Les 9 – Waterbalans
- Dia 3: Bij een vrouw is ongeveer 50% van het gewicht lichaamsvocht, bij de man
ongeveer 60%. Dit lichaamsvocht bestaat uit plasma, interstitieel vocht en
intracellulair vocht. In alle vaste weefsels zit er een belangrijke hoeveelheid
intracellulair vocht.
- Dia 5: Het is de taak van de nier om ervoor te zorgen dat de verhoudingen van het
lichaamsvocht min of meer constant blijven, onafhankelijk van de inname. De
inname moet steeds in evenwicht gehouden worden met de uitscheiding.
- Dia 6: De nier kan dit voor een deel, maar heeft wel een beperking. De nier kan
beletten dat er verder waterverlies optreedt, maar de nier kan niet
vervangen wat reeds verloren is.
We kunnen de nier vergelijken met een tas koffie. Alles wat teveel is, geeft risico
dat de tas zal overlopen, en zal verdwijnen via een controlesysteem. Dit is wat de
nier doet: de nier krijgt op een bepaald moment signalen van het lichaam
dat er vochtoverbelasting is, en zal dan vocht afvoeren. Als er een tekort aan
water is, kan de nier hiervoor geen oplossing bieden; het vocht zal van buitenaf
moeten komen. Om dit op te lossen hebben wij een dorstgevoel. Bij mensen
waarbij het bewustzijn uitgeschakeld is (Bv. coma, dementerend, kleine kindjes
die nog geen bewustzijn hebben, …), zal het dorstgevoel afwezig zijn en zal extra
vocht intraveneus moeten worden toegediend.
De nier kan wel zorgen dat de filtratie stopt wanneer er te weinig vocht is.
De nier kan dus bijregelen, maar enkel in het al of niet bewaren van water.
- Dia 8-11: De nier zal spelen met zout en osmolariteit over het hele traject van het
nefron.
Thv de proximale tubulus is filtraat aanwezig met dezelfde samenstelling en
osmolariteit als het bloed. We nemen aan dat deze hier 300 mOsM is (isotoon).
Het filtraat zal vervolgens afzakken in de dalende lis van Henle. Deze lis heeft een
speciale structuur. De cellen van de dalende lis zijn doorgankelijk voor water
en naarmate het filtraat daalt, gaat het meer en meer water naar het diepe
merg van de nier. In de diepte van de nier heerst er een heel hoge osmolariteit;
het is de enige plaats in het lichaam waar zo’n hoge osmolariteit heerst. Binnen
de lis van Henle is osmolariteit slechts 300 mOsM, dus het water zal verschuiven
van de tubulus naar het interstitium, waar de osmolariteit zeer hoog is.
Naarmate men opschuift in de lis van Henle, zien we dat de osmolariteit in
de tubulus stijgt en uiteindelijk onderaan gelijk wordt met de omgeving,
1200 mOsm. Vervolgens zal het sterk geconcentreerde filtraat in de stijgende lis
van Henle terecht komen. In dit deel van het nefron zitten transporters, die
ervoor zorgen dat natrium actief weggepompd wordt uit het nefron.
Hierdoor zal de osmolariteit van het filtraat sterk afnemen. Er is dus nog water in
het systeem, maar al het zout is weg en komt in het interstitium terecht. Het zout
dat in het interstitium terecht komt, dient grotendeels om de hoge
osmolariteit in het merg te onderhouden.
Bovenaan de stijgende lis van Henle heeft het filtraat een osmolariteit van 100
mOsM. Wat er verder gebeurt, zal afhangen van de omstandigheden in de
lichaam en van de werking van specifieke hormonen. Als de nier veel water
moet kwijtspelen, zal een zeer groot volume urine geproduceerd moeten worden.
- Dia 3: Bij een vrouw is ongeveer 50% van het gewicht lichaamsvocht, bij de man
ongeveer 60%. Dit lichaamsvocht bestaat uit plasma, interstitieel vocht en
intracellulair vocht. In alle vaste weefsels zit er een belangrijke hoeveelheid
intracellulair vocht.
- Dia 5: Het is de taak van de nier om ervoor te zorgen dat de verhoudingen van het
lichaamsvocht min of meer constant blijven, onafhankelijk van de inname. De
inname moet steeds in evenwicht gehouden worden met de uitscheiding.
- Dia 6: De nier kan dit voor een deel, maar heeft wel een beperking. De nier kan
beletten dat er verder waterverlies optreedt, maar de nier kan niet
vervangen wat reeds verloren is.
We kunnen de nier vergelijken met een tas koffie. Alles wat teveel is, geeft risico
dat de tas zal overlopen, en zal verdwijnen via een controlesysteem. Dit is wat de
nier doet: de nier krijgt op een bepaald moment signalen van het lichaam
dat er vochtoverbelasting is, en zal dan vocht afvoeren. Als er een tekort aan
water is, kan de nier hiervoor geen oplossing bieden; het vocht zal van buitenaf
moeten komen. Om dit op te lossen hebben wij een dorstgevoel. Bij mensen
waarbij het bewustzijn uitgeschakeld is (Bv. coma, dementerend, kleine kindjes
die nog geen bewustzijn hebben, …), zal het dorstgevoel afwezig zijn en zal extra
vocht intraveneus moeten worden toegediend.
De nier kan wel zorgen dat de filtratie stopt wanneer er te weinig vocht is.
De nier kan dus bijregelen, maar enkel in het al of niet bewaren van water.
- Dia 8-11: De nier zal spelen met zout en osmolariteit over het hele traject van het
nefron.
Thv de proximale tubulus is filtraat aanwezig met dezelfde samenstelling en
osmolariteit als het bloed. We nemen aan dat deze hier 300 mOsM is (isotoon).
Het filtraat zal vervolgens afzakken in de dalende lis van Henle. Deze lis heeft een
speciale structuur. De cellen van de dalende lis zijn doorgankelijk voor water
en naarmate het filtraat daalt, gaat het meer en meer water naar het diepe
merg van de nier. In de diepte van de nier heerst er een heel hoge osmolariteit;
het is de enige plaats in het lichaam waar zo’n hoge osmolariteit heerst. Binnen
de lis van Henle is osmolariteit slechts 300 mOsM, dus het water zal verschuiven
van de tubulus naar het interstitium, waar de osmolariteit zeer hoog is.
Naarmate men opschuift in de lis van Henle, zien we dat de osmolariteit in
de tubulus stijgt en uiteindelijk onderaan gelijk wordt met de omgeving,
1200 mOsm. Vervolgens zal het sterk geconcentreerde filtraat in de stijgende lis
van Henle terecht komen. In dit deel van het nefron zitten transporters, die
ervoor zorgen dat natrium actief weggepompd wordt uit het nefron.
Hierdoor zal de osmolariteit van het filtraat sterk afnemen. Er is dus nog water in
het systeem, maar al het zout is weg en komt in het interstitium terecht. Het zout
dat in het interstitium terecht komt, dient grotendeels om de hoge
osmolariteit in het merg te onderhouden.
Bovenaan de stijgende lis van Henle heeft het filtraat een osmolariteit van 100
mOsM. Wat er verder gebeurt, zal afhangen van de omstandigheden in de
lichaam en van de werking van specifieke hormonen. Als de nier veel water
moet kwijtspelen, zal een zeer groot volume urine geproduceerd moeten worden.
