Les 16 nov – Hals-speekselklieranatomie en tracheotomie
- Dia 2: De M digastricus is de enige spier met 2 buiken en 1 ligament. Een
overbelasting van de posterieure buik kan typisch uitstralen en pijn thv het oor
geven. (welk lig ??).
Onder de grote spieren liggen de grote bloedvaten.
- Dia 3: De n accessorius staat in voor de bezenuwing van de M trapezius en de
MSCM. Men kan testen of deze verlamd is door te vragen aan de patiënt om de
armen naast het lichaam naar boven te heffen; dit kan de patiënt dan niet omdat
hij hiervoor de m trapezius moet fixeren. De schouder zal ook afhangen en de
patiënt heeft pijn door overbelasting van de andere spieren.
De strap muscles zijn een groep spieren die over de schildklier liggen:
o M sternohyoideus (lange strap muscle)
o M sternothyroideus (kort)
o M thyrohyoideus (kort)
- Dia 4: De n phrenicus staat in voor beweging van diafragma. Bij een laesie van
deze zenuw zal er hoogstand van het diafragma zijn met minder longvolume.
Hier is de M digastricus goed te zien. We zien ook de N hypoglossus. We kunnen
uitval van deze zenuw testen door iemand zijn tong te laten uitsteken en naar
links en rechts te bewegen. De tong zal deviëren naar de kant van aantasting.
N lingualis (tak van de NV3) is een sensibele zenuw voor mondgevoeligheid. Als
deze gekwetst wordt (meestal tijdens chirurgie) zijn patiënten het gevoel in de
mond kwijt; het is dan zeer moeilijk om te eten en slikken.
- Dia 5: De N vagus maakt lus en geeft dan de N recurrens af. Bij
schildklierchirurgie moet men oppassen voor deze zenuw aangezien een letsel
kan leiden tot heesheid.
- Dia 6 !!!: De halsfasciae en de loges zijn heel belangrijk maar heel moeilijk.
Deze zijn heel belangrijk omdat de fasciae, die de hals onderverdelen in
verschillende loges, goed uitleggen waarom bepaalde pathologie in een bepaalde
streek ontstaat en hoe deze zich kan verspreiden in de hals en soms zelfs in de
rest van het lichaam.
- Dia 7 ev: De oppervlakkige halsfascia ligt net onder de huid en gaat
oppervlakkig de hele hals omgeven. Deze bevat oa de m platysma en is van weinig
pathologisch belang.
De diepe hals fasciae wordt nog eens opgedeeld in een oppervlakkige laag,
middelste laag en diepe laag. De oppervlakkige laag omgeeft een aantal grote
spieren.
o Oppervlakkige laag: Deze omgeeft
M trapezius en M SCM
M digastricus venter anterior en M masseter
Parotis en submandibulaire speekselklier
Fasciale parotis loge en fasciale masticator loge
, o Middelste laag: Deze bestaat uit
Musculaire fascia = fascia pretrachealis
Deze omgeeft de prethyroidale spieren.
Viscerale fascia
Het achterste stuk van de viscerale laag (lichtblauw dia 12)
noemt men de buccopharyngeale fascia. Dit deel krijgt een
aparte naam omdat hier heel veel pathologie ontstaat.
o Diepe laag: Deze omgeeft de diepe halsspieren (Mm scaleni, m longus colli,
m levator scapulae… ) en de wervels, en bestaat uit:
Alaire fascia
Prevertebrale fascia
- Dia 12: De diepe laag splitst in twee stukken: de fascia alaris en prevertebrale
fascia. Hierdoor ontstaan er drie ruimten:
o Retrofaryngeale ruimte: Tussen de fascia buccopharyngealis en fascia
alaris
o Danger space: Tussen de fascia alaris en fascia prevertebralis
o Prevertebrale ruimte: Tussen prevertebrale fascia en wervellichamen of M
longus colli.
Als er pathologie ontstaat in de danger space, zoals een infectie of halsabces,
kan deze zich rechtstreek naar de thorax (en abdomen) uitspreiden aangezien
deze ruimte ver naar beneden doorloopt (tot posterieure mediastinum). Dit kan
ernstige ziektebeelden geven.
- Dia 13: De carotis sheat is onderdeel van de drie andere fasciae en wordt
gevormd door
o Lateraal vooraan: De achterzijde van de oppervlakkige laag van de diepe
fascia
o Mediaal vooraan: De middelste laag van de diepe fascia
o Achteraan: De voorzijde van de diepe laag van de diepe halsfascia.
Deze drie fasciae samen vormen een koker rond de grote bloedvaten, die van
boven in de schedelbasis tot in het abdomen lopen.
- Dia 14: Er zijn aantal fascia die tot in het mediastinum en zelfs tot in het
abdomen lopen, en een aantal anderen die maar over een deel van de hals lopen.
De fasciae zijn vlakken, welke bepaalde loges omgeven.
- Dia 16: Deze patiënt komt binnen met pijn maar er is behalve wat roodheid van
de hals weinig te zien. De patiënt gaat op enkele uren in acuut, levensbedreigend
toxisch beeld overgaan. Dit is een beeld van necrotiserende fasceïtis
(“vleesetende bacteriën). Dit wordt meestal veroorzaakt door een streptococcus
die zeer agressief is, en op korte tijd alle fasciae van de hals en lager gaat
aantasten (kan bv ook thv ledematen optreden). De mortaliteit is ongeveer 50%
dus men moet zeer agressief behandelen. Men gaat alle aangetaste weefsels
chirurgisch wegnemen, zonder veel aandacht voor de functie.
- Dia 19: Men moet weten waar anatomische structuren en bijhorende pathologie
zich bevinden.
Als men de spieren hier kent, zijn er verschillende driehoeken die we meestal met
hun nummer benoemen (zie volgende dia).
