Sociale psychologie – samenvatting
HOOFDSTUK 1: het veld & de methoden van de sociale psychologie
Sociale psychologie:
o Materieel object: studiegebied voor onderzoek en theorieën
o Formeel object: methoden gebruiken om relaties binnen materieel object te analyseren
Materieel object
De sociale psychologie onderzoekt & bestudeert het individu voor zover hij deel uitmaakt van de
gemeenschap (maatschappij, groep, massa,...) en die gemeenschap ondergaat (via informatie,
meningsvorming, …), beleeft, (niet) verwerkt en er zich (niet) aan aanpast
Focus op dynamiek van de mens in een massa, groep,... en voor de interrelaties tussen mens
en informatie, mens en mening, ...
Raakvlakken met andere disciplines:
o Sociologie bestudeert mensen in groep vanuit perspectief groep (SP vanuit perspectief
individu)
o Filosofie gaan over dezelfde thema’s, maar gebruiken andere methoden
Formeel object
Afhankelijk van doel van kennis andere methode
Methoden (3)
1: veldstudie
2 soorten:
1. Hypothese toetsende veldstudie
= hypothesen worden getoetst op voorhand hypothese stellen
2. Exploratieve veldstudie
= belangrijke variabelen te ontdekken, de relaties tussen variabelen onderzoeken &
de basis te leggen voor meer systematisch onderzoek geen hypothese op
voorhand stellen
Voordelen veldstudie (3):
o Veel informatie kunnen verzamelen
o Gevonden informatie is makkelijk toepasbaar in werkelijkheid hoge ecologische validiteit
o De veelheid van feiten leidt gemakkelijk tot toevallige ontdekkingen
,Nadelen veldstudie (2):
o Vaak kunnen gevonden verbanden moeilijk worden gegeneraliseerd omdat de onderzochte
groep te specifiek is
o Moeilijk om causale relaties te vinden (leidt A tot B, of speelt er nog een andere factor?)
2: veldexperiment
= in het veld zelf variabelen uittesten
Experimentele condities (3):
1. Geen participatie: participanten ondergaan wat onderzoeker oplegt
2. Participatie door vertegenwoordiging: participanten hebben inspraak in wat er gebeurt
3. Volledige participatie: participanten gaan samen met onderzoek beslissen wat er gebeurt
Voordelen veldexperiment (2):
o Realistische onderzoekssituatie hoge ecologische validiteit
o Mogelijkheid tot complexe relaties tussen variabelen te onderzoeken
Nadelen veldexperiment (3):
o Moeilijk & complex: veel tijd, veel om aan te denken, voorbereiding, …
o Door complexiteit, hangt veel af van hoe onderzoeker experiment benadert
o Weinig inzicht over simpele relatie tussen variabelen (nadeel van 2 e voordeel)
3: laboratoriumexperiment
= onderzoek dat plaatsvindt in onderzoeksruimte, niet in het veld
kunstmatige onderzoekssituatie creëren op basis van realiteit
veld = basis voor experiment & wordt gebruikt voor toetsing resultaten
Voordelen laboratoriumexperiment (3):
o Nauwkeurig onderzoek: plaats & ruimte is geschikt voor grondig onderzoek
o Theorieën kunnen grondig getoetst worden
o Makkelijk repliceerbaar (= herhaalbaar)
Nadelen laboratoriumexperiment (3):
, o Vage & abstracte kunstmatige situatie voor participanten risico op conformation bias &
aanwezigheid onafhankelijke variabelen
o Resultaten kunnen niet zomaar vertaald worden naar werkelijkheid door de kunstmatigheid
van de situatie
HOOFDSTUK 2: de massapsychologie
= opvatting van het individu in de massa, hoe werkt de relatie tussen het individu en de grote groep
Wet van de psychische eenheid = het individu is in deze massa niet meer in staat zijn eigen gedrag te
beheersen, het individu wordt opgeslorpt door de massa
Individu heeft geen individuele wil meer, maar voldoet aan de collectieve psyche
Gustave Le Bon (19e eeuw) eigenschappen die volgens hem zijn toegeschreven aan de massa (6):
(= oude opvattingen)
o Anonimiteit
o Afwezigheid van verantwoordelijkheid
o Daling van het intellectuele niveau
o Bereidheid tot onderwerping aan een charismatische leider
o Driftmatigheid (ipv rationaliteit & redelijkheid)
o Impulsiviteit & prikkelbaarheid
Elias Canetti (20e eeuw) boek Masse und Macht (massa en macht)
Kenmerken van massa volgens Canetti (4):
o De massa wil altijd groeien
o Binnen de massa is er gelijkheid
o De massa houdt van dichtheid
o De massa heeft een richting nodig
Massa’s bezitten een eigen dynamiek door snel te groeien doordat mensen nabijheid willen
Oudere opvattingen focus om beïnvloedbaarheid van massa op individuen
Modernere opvattingen focus op het proces van massa-vorming
Jose Ortega Y Gasset (19-20ste eeuw)
Beschouwde massamens als ‘net als ieder ander’ (dus: niet meer uniek individu)
Vrees dat massa-vorming cultuur zou vernietigen
HOOFDSTUK 1: het veld & de methoden van de sociale psychologie
Sociale psychologie:
o Materieel object: studiegebied voor onderzoek en theorieën
o Formeel object: methoden gebruiken om relaties binnen materieel object te analyseren
Materieel object
De sociale psychologie onderzoekt & bestudeert het individu voor zover hij deel uitmaakt van de
gemeenschap (maatschappij, groep, massa,...) en die gemeenschap ondergaat (via informatie,
meningsvorming, …), beleeft, (niet) verwerkt en er zich (niet) aan aanpast
Focus op dynamiek van de mens in een massa, groep,... en voor de interrelaties tussen mens
en informatie, mens en mening, ...
