Samenvatting Onderzoek en Kwaliteit 2 (V5X730) - Enkel HFDS 6 & 7

3. Hoofdstuk 6: kwalitatief onderzoek via interviews en focusgroepen
3.1 Kenmerken kwalitatief onderzoek
 Uitvoering flexibel
 Men kan van de voorbereiding afwijken
 Mogelijkheid tot bijsturing
 Minder strikt verloop volgens bepaalde planning

3.2 Het onderzoekproces in kwalitatief onderzoek
Doel kwalitatief onderzoek:

 Beantwoorden beschrijvende verkennende (toetsende) onderzoeksvraag (onderwerp in de diepte onderzoeken)
 Inzicht verwerven in de ervaring, idee, denkwijze, motief, beleving, gevoel, gedrag..
1. De doelgroep bepalen ( steekproef)

a. De steekproefvorming ligt niet op voorhand vast

b. De selectie eindigt op het moment dat er geen nieuw info binnenkomt  saturatie of verzadiging

c. Je analyseert tussentijds gegevens

2. Wat zul je gaan onderzoeken ?

a. De kenmerken worden niet op voorhand exact gedefinieerd

b. Je bent geïnteresseerd in de betekenis die participanten geven

c. Doorheen het onderzoek kunnen andere , nieuwe kenmerken centraal komen te staan

3. Welke methoden zul je hanteren om de onderzoeksvragen te beantwoorden ?

a. De keuze hoeft niet bepalend te zijn voor het volledig onderzoek

b. Het dataverzamelingsinstrument kan ook veranderen in de loop van het onderzoek


1

,3.3 Kwalitatieve onderzoeksmethoden
3.3.1 Soorten onderzoeksmethodes/ designs
Onderzoeksmethodes Kenmerken (= goed kennen!) Voordeel Nadeel
Interviews  Gegevens verzamelen via  Beter zicht op individuele  Tijdsintensief
vraaggesprekken betekenissen die mensen  Face-to-face vergen
geven aan het onderzochte meeste tijd, vooral als
 Semi gestructureerd gesprek met onderwerp locaties geografisch
ruimte voor de eigen inbreng van verspreid liggen
geïnterviewde  Persoonlijke onderwerpen of
uit de taboesfeer bevragen  Verplaatsingskosten,
telefoonkosten kunnen hoog
 Kan face-to-face, telefonisch en oplopen
online  Gemakkelijker om dit in de
omgeving van de mensen te
laten doorgaan




Focusgroep  Groepsgesprek over een bepaald  Op relatief korte termijn heel  Selecteren van personen is
thema onder leiding van een wat informatie verzamelen tijdsintensief
onderzoeker vooral door ideeën die in  Voor mensen niet altijd
onderlinge interactie evident om zich naar een
 Focus op inbreng van deelnemers ontstaan bepaalde plaats te begeven
en interacties tussen hen  Kostprijs: verplaatsings- en
 Geschikt om naar gevoelens telefoonkosten, catering,
te peilen waarbij een huur lokaal
 Semi gestructureerd met ruimte beperkte groep van mensen  Mensen kunnen hun inbreng
voor eigen inbreng van de een gedeelde ervaring al dan niet bewust aan de
deelnemers hebben groepsnorm aanpassen
 Inbreng verlegen personen?


2

,  Meestal face-to-face , eventueel
online , video conferentie , …
Observatie  Systematisch en gericht  In tegenstelling tot de case  Vraagt veel tijd en veel
waarnemen van de deelnemers study beschouw je slechts voorbereiding in
een bepaald facet van een tegenstelling tot interview,
 Participerend : onderzoeker situatie, je kan gedrag en moeilijker voor sociaal
neemt zelf deel aan de situatie – mondelinge informatie onwenselijk gedrag
observeren en ook (participerende observatie)
Niet participerend : onderzoeker velddocumenten of – en sporadisch voorkomend
neemt niet deel producten gebruiken, de gedrag, aanwezigheid van de
steekproef is behoorlijk onderzoeker kan de
 Open observaties: deelnemers groter dan bij een case study natuurlijke context storen
zijn op de hoogte – gesloten
observaties: deelnemers zijn niet  Directe waarneming in Bv vergadercultuur
op de hoogte natuurlijke context, (mensen
weten zelf soms slecht wat
 Individuele – groeps observatie ze doen)

Casestudy of gevalstudie  Meerdere methodes worden
gebruikte om 1 geval/case
diepgaand te onderzoeken
 Een case kan een individu zijn,
maar ook een groep mensen, een
organisatie, een gebeurtenis, een
proces,…
 Gedetailleerd zicht: een
combinatie van interviews,
focusgroepen, observaties en/of
andere onderzoeksmethoden om
informatie te verzamelen




3

, 3.3.2 De keuze tussen de methoden (overzicht interviews en focusgroepen)  Zie HB pg 249 t.e.m. 259
Interview Focusgroep
Face to face Telefonisch Videobellen Online chat Face to face Videobellen Online chat

Gedrag Indirect Indirect Indirect Indirect Indirect Indirect Indirect
waarneembaar waarneembaar waarneembaar waarneembaar waarneembaar waarneembaar waarneembaar
Beperkt direct Heel beperkt (Heel) beperkt Beperkt direct Heel beperkt
waarneembaar direct direct waarneembaar direct
waarneembaar waarneembaar waarneembaar
Betekenissen Indirect Indirect Indirect Indirect Indirect Indirect Indirect
waarneembaar waarneembaar waarneembaar waarneembaar waarneembaar waarneembaar waarneembaar

Individuele Geschikt Geschikt Geschikt Geschikt Minder geschikt Minder geschikt Minder geschikt
betekenissen
Persoonlijke Geschikt Geschikt Geschikt Geschikt Minder geschikt Minder geschikt Minder geschikt
betekenissen,
taboeonderwerpen
Betekenissen die Minder geschikt Minder geschikt Minder geschikt Minder geschikt Geschikt Geschikt Geschikt
ontstaan in interactie
Betekenissen rond Minder geschikt Minder geschikt Minder geschikt Minder geschikt Geschikt Geschikt Geschikt
gedeelde ervaringen
Invloed omgeving Geen (indien Invloed mogelijk Invloed mogelijk Invloed mogelijk Interactie is niet Interactie is niet Interactie is niet
geen derde problematisch problematisch problematisch
aanwezig) (indien geen (indien geen (indien geen
derde aanwezig) derde aanwezig) derde aanwezig)
Onderzoekerseffecten Invloed Beperkte (Beperkte) Beperkte Invloed (Beperkte) Beperkte
invloed invloed invloed invloed invloed
Sociale wenselijkheid Meer Meer Meer Minder Meer Meer Minder



4