Pijler 1: Vermogeninventaris & opbouw
Hoofdstuk 1: Situering
1.1 Begripsafbakening
• Vermogensplanning: wat?
= de gestructureerde omgang met de persoonlijke financiën, m.a.w. de planmatige
analyse, opbouw, beheer en overdracht van het privévermogen
• Kernelementen:
o gestructureerd / planmatig / persoonlijke financiën / alle facetten
• Alternatieve termen (soms gebruikt met licht nuanceverschil):
o Persoonlijke financiële planning
o Patrimoniumplanning
o Estate planning
• Gestructureerd versus
↔ occasioneel: ad hoc beslissingen n.a.v. een voorval
(aankoop onroerend, echtscheiding,U,…)
↔ intuïtief: s vanuit het buikgevoel
s zonder onderzoek van de gevolgen op lange termijn
s volgens de tips van de beleggingsblaadjes &
vermogenswijzers op dat ogenblik
↔ commercieel geïnduceerd: n.a.v. een verkoopsgesprek over een belegging
evalueert men de toekomst, bekeken vanuit dat ene product of vanuit één
behoefte
• Planmatig
o anticipatief
o vanuit doorgedreven analyse van de situatie en de behoeftes
ü financiële doelstellingen bepalen
ü en optimale methodes zoeken om die te realiseren (actieplan)
= kansen & alternatieven identificeren om die doelstellingen te realiseren
• In alle facetten
þ opbouw þ beheer & bescherming þ overdracht van vermogen
• Persoonlijke financiële planning:
↔ voor een onderneming, organisatie of een project
o vertrekt vanuit de unieke situatie van individu of gezin
1.2 Vermogensplanning: drie stappen
Analyse van: ü huidige financiële situatie
ü behoeftes & wensen
Doelstellingen formuleren
Hoe die doelstellingen bereiken?
Continu proces: Plan – Do – Check - Act
Samenvatting Vermogensplanning: Pijler 1 1
,Stap 1: Analyse
• Analyse van patrimonium
wensen en behoeften: zie hoofdstuk 2
Stap 2: Doelstellingen formuleren
• Enkele voorbeelden:
o persoonlijke projecten kunnen realiseren: aankoop woning, tweede verblijf,
zeilboot, wereldreis,…
o bevredigende levensstandaard aanhouden ondanks kredietlasten
o (studie)kosten kinderen vlot kunnen dragen
o bepaald inkomstensurplus bij langdurige arbeidsonbekwaamheid
o na pensioen het besteedbaar inkomen op zelfde niveau houden
o optimaliseren overdracht vermogen
o …
• Kwantificeren
• Prioriteiten aanbrengen
Stap 3: Financieel plan
• Welke schuldenopbouw voor persoonlijke projecten is aanvaardbaar?
• Gecontroleerde inkomensbesteding én schuldafbouw
• Welke beleggingen? (zie hoofstuk 3)
o met welk risico?
o op welke termijn?
• Keuze van de vermogenscomponenten (zie hoofdstukken 4 + 5)
• Vermogensbescherming (zie pijler 2)
• Structurering van vermogen
• Overdracht van vermogen (zie pijler 3)
1.3 Vermogensplanning: panacee voor alle kwalen?
• een dergelijke persoonlijke financiële planning
o zorgt er niet voor dat de toekomst voorspelbaar wordt;
o helpt wél om ü bepaalde evoluties beter in te schatten;
ü flexibel te reageren
ü gepast te anticiperen
• kan leiden tot meer discipline om:
o doelmatig & “gecontroleerd” met budget en vermogen om te gaan
o consequent financiële doelstellingen op te volgen en te realiseren
1.4 Algemene praktijkrelevantie
• Belangrijke vragen:
o Hoeveel houd ik netto over?
o Hoe groot is mijn privévermogen momenteel?
o Wat kan ik financieel aan naar de toekomst?
o Wanneer plan ik grote uitgaven en hoe financier ik die?
o Hoe stel ik een beleggingsportefeuille samen aangepast aan mijn noden en
wensen?
o Wat gebeurt er in geval van echtscheiding?
o Hoe verzeker ik mij van voldoende inkomsten na pensionering?
o Wat gebeurt er met mijn vermogen in geval van overlijden?
• verdeling?