Raakvlakken met andere disciplines:
o Sociologie bestudeert mensen in groep vanuit perspectief groep (SP vanuit perspectief
individu)
o Filosofie gaan over dezelfde thema’s, maar gebruiken andere methoden
Formeel object
Afhankelijk van doel van kennis andere methode
Methoden (3)
1: veldstudie
2 soorten:
1. Hypothese toetsende veldstudie
= hypothesen worden getoetst op voorhand hypothese stellen
2. Exploratieve veldstudie
= belangrijke variabelen te ontdekken, de relaties tussen variabelen onderzoeken &
de basis te leggen voor meer systematisch onderzoek geen hypothese op
voorhand stellen
Voordelen veldstudie (3):
o Veel informatie kunnen verzamelen
o Gevonden informatie is makkelijk toepasbaar in werkelijkheid hoge ecologische validiteit
o De veelheid van feiten leidt gemakkelijk tot toevallige ontdekkingen
,Nadelen veldstudie (2):
o Vaak kunnen gevonden verbanden moeilijk worden gegeneraliseerd omdat de onderzochte
groep te specifiek is
o Moeilijk om causale relaties te vinden (leidt A tot B, of speelt er nog een andere factor?)
2: veldexperiment
= in het veld zelf variabelen uittesten
Experimentele condities (3):
1. Geen participatie: participanten ondergaan wat onderzoeker oplegt
2. Participatie door vertegenwoordiging: participanten hebben inspraak in wat er gebeurt
3. Volledige participatie: participanten gaan samen met onderzoek beslissen wat er gebeurt
Voordelen veldexperiment (2):
o Realistische onderzoekssituatie hoge ecologische validiteit
o Mogelijkheid tot complexe relaties tussen variabelen te onderzoeken
Nadelen veldexperiment (3):
o Moeilijk & complex: veel tijd, veel om aan te denken, voorbereiding, …
o Door complexiteit, hangt veel af van hoe onderzoeker experiment benadert
o Weinig inzicht over simpele relatie tussen variabelen (nadeel van 2 e voordeel)
3: laboratoriumexperiment
= onderzoek dat plaatsvindt in onderzoeksruimte, niet in het veld
kunstmatige onderzoekssituatie creëren op basis van realiteit
veld = basis voor experiment & wordt gebruikt voor toetsing resultaten
Voordelen laboratoriumexperiment (3):
o Nauwkeurig onderzoek: plaats & ruimte is geschikt voor grondig onderzoek
o Theorieën kunnen grondig getoetst worden
o Makkelijk repliceerbaar (= herhaalbaar)
Nadelen laboratoriumexperiment (3):
, o Vage & abstracte kunstmatige situatie voor participanten risico op conformation bias &
aanwezigheid onafhankelijke variabelen
o Resultaten kunnen niet zomaar vertaald worden naar werkelijkheid door de kunstmatigheid
van de situatie
HOOFDSTUK 2: de massapsychologie
= opvatting van het individu in de massa, hoe werkt de relatie tussen het individu en de grote groep
Wet van de psychische eenheid = het individu is in deze massa niet meer in staat zijn eigen gedrag te
beheersen, het individu wordt opgeslorpt door de massa
Individu heeft geen individuele wil meer, maar voldoet aan de collectieve psyche
Gustave Le Bon (19e eeuw) eigenschappen die volgens hem zijn toegeschreven aan de massa (6):
(= oude opvattingen)
o Anonimiteit
o Afwezigheid van verantwoordelijkheid
o Daling van het intellectuele niveau
o Bereidheid tot onderwerping aan een charismatische leider
o Driftmatigheid (ipv rationaliteit & redelijkheid)
o Impulsiviteit & prikkelbaarheid
Elias Canetti (20e eeuw) boek Masse und Macht (massa en macht)
Kenmerken van massa volgens Canetti (4):
o De massa wil altijd groeien
o Binnen de massa is er gelijkheid
o De massa houdt van dichtheid
o De massa heeft een richting nodig
Massa’s bezitten een eigen dynamiek door snel te groeien doordat mensen nabijheid willen
Oudere opvattingen focus om beïnvloedbaarheid van massa op individuen
Modernere opvattingen focus op het proces van massa-vorming
Jose Ortega Y Gasset (19-20ste eeuw)
Beschouwde massamens als ‘net als ieder ander’ (dus: niet meer uniek individu)
Vrees dat massa-vorming cultuur zou vernietigen
