activiteit
belangstelling voor sociaalpsychologische thema’s in de media
vb: scheiding Brangelina
vb: parkeren op ijs – één iemand doet het, dus iedereen doet het
2. Sociale psychologie: definitie en verwante disciplines
2.1. Definitie van sociale psychologie
sociale psychologie is de wetenschappelijke studie naar de wijze waarop
gedachten, gevoelens, motivaties en gedragingen van mensen beïnvloed
worden door de werkelijke of gefantaseerde aanwezigheid van anderen en hoe
wij zelf een invloed uitoefenen op hoe andere personen denken, voelen en zich
gedragen – Allport
vb: economen onderzoeken effect van reclame en consumentengedrag
vb: politicologen onderzoeken effect van regimekenmerken en
protestgedrag
sociale psychologie: cognitieve, affectieve en motivationele kenmerken
2.2. De kracht van de sociale situatie
wij laten ons op continue wijze beïnvloeden door onze sociale omgeving
voorbeeld: presidentieel debat Reagan vs Mondale
o met oneliners en reactie = standaardsituatie (controle)
o zonder oneliners en met reactie = manipulatie 1
o met oneliners en zonder reactie = manipulatie 2
niet oneliners, maar publieksreacties maken het!
vow of silence
Stanford Prison Experiment
o bewaker (=Eichmann) die toekeek hoe gevangenen mishandeld werden
o Eichmann zei dat hij niet tegen doodstraf was psychopaat?
NEE, wasdoor situatie
2
