Hoofdstuk 1
Inleiding
§1
Het personenrecht regelt de rechtspositie van een natuurlijke persoon; het begin en einde
van een persoon, zijn naam, woonplaats, de handelingsbekwaamheid en de bescherming
van meerderjarigen maken hiervan deel uit, net als de regels over vermissing en
afwezigheid.
Het familierecht heeft betrekking op de rechtsverhoudingen tussen natuurlijke personen op
het terrein van families en relaties. Het regelt de zogenoemde verticale relaties die ontstaan
door afstamming van de ene persoon van de andere, zoals afstamming en ouderlijk gezag.
Zogenoemde horizontale relaties, die ontstaan dor affectieve relaties tussen volwassenen,
zoals huwelijk en GP.
1 onderwerp behoort tot het familierecht omdat het de affectieve relatie tussen twee
natuurlijke personen regelt, maar is vooralsnog niet door het familierecht geregeld; de
rechtsregels die betrekking hebben op de relatie tussen twee mensen die ongehuwd
samenleven.
§2
BW 1 is de kernbron van het Nederlandse materiële personen- en familierecht. Daarnaast
bestaan bijzondere wetten voor specifieke onderwerpen, waaronder de Jeugdwet, de Wet
donorgegevens kunstmatige bevruchting, de Embryowet, de Wet verevening
pensioenrechten bij scheiding en de Wet tijdelijk huisverbod.
Ook internationale conventies, zoals EVRM, VN kinderrechtenverdrag (IVRK) en de
rechtspraak van de internationale hoven, het europees hof voor de rechten van de mens
(EHRM) en het hof van justitie van de europese unie (HvJ) behoren tot belangrijke bronnen
van het personen- en familierecht.
Het formele familierecht is geregeld in het wetboek van burgerlijke rechtsvordering (Rv) en in
procesreglementen.
§3
Binnen het personen- en familierecht is er geen partijautonomie (eigen afspraken,
aanvullend recht), veel regels zijn van dwingend recht, omdat het merendeel van de
familierechtelijke verhoudingen niet ter vrije bepaling van partijen staat.
Contracteren over personen- en familierechtelijke onderwerpen is slechts zeer beperkt
mogelijk en heeft met name betrekking op de vermogensrechtelijke aspecten van relaties.
Toch i de gelaagde structuur van het BW ook relevant voor het familierecht; via de
schakelbepalingen kunnen regelingen uit het algemene vermogensrecht van belang zijn,
voor zover de familierechtelijke verhoudingen zich daar niet tegen verzet.
Met name waar het contracteren over vermogensrechtelijke verhoudingen tussen voormalige
partners betreft, zijn de algemene leenstukken uit het vermogensrecht relevant. De regeling
van de wilsgebreken kan van belang zijn evenals de redelijkheid en billijkheid en de
rechtspraak over de uitleg van contracteren.
Inleiding
§1
Het personenrecht regelt de rechtspositie van een natuurlijke persoon; het begin en einde
van een persoon, zijn naam, woonplaats, de handelingsbekwaamheid en de bescherming
van meerderjarigen maken hiervan deel uit, net als de regels over vermissing en
afwezigheid.
Het familierecht heeft betrekking op de rechtsverhoudingen tussen natuurlijke personen op
het terrein van families en relaties. Het regelt de zogenoemde verticale relaties die ontstaan
door afstamming van de ene persoon van de andere, zoals afstamming en ouderlijk gezag.
Zogenoemde horizontale relaties, die ontstaan dor affectieve relaties tussen volwassenen,
zoals huwelijk en GP.
1 onderwerp behoort tot het familierecht omdat het de affectieve relatie tussen twee
natuurlijke personen regelt, maar is vooralsnog niet door het familierecht geregeld; de
rechtsregels die betrekking hebben op de relatie tussen twee mensen die ongehuwd
samenleven.
§2
BW 1 is de kernbron van het Nederlandse materiële personen- en familierecht. Daarnaast
bestaan bijzondere wetten voor specifieke onderwerpen, waaronder de Jeugdwet, de Wet
donorgegevens kunstmatige bevruchting, de Embryowet, de Wet verevening
pensioenrechten bij scheiding en de Wet tijdelijk huisverbod.
Ook internationale conventies, zoals EVRM, VN kinderrechtenverdrag (IVRK) en de
rechtspraak van de internationale hoven, het europees hof voor de rechten van de mens
(EHRM) en het hof van justitie van de europese unie (HvJ) behoren tot belangrijke bronnen
van het personen- en familierecht.
Het formele familierecht is geregeld in het wetboek van burgerlijke rechtsvordering (Rv) en in
procesreglementen.
§3
Binnen het personen- en familierecht is er geen partijautonomie (eigen afspraken,
aanvullend recht), veel regels zijn van dwingend recht, omdat het merendeel van de
familierechtelijke verhoudingen niet ter vrije bepaling van partijen staat.
Contracteren over personen- en familierechtelijke onderwerpen is slechts zeer beperkt
mogelijk en heeft met name betrekking op de vermogensrechtelijke aspecten van relaties.
Toch i de gelaagde structuur van het BW ook relevant voor het familierecht; via de
schakelbepalingen kunnen regelingen uit het algemene vermogensrecht van belang zijn,
voor zover de familierechtelijke verhoudingen zich daar niet tegen verzet.
Met name waar het contracteren over vermogensrechtelijke verhoudingen tussen voormalige
partners betreft, zijn de algemene leenstukken uit het vermogensrecht relevant. De regeling
van de wilsgebreken kan van belang zijn evenals de redelijkheid en billijkheid en de
rechtspraak over de uitleg van contracteren.
