JEUGDRECHT
ssssssssss
2023-2024
Van hoeck Louise Marie
2 D E BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
,Inhoudsopgave
Deel 1: het internationaal verdrag van de rechten van het kind (IVRK) ...................................................................................... 3
1. Ontstaansgeschiedenis (p. 13) ............................................................................................................................................. 3
2. De inhoud van het verdrag (p. 13)........................................................................................................................................ 3
2.1. De 3 P’s (p. 14) .............................................................................................................................................................. 4
2.2. Draagwijdte van het IVRK (p. 15) .................................................................................................................................. 5
2.3. De 54 artikelen van het IVRK in éénvoudige bewoordingen (p. 16) ............................................................................. 5
3. De toepassingen van het verdrag controleren (p. 19) .......................................................................................................... 5
3.1. Het internationaal Comité voor de Rechten van het Kind (p. 19) ................................................................................. 5
3.2. Het Kinderrechtencommisariaat (p. 23) ....................................................................................................................... 6
3.3. Kinderrechtencoalitie Vlaanderen (p. 28) ..................................................................................................................... 8
3.4. JoKER (kind- en jongereneffectrapport)........................................................................................................................ 9
3.5. tZitemzo ........................................................................................................................................................................ 9
3.6. De Nationale Commissie voor de Rechten van het Kind ............................................................................................. 10
3.7. KeKi: Kenniscentrum Kinderrechten ........................................................................................................................... 10
Deel 2: Jeugdhulpverlening in Vlaanderen............................................................................................................................... 10
1. Inleiding.............................................................................................................................................................................. 10
1.1. Ontstaansgeschiedenis ............................................................................................................................................... 10
1.2. Het decreet Integrale Jeugdhulp................................................................................................................................. 11
1.3. De Integrale Jeugdhulp schematisch weergegeven .................................................................................................... 12
2. Buitengerechtelijke Jeugdhulpverlening ............................................................................................................................ 12
2.1. Vrijwillige instemming................................................................................................................................................. 12
2.2. Brede instap ................................................................................................................................................................ 12
2.3. Probleemgebonden hulp ............................................................................................................................................ 13
2.4. Multidisciplinaire teams (MDT) .................................................................................................................................. 13
3. Onderscheid rechtstreeks toegankelijke en niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening ...................................... 13
3.1. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening ......................................................................................................... 13
3.2. Niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening .................................................................................................. 13
3.3. De gemandateerde voorziening.................................................................................................................................. 16
4. Gerechtelijke jeugdhulp ..................................................................................................................................................... 18
4.1. De vorderingsmogelijkheden van het Openbaar Ministerie ....................................................................................... 18
4.2. De gerechtelijke maatregelen ..................................................................................................................................... 19
4.3. De sociale dienst jeugdrechtbank ............................................................................................................................... 21
Deel 3: het nieuwe jeugddelinquentierecht ............................................................................................................................. 22
1. Inleiding.............................................................................................................................................................................. 22
2. Basisprincipes van het nieuwe decreet .............................................................................................................................. 23
3. Toepassingsgebied van het jeugddelinquentierecht .......................................................................................................... 24
4. De verschillende actoren in het jeugddelinquentierecht .................................................................................................... 25
4.1. De politie of jeugdbrigade........................................................................................................................................... 25
4.2. Het Openbaar Ministerie of het jeugdparket ............................................................................................................. 25
4.3. De onderzoeksrechter................................................................................................................................................. 25
4.4. De familie- en jeugdrechtbank .................................................................................................................................... 25
4.5. De sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulpverlening ........................................................................................... 26
4.6. De advocatuur............................................................................................................................................................. 26
4.7. Verloop van de procedure .......................................................................................................................................... 26
1