• fiscale gevolgen?
o …
Samenvatting Vermogensplanning: Pijler 1 2
, • Belang antwoord op vragen voorgaande slide én dus relevantie van vermogensplanning:
o algemene gemoedsrust
o opbouwen/aanhouden van bevredigende levensstandaard
o verzekeren van financiële onafhankelijkheid (van arbeidsinkomen)
o continuïteit van het privévermogen verzekeren
⇒ Controle nemen én houden over de financiële levenscyclus
1.5 Relevantie vanuit loopbaanperspectief
• “Typische” bankactiviteiten:
o retail banking (eindconsument, particulieren)
o corporate banking (bedrijven)
o investment banking (fondsen)
o private banking / personal banking
• beheer van (meestal grotere) privévermogens
Ä hoewel al lang niet meer uitsluitend “High Net Worth Individuals”
• Aanspreekpunten voor beperktere vermogens:
o (retail)bankier
o accountant / boekhouder / belastingconsulent / fiscalist
o notaris
o advocaat
1.6 Structuur cursus
• Pijler 1: Vermogensinventaris & -opbouw
• Pijler 2: Vermogensbescherming
• Pijler 3: Vermogensoverdracht
o Thema 1: Overgang via erfrecht
o Thema 2: Optimalisatie in erfbelasting
o Thema 3: Planning via testament
o Thema 4: Planning via schenking
o Thema 5: Planning via levensverzekering
o Thema 6: Diverse planningstechnieken & -structuren
Hoofdstuk 2: Inventaris van vermogen & behoeften
2.1 Analyse van de situatie
• Analyseproces is:
o statisch
• hoe is de huidige vermogenssituatie?
• omvang? samenstelling? persoonlijke situatie? wensen en
behoeften?
EN
o dynamisch
• hoe zal de vermogens- & persoonlijke situatie wellicht evolueren?
• uitvoeren van scenarioanalyses i.v.m. deze evolutie (“what if…”)
⇒ risicobeheersing
• wat zijn de doelstellingen? ⇒ planningstechnieken
• Twee invalshoeken:
analyse van het patrimonium
analyse van persoonlijke situatie, wensen & behoeften
Samenvatting Vermogensplanning: Pijler 1 3
, 2.2 Analyse van het patrimonium: statisch
(patrimonium = vermogen)
• Wat?
• statisch beeld van de huidige vermogenssituatie qua omvang en samenstelling
• Wanneer?
• in principe op geregelde tijdstippen (dus wél flexibel)
• maar zeker op zogenaamde “mutatiemomenten”
• bij huwelijk of echtscheiding
• bij de opstart van een eigen zaak
• bij de uitvoering van persoonlijke “projecten”
• bij het naderen van het einde van de actieve loopbaan
• bij het voorbereiden van een nalatenschap
• …
• Hoe?
• aan de hand van de “particuliere vermogensinventaris” / “vermogensbalans”
Particuliere vermogensinventaris (of vermogensbalans)
Σ Wat?
Σ gestructureerd overzicht van de privébezittingen en –schulden
Σ analoog aan de balans van een onderneming
Σ bezittingen ≈ Actief
Σ schulden ≈ Vreemd vermogen (Passief)
Σ verschil tussen beide = Nettovermogen ≈ Eigen vermogen (Passief)
Σ Momentopname:
Σ componenten opnemen tegen huidige, geschatte waarde
Σ marktwaarde van (onroerende) beleggingen
Σ zgn. reserves van levensverzekeringen
Σ saldo van schulden
Σ Voor minder waardevaste activa:
Σ eventueel een voorziening op passiefzijde
Particuliere vermogensinventaris: structuur
Activa
• onroerend & onderneming (= eigen Passiva
zaak) • schuld op onroerend & eigen
• pensioenverzekeringen onderneming
• persoonlijk bezit (inboedel, wagen, • kredieten voor duurzame goederen
kunst, juwelen,…) • persoonlijke leningen
• beleggingsactiva Σ = Totale schulden
• beschikbare middelen
• netto vermogen
Σ = Totale Activa • = Totale Passiva
Ratio: liquiditeitsgraad = Ratio: schuldgraad = totale schulden
beleggingsactiva + beschikbare middelen totale passiva
totale activa
Beleggingsactiva, bv Aandelen
Liquide à met 9/11 beurs 2 weken geschorst dus minder liquide dan
Liquiditeitskost à bv bij verkoop gebouw 10% belasting betalen
Samenvatting Vermogensplanning: Pijler 1 4
Hoofdstuk 1: Situering
1.1 Begripsafbakening
• Vermogensplanning: wat?