- Dia 2: De M digastricus is de enige spier met 2 buiken en 1 ligament. Een
overbelasting van de posterieure buik kan typisch uitstralen en pijn thv het oor
geven. (welk lig ??).
Onder de grote spieren liggen de grote bloedvaten.
- Dia 3: De n accessorius staat in voor de bezenuwing van de M trapezius en de
MSCM. Men kan testen of deze verlamd is door te vragen aan de patiënt om de
armen naast het lichaam naar boven te heffen; dit kan de patiënt dan niet omdat
hij hiervoor de m trapezius moet fixeren. De schouder zal ook afhangen en de
patiënt heeft pijn door overbelasting van de andere spieren.
De strap muscles zijn een groep spieren die over de schildklier liggen:
o M sternohyoideus (lange strap muscle)
o M sternothyroideus (kort)
o M thyrohyoideus (kort)
- Dia 4: De n phrenicus staat in voor beweging van diafragma. Bij een laesie van
deze zenuw zal er hoogstand van het diafragma zijn met minder longvolume.
Hier is de M digastricus goed te zien. We zien ook de N hypoglossus. We kunnen
uitval van deze zenuw testen door iemand zijn tong te laten uitsteken en naar
links en rechts te bewegen. De tong zal deviëren naar de kant van aantasting.
N lingualis (tak van de NV3) is een sensibele zenuw voor mondgevoeligheid. Als
deze gekwetst wordt (meestal tijdens chirurgie) zijn patiënten het gevoel in de
mond kwijt; het is dan zeer moeilijk om te eten en slikken.
- Dia 5: De N vagus maakt lus en geeft dan de N recurrens af. Bij
schildklierchirurgie moet men oppassen voor deze zenuw aangezien een letsel
kan leiden tot heesheid.
- Dia 6 !!!: De halsfasciae en de loges zijn heel belangrijk maar heel moeilijk.
Deze zijn heel belangrijk omdat de fasciae, die de hals onderverdelen in
verschillende loges, goed uitleggen waarom bepaalde pathologie in een bepaalde
streek ontstaat en hoe deze zich kan verspreiden in de hals en soms zelfs in de
rest van het lichaam.
- Dia 7 ev: De oppervlakkige halsfascia ligt net onder de huid en gaat
oppervlakkig de hele hals omgeven. Deze bevat oa de m platysma en is van weinig
pathologisch belang.
De diepe hals fasciae wordt nog eens opgedeeld in een oppervlakkige laag,
middelste laag en diepe laag. De oppervlakkige laag omgeeft een aantal grote
spieren.
o Oppervlakkige laag: Deze omgeeft
M trapezius en M SCM
M digastricus venter anterior en M masseter
Parotis en submandibulaire speekselklier
Fasciale parotis loge en fasciale masticator loge
, o Middelste laag: Deze bestaat uit
Musculaire fascia = fascia pretrachealis
Deze omgeeft de prethyroidale spieren.
Viscerale fascia
Het achterste stuk van de viscerale laag (lichtblauw dia 12)
noemt men de buccopharyngeale fascia. Dit deel krijgt een
aparte naam omdat hier heel veel pathologie ontstaat.
o Diepe laag: Deze omgeeft de diepe halsspieren (Mm scaleni, m longus colli,
m levator scapulae… ) en de wervels, en bestaat uit:
Alaire fascia
Prevertebrale fascia
- Dia 12: De diepe laag splitst in twee stukken: de fascia alaris en prevertebrale
fascia. Hierdoor ontstaan er drie ruimten:
o Retrofaryngeale ruimte: Tussen de fascia buccopharyngealis en fascia
alaris
o Danger space: Tussen de fascia alaris en fascia prevertebralis
o Prevertebrale ruimte: Tussen prevertebrale fascia en wervellichamen of M
longus colli.
Als er pathologie ontstaat in de danger space, zoals een infectie of halsabces,
kan deze zich rechtstreek naar de thorax (en abdomen) uitspreiden aangezien
deze ruimte ver naar beneden doorloopt (tot posterieure mediastinum). Dit kan
ernstige ziektebeelden geven.
- Dia 13: De carotis sheat is onderdeel van de drie andere fasciae en wordt
gevormd door
o Lateraal vooraan: De achterzijde van de oppervlakkige laag van de diepe
fascia
o Mediaal vooraan: De middelste laag van de diepe fascia
o Achteraan: De voorzijde van de diepe laag van de diepe halsfascia.
Deze drie fasciae samen vormen een koker rond de grote bloedvaten, die van
boven in de schedelbasis tot in het abdomen lopen.
- Dia 14: Er zijn aantal fascia die tot in het mediastinum en zelfs tot in het
abdomen lopen, en een aantal anderen die maar over een deel van de hals lopen.
De fasciae zijn vlakken, welke bepaalde loges omgeven.
- Dia 16: Deze patiënt komt binnen met pijn maar er is behalve wat roodheid van
de hals weinig te zien. De patiënt gaat op enkele uren in acuut, levensbedreigend
toxisch beeld overgaan. Dit is een beeld van necrotiserende fasceïtis
(“vleesetende bacteriën). Dit wordt meestal veroorzaakt door een streptococcus
die zeer agressief is, en op korte tijd alle fasciae van de hals en lager gaat
aantasten (kan bv ook thv ledematen optreden). De mortaliteit is ongeveer 50%
dus men moet zeer agressief behandelen. Men gaat alle aangetaste weefsels
chirurgisch wegnemen, zonder veel aandacht voor de functie.
- Dia 19: Men moet weten waar anatomische structuren en bijhorende pathologie
zich bevinden.
Als men de spieren hier kent, zijn er verschillende driehoeken die we meestal met
hun nummer benoemen (zie volgende dia).