, 5. Antwoorden op diverse niveaus ......................................................................................................................................... 27
5.1. Algemeen .................................................................................................................................................................... 27
5.2. De afhandeling op het niveau van het Openbaar Ministerie ...................................................................................... 27
5.3. De procedure voor de jeugdrechtbank ....................................................................................................................... 31
6. Gemeenschapsinstellingen ................................................................................................................................................. 36
7. Uitzonderingen op de bevoegdheid van de jeugdrechtbank in het jeugddelinquentierecht .............................................. 36
7.1. De uithandengeving .................................................................................................................................................... 36
7.2. Interventie bij een verkeersmisdrijf ............................................................................................................................ 37
7.3. Gemeentelijke Administratieve Sancties .................................................................................................................... 37
Deel 4: Decreet betreffende de rechtspositie van de minderjarige .......................................................................................... 37
1. Inleiding.............................................................................................................................................................................. 37
1.1. Algemeen kader .......................................................................................................................................................... 37
1.2. Toepassingsgebied ...................................................................................................................................................... 38
2. Algemene principes van het decreet .................................................................................................................................. 38
2.1. Bekwaamheid van de minderjarige (art. 4)................................................................................................................. 38
2.2. Het belang van de minderjarige (art. 5) ...................................................................................................................... 39
3. Eigenlijke rechten ............................................................................................................................................................... 40
3.1. Niet-discriminatie en recht op jeugdhulp ................................................................................................................... 40
3.2. Instemming en vrije keuze .......................................................................................................................................... 40
3.3. Informatie en duidelijke communicatie ...................................................................................................................... 40
3.4. Respect voor het gezinsleven ..................................................................................................................................... 41
3.5. Inspraak op participatie .............................................................................................................................................. 41
3.6. Recht op een dossier................................................................................................................................................... 42
3.7. Recht op bijstand van een vertrouwenspersoon ........................................................................................................ 43
3.8. Recht op privacy.......................................................................................................................................................... 44
3.9. Recht op een menswaardige behandeling .................................................................................................................. 45
3.10. Klachtrecht (art. 29) .................................................................................................................................................... 46
Deel 5: de rechten van niet-begeleide minderjarigen .............................................................................................................. 46
1. Inleiding.............................................................................................................................................................................. 46
2. De niet-begeleide minderjarige vluchteling ....................................................................................................................... 47
3. Verblijfsprocedure .............................................................................................................................................................. 47
3.1. Verschillende verblijfsprocedures............................................................................................................................... 47
3.2. Minderjarigen die geen verblijfsprocedure opstarten ................................................................................................ 49
4. Rechten van de minderjarige vluchteling ........................................................................................................................... 49
4.1. Recht op opvang ......................................................................................................................................................... 49
4.2. Recht op een voogd .................................................................................................................................................... 51
4.3. Recht op gezinshereniging .......................................................................................................................................... 52
4.4. Recht op onderwijs ..................................................................................................................................................... 52
4.5. Recht om niet opgesloten te worden ......................................................................................................................... 53
4.6. Recht op medische en psychologische hulp ............................................................................................................... 53
2
, Jeugdrecht
Deel 1: het internationaal verdrag van de rechten van het kind (IVRK)
1. Ontstaansgeschiedenis (p. 13)
- 1948: Universele verklaring van de rechten van de mens.
o Andere manier van met elkaar omgaan, elkaars rechten respecteren à zo op UVRM gekomen.
- 1959: Verklaring rechten van het Kind (-18 jaar)
o Specifieke groep had extra aandacht nodig, extra kwetsbare groep.
- 20 november 1989: wereldleiders gingen historische verbintenis aan met kinderen van de wereld, door unaniem
Kinderrechtenverdrag aan te nemen.
o Werd getekend door 196 landen à breedst geratificeerde mensenrechtenverdrag.
Kinderrechtenverdrag = is een internationale overeenkomst die de specifieke
rechten voor kinderen erkent. Het verdrag erkent de burgerlijke, politieke,
economische, sociale en culturele rechten van kinderen, is juridisch bindend en
heeft het leven van kinderen over de hele wereld helpen veranderen.