= de gestructureerde omgang met de persoonlijke financiën, m.a.w. de planmatige
analyse, opbouw, beheer en overdracht van het privévermogen
• Kernelementen:
o gestructureerd / planmatig / persoonlijke financiën / alle facetten
• Alternatieve termen (soms gebruikt met licht nuanceverschil):
o Persoonlijke financiële planning
o Patrimoniumplanning
o Estate planning
• Gestructureerd versus
↔ occasioneel: ad hoc beslissingen n.a.v. een voorval
(aankoop onroerend, echtscheiding,U,…)
↔ intuïtief: s vanuit het buikgevoel
s zonder onderzoek van de gevolgen op lange termijn
s volgens de tips van de beleggingsblaadjes &
vermogenswijzers op dat ogenblik
↔ commercieel geïnduceerd: n.a.v. een verkoopsgesprek over een belegging
evalueert men de toekomst, bekeken vanuit dat ene product of vanuit één
behoefte
• Planmatig
o anticipatief
o vanuit doorgedreven analyse van de situatie en de behoeftes
ü financiële doelstellingen bepalen
ü en optimale methodes zoeken om die te realiseren (actieplan)
= kansen & alternatieven identificeren om die doelstellingen te realiseren
• In alle facetten
þ opbouw þ beheer & bescherming þ overdracht van vermogen
• Persoonlijke financiële planning:
↔ voor een onderneming, organisatie of een project
o vertrekt vanuit de unieke situatie van individu of gezin
1.2 Vermogensplanning: drie stappen
Analyse van: ü huidige financiële situatie
ü behoeftes & wensen
Doelstellingen formuleren
Hoe die doelstellingen bereiken?
Continu proces: Plan – Do – Check - Act
Samenvatting Vermogensplanning: Pijler 1 1
,Stap 1: Analyse
• Analyse van patrimonium
wensen en behoeften: zie hoofdstuk 2
Stap 2: Doelstellingen formuleren
• Enkele voorbeelden:
o persoonlijke projecten kunnen realiseren: aankoop woning, tweede verblijf,
zeilboot, wereldreis,…
o bevredigende levensstandaard aanhouden ondanks kredietlasten
o (studie)kosten kinderen vlot kunnen dragen
o bepaald inkomstensurplus bij langdurige arbeidsonbekwaamheid
o na pensioen het besteedbaar inkomen op zelfde niveau houden
o optimaliseren overdracht vermogen
o …
• Kwantificeren
• Prioriteiten aanbrengen
Stap 3: Financieel plan
• Welke schuldenopbouw voor persoonlijke projecten is aanvaardbaar?
• Gecontroleerde inkomensbesteding én schuldafbouw
• Welke beleggingen? (zie hoofstuk 3)
o met welk risico?
o op welke termijn?
• Keuze van de vermogenscomponenten (zie hoofdstukken 4 + 5)
• Vermogensbescherming (zie pijler 2)
• Structurering van vermogen
• Overdracht van vermogen (zie pijler 3)
1.3 Vermogensplanning: panacee voor alle kwalen?
• een dergelijke persoonlijke financiële planning
o zorgt er niet voor dat de toekomst voorspelbaar wordt;
o helpt wél om ü bepaalde evoluties beter in te schatten;
ü flexibel te reageren
ü gepast te anticiperen
• kan leiden tot meer discipline om:
o doelmatig & “gecontroleerd” met budget en vermogen om te gaan
o consequent financiële doelstellingen op te volgen en te realiseren
1.4 Algemene praktijkrelevantie
• Belangrijke vragen:
o Hoeveel houd ik netto over?
o Hoe groot is mijn privévermogen momenteel?
o Wat kan ik financieel aan naar de toekomst?
o Wanneer plan ik grote uitgaven en hoe financier ik die?
o Hoe stel ik een beleggingsportefeuille samen aangepast aan mijn noden en
wensen?
o Wat gebeurt er in geval van echtscheiding?
o Hoe verzeker ik mij van voldoende inkomsten na pensionering?
o Wat gebeurt er met mijn vermogen in geval van overlijden?
• verdeling?