- Door verdrag te ratificeren verbinden landen zich ertoe de rechten die in het verdrag uiteengezet worden te respecteren
en aanvaarden ze om zich te onderwerpen aan controle door een comité van onafhankelijke experten (het Comité voor
de Rechten van het Kind)
- 1992: Verdrag kreeg kracht van wet in België.
- In USA nog niet à reden: doodstraf minderjarigen.
- Burgerlijke rechten: rechten die je hebt als burger (bv. geschillen of conflicten tussen twee personen)
- Politieke rechten: stemrecht van een minderjarige, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van vergadering, vrijheid van vereniging…
- Economische rechten: sociale zekerheid, voedsel, recht op inkomen, huisvesting …
- Sociale en culturele rechten: recht op gelijkheid, recht op onderwijs …
2. De inhoud van het verdrag (p. 13)
- Het is de eerste internationale tekst die kinderen expliciet als rechthebbenden erkent.
- Alle rechten zijn
o Met elkaar verbonden
o Afhankelijk van elkaar
o Even belangrijk
o Vormen een ondeelbaar geheel
Basisprincipes
- Hieruit zijn de andere rechten van het kind uit voortgevloeid. Deze basisrechten, basisprincipes zijn het fundament voor alle andere
rechten die volgen in het Verdrag.
- Art. 2 non-discriminatie
o Het principe dat alle rechten van toepassing zijn op alle kinderen zonder enige uitzondering.
o Overheid moet kinderen beschermen van discriminatie.
o Overheid mag geen enkel recht schenden en moet positieve acties ondernemen om alle rechten te bevorderen.
§ Bv. een kind scheiden van z’n ouders (kind heeft recht om niet gescheiden te worden van ouders). Overheid gaan
ouders ondersteunen om voor kinderen te kunnen zorgen door sociale zekerheid.
3
ssssssssss
2023-2024
Van hoeck Louise Marie
2 D E BACHELOR ORTHOPEDAGOGIE
,Inhoudsopgave
Deel 1: het internationaal verdrag van de rechten van het kind (IVRK) ...................................................................................... 3
1. Ontstaansgeschiedenis (p. 13) ............................................................................................................................................. 3
2. De inhoud van het verdrag (p. 13)........................................................................................................................................ 3
2.1. De 3 P’s (p. 14) .............................................................................................................................................................. 4
2.2. Draagwijdte van het IVRK (p. 15) .................................................................................................................................. 5
2.3. De 54 artikelen van het IVRK in éénvoudige bewoordingen (p. 16) ............................................................................. 5
3. De toepassingen van het verdrag controleren (p. 19) .......................................................................................................... 5
3.1. Het internationaal Comité voor de Rechten van het Kind (p. 19) ................................................................................. 5
3.2. Het Kinderrechtencommisariaat (p. 23) ....................................................................................................................... 6
3.3. Kinderrechtencoalitie Vlaanderen (p. 28) ..................................................................................................................... 8
3.4. JoKER (kind- en jongereneffectrapport)........................................................................................................................ 9
3.5. tZitemzo ........................................................................................................................................................................ 9
3.6. De Nationale Commissie voor de Rechten van het Kind ............................................................................................. 10
3.7. KeKi: Kenniscentrum Kinderrechten ........................................................................................................................... 10
Deel 2: Jeugdhulpverlening in Vlaanderen............................................................................................................................... 10
1. Inleiding.............................................................................................................................................................................. 10
1.1. Ontstaansgeschiedenis ............................................................................................................................................... 10
1.2. Het decreet Integrale Jeugdhulp................................................................................................................................. 11
1.3. De Integrale Jeugdhulp schematisch weergegeven .................................................................................................... 12
2. Buitengerechtelijke Jeugdhulpverlening ............................................................................................................................ 12
2.1. Vrijwillige instemming................................................................................................................................................. 12
2.2. Brede instap ................................................................................................................................................................ 12
2.3. Probleemgebonden hulp ............................................................................................................................................ 13
2.4. Multidisciplinaire teams (MDT) .................................................................................................................................. 13
3. Onderscheid rechtstreeks toegankelijke en niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening ...................................... 13
3.1. Rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening ......................................................................................................... 13
3.2. Niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulpverlening .................................................................................................. 13
3.3. De gemandateerde voorziening.................................................................................................................................. 16
4. Gerechtelijke jeugdhulp ..................................................................................................................................................... 18
4.1. De vorderingsmogelijkheden van het Openbaar Ministerie ....................................................................................... 18
4.2. De gerechtelijke maatregelen ..................................................................................................................................... 19
4.3. De sociale dienst jeugdrechtbank ............................................................................................................................... 21
Deel 3: het nieuwe jeugddelinquentierecht ............................................................................................................................. 22
1. Inleiding.............................................................................................................................................................................. 22
2. Basisprincipes van het nieuwe decreet .............................................................................................................................. 23
3. Toepassingsgebied van het jeugddelinquentierecht .......................................................................................................... 24
4. De verschillende actoren in het jeugddelinquentierecht .................................................................................................... 25
4.1. De politie of jeugdbrigade........................................................................................................................................... 25
4.2. Het Openbaar Ministerie of het jeugdparket ............................................................................................................. 25
4.3. De onderzoeksrechter................................................................................................................................................. 25
4.4. De familie- en jeugdrechtbank .................................................................................................................................... 25
4.5. De sociale dienst voor gerechtelijke jeugdhulpverlening ........................................................................................... 26
4.6. De advocatuur............................................................................................................................................................. 26
4.7. Verloop van de procedure .......................................................................................................................................... 26
1
, 5. Antwoorden op diverse niveaus ......................................................................................................................................... 27
5.1. Algemeen .................................................................................................................................................................... 27
5.2. De afhandeling op het niveau van het Openbaar Ministerie ...................................................................................... 27
5.3. De procedure voor de jeugdrechtbank ....................................................................................................................... 31
6. Gemeenschapsinstellingen ................................................................................................................................................. 36
7. Uitzonderingen op de bevoegdheid van de jeugdrechtbank in het jeugddelinquentierecht .............................................. 36
7.1. De uithandengeving .................................................................................................................................................... 36
7.2. Interventie bij een verkeersmisdrijf ............................................................................................................................ 37
7.3. Gemeentelijke Administratieve Sancties .................................................................................................................... 37
Deel 4: Decreet betreffende de rechtspositie van de minderjarige .......................................................................................... 37
1. Inleiding.............................................................................................................................................................................. 37
1.1. Algemeen kader .......................................................................................................................................................... 37
1.2. Toepassingsgebied ...................................................................................................................................................... 38
2. Algemene principes van het decreet .................................................................................................................................. 38
2.1. Bekwaamheid van de minderjarige (art. 4)................................................................................................................. 38
2.2. Het belang van de minderjarige (art. 5) ...................................................................................................................... 39
3. Eigenlijke rechten ............................................................................................................................................................... 40
3.1. Niet-discriminatie en recht op jeugdhulp ................................................................................................................... 40
3.2. Instemming en vrije keuze .......................................................................................................................................... 40