• fiscale gevolgen?
o …
Samenvatting Vermogensplanning: Pijler 1 2
, • Belang antwoord op vragen voorgaande slide én dus relevantie van vermogensplanning:
o algemene gemoedsrust
o opbouwen/aanhouden van bevredigende levensstandaard
o verzekeren van financiële onafhankelijkheid (van arbeidsinkomen)
o continuïteit van het privévermogen verzekeren
⇒ Controle nemen én houden over de financiële levenscyclus
1.5 Relevantie vanuit loopbaanperspectief
• “Typische” bankactiviteiten:
o retail banking (eindconsument, particulieren)
o corporate banking (bedrijven)
o investment banking (fondsen)
o private banking / personal banking
• beheer van (meestal grotere) privévermogens
Ä hoewel al lang niet meer uitsluitend “High Net Worth Individuals”
• Aanspreekpunten voor beperktere vermogens:
o (retail)bankier
o accountant / boekhouder / belastingconsulent / fiscalist
o notaris
o advocaat
1.6 Structuur cursus
• Pijler 1: Vermogensinventaris & -opbouw
• Pijler 2: Vermogensbescherming
• Pijler 3: Vermogensoverdracht
o Thema 1: Overgang via erfrecht
o Thema 2: Optimalisatie in erfbelasting
o Thema 3: Planning via testament
o Thema 4: Planning via schenking
o Thema 5: Planning via levensverzekering
o Thema 6: Diverse planningstechnieken & -structuren
Hoofdstuk 2: Inventaris van vermogen & behoeften
2.1 Analyse van de situatie
• Analyseproces is:
o statisch
• hoe is de huidige vermogenssituatie?
• omvang? samenstelling? persoonlijke situatie? wensen en
behoeften?
EN
o dynamisch
• hoe zal de vermogens- & persoonlijke situatie wellicht evolueren?
• uitvoeren van scenarioanalyses i.v.m. deze evolutie (“what if…”)
⇒ risicobeheersing
• wat zijn de doelstellingen? ⇒ planningstechnieken
• Twee invalshoeken:
analyse van het patrimonium
analyse van persoonlijke situatie, wensen & behoeften
Samenvatting Vermogensplanning: Pijler 1 3
, 2.2 Analyse van het patrimonium: statisch
(patrimonium = vermogen)
• Wat?
• statisch beeld van de huidige vermogenssituatie qua omvang en samenstelling
• Wanneer?
• in principe op geregelde tijdstippen (dus wél flexibel)
• maar zeker op zogenaamde “mutatiemomenten”
• bij huwelijk of echtscheiding
• bij de opstart van een eigen zaak
• bij de uitvoering van persoonlijke “projecten”
• bij het naderen van het einde van de actieve loopbaan
• bij het voorbereiden van een nalatenschap
• …
• Hoe?
• aan de hand van de “particuliere vermogensinventaris” / “vermogensbalans”
Particuliere vermogensinventaris (of vermogensbalans)
Σ Wat?
Σ gestructureerd overzicht van de privébezittingen en –schulden
Σ analoog aan de balans van een onderneming
Σ bezittingen ≈ Actief
Σ schulden ≈ Vreemd vermogen (Passief)
Σ verschil tussen beide = Nettovermogen ≈ Eigen vermogen (Passief)
Σ Momentopname:
Σ componenten opnemen tegen huidige, geschatte waarde
Σ marktwaarde van (onroerende) beleggingen
Σ zgn. reserves van levensverzekeringen
Σ saldo van schulden
Σ Voor minder waardevaste activa:
Σ eventueel een voorziening op passiefzijde
Particuliere vermogensinventaris: structuur
Activa
• onroerend & onderneming (= eigen Passiva
zaak) • schuld op onroerend & eigen
• pensioenverzekeringen onderneming
• persoonlijk bezit (inboedel, wagen, • kredieten voor duurzame goederen
kunst, juwelen,…) • persoonlijke leningen
• beleggingsactiva Σ = Totale schulden
• beschikbare middelen
• netto vermogen
Σ = Totale Activa • = Totale Passiva
Ratio: liquiditeitsgraad = Ratio: schuldgraad = totale schulden
beleggingsactiva + beschikbare middelen totale passiva
totale activa
Beleggingsactiva, bv Aandelen
Liquide à met 9/11 beurs 2 weken geschorst dus minder liquide dan
Liquiditeitskost à bv bij verkoop gebouw 10% belasting betalen
Samenvatting Vermogensplanning: Pijler 1 4