3.3. Informatie en duidelijke communicatie ...................................................................................................................... 40
3.4. Respect voor het gezinsleven ..................................................................................................................................... 41
3.5. Inspraak op participatie .............................................................................................................................................. 41
3.6. Recht op een dossier................................................................................................................................................... 42
3.7. Recht op bijstand van een vertrouwenspersoon ........................................................................................................ 43
3.8. Recht op privacy.......................................................................................................................................................... 44
3.9. Recht op een menswaardige behandeling .................................................................................................................. 45
3.10. Klachtrecht (art. 29) .................................................................................................................................................... 46
Deel 5: de rechten van niet-begeleide minderjarigen .............................................................................................................. 46
1. Inleiding.............................................................................................................................................................................. 46
2. De niet-begeleide minderjarige vluchteling ....................................................................................................................... 47
3. Verblijfsprocedure .............................................................................................................................................................. 47
3.1. Verschillende verblijfsprocedures............................................................................................................................... 47
3.2. Minderjarigen die geen verblijfsprocedure opstarten ................................................................................................ 49
4. Rechten van de minderjarige vluchteling ........................................................................................................................... 49
4.1. Recht op opvang ......................................................................................................................................................... 49
4.2. Recht op een voogd .................................................................................................................................................... 51
4.3. Recht op gezinshereniging .......................................................................................................................................... 52
4.4. Recht op onderwijs ..................................................................................................................................................... 52
4.5. Recht om niet opgesloten te worden ......................................................................................................................... 53
4.6. Recht op medische en psychologische hulp ............................................................................................................... 53
2
, Jeugdrecht
Deel 1: het internationaal verdrag van de rechten van het kind (IVRK)
1. Ontstaansgeschiedenis (p. 13)
- 1948: Universele verklaring van de rechten van de mens.
o Andere manier van met elkaar omgaan, elkaars rechten respecteren à zo op UVRM gekomen.
- 1959: Verklaring rechten van het Kind (-18 jaar)
o Specifieke groep had extra aandacht nodig, extra kwetsbare groep.
- 20 november 1989: wereldleiders gingen historische verbintenis aan met kinderen van de wereld, door unaniem
Kinderrechtenverdrag aan te nemen.
o Werd getekend door 196 landen à breedst geratificeerde mensenrechtenverdrag.
Kinderrechtenverdrag = is een internationale overeenkomst die de specifieke
rechten voor kinderen erkent. Het verdrag erkent de burgerlijke, politieke,
economische, sociale en culturele rechten van kinderen, is juridisch bindend en
heeft het leven van kinderen over de hele wereld helpen veranderen.
- Door verdrag te ratificeren verbinden landen zich ertoe de rechten die in het verdrag uiteengezet worden te respecteren
en aanvaarden ze om zich te onderwerpen aan controle door een comité van onafhankelijke experten (het Comité voor
de Rechten van het Kind)
- 1992: Verdrag kreeg kracht van wet in België.
- In USA nog niet à reden: doodstraf minderjarigen.
- Burgerlijke rechten: rechten die je hebt als burger (bv. geschillen of conflicten tussen twee personen)
- Politieke rechten: stemrecht van een minderjarige, vrijheid van meningsuiting, vrijheid van vergadering, vrijheid van vereniging…
- Economische rechten: sociale zekerheid, voedsel, recht op inkomen, huisvesting …
- Sociale en culturele rechten: recht op gelijkheid, recht op onderwijs …
2. De inhoud van het verdrag (p. 13)
- Het is de eerste internationale tekst die kinderen expliciet als rechthebbenden erkent.
- Alle rechten zijn
o Met elkaar verbonden
o Afhankelijk van elkaar
o Even belangrijk
o Vormen een ondeelbaar geheel
Basisprincipes
- Hieruit zijn de andere rechten van het kind uit voortgevloeid. Deze basisrechten, basisprincipes zijn het fundament voor alle andere
rechten die volgen in het Verdrag.
- Art. 2 non-discriminatie
o Het principe dat alle rechten van toepassing zijn op alle kinderen zonder enige uitzondering.
o Overheid moet kinderen beschermen van discriminatie.
o Overheid mag geen enkel recht schenden en moet positieve acties ondernemen om alle rechten te bevorderen.
§ Bv. een kind scheiden van z’n ouders (kind heeft recht om niet gescheiden te worden van ouders). Overheid gaan
ouders ondersteunen om voor kinderen te kunnen zorgen door sociale zekerheid.
3
