Samenvatting Blok 3.5 Memory Thema 6

Anouk Antonissen

Thema 6: Implicit Memory & Skill Learning
Literatuur:
- Radvansky. Chapter 6 (pp. 105-121).
- Roediger, H.L. (1990).
- Gabrieli et al. (1995).

Studievragen:
1. Roediger (1990) reports several experiments that support a transfer-appropriate processing explanation
of implicit memory. Discuss these experiments and explain why they support the TAP account.
2. Many studies have found dissociations between implicit and explicit memory tasks. How does Roediger
(1990) explain these dissociations?
3. Can you name a finding that cannot be explained by the TAP account of priming?



Radvansky. Chapter 6 (pp. 105-121).

Abstract
Declaratieve herinneringen vs. Nondeclaratieve herinneringen:
- Declaratieve herinneringen: het gaat hierbij om herinneringen uit het bewuste, expliciete geheugen. Het
gaat om herinneringen zoals waar we onze sleutels hebben gelaten, of wanneer we iemands naam
proberen te herinneren.
- Nondeclaratieve herinneringen: onbewuste herinneringen, buiten ons bewustzijn. Hierdoor is het
moeilijk, en soms wel onmogelijk, om accuraat over deze herinneringen te praten.

 Dit hoofdstuk gaat over de aspecten van het nondeclaratieve geheugen.

Klassiek conditioneren
Klassiek conditioneren is een van de simpelste vormen van het geheugen. Hierbij leert een organisme dat
bepaalde stimuli betrouwbare voorspellers zijn voor het aanstaande begin van andere belangrijke stimuli.
Klassiek conditioneren is ontdekt door Ivan Pavlov en het wordt daarom ook wel Pavlovian conditioning
genoemd. In deze sectie wordt klassiek conditioneren in drie vormen besproken: (1) abstract, (2) concreet,
met de experimentele situatie gebruikt door Pavlov en (3) een voorbeeld dat meer in lijn is met het begrijpen
van het menselijk geheugen.

Abstracte structuur:
Het basis paradigma van klassiek conditioneren is weergegeven in figuur 6.1.
- Het begint met een stimulus die een bepaalde respons opwekt. Dit is de unconditioned stimulus (US)
en de respons die het opwekt, noemen we de unconditioned response (UR). Beide zijn
ongeconditioneerd omdat er geen leren voor nodig is.
- Vervolgens wordt er een andere stimulus geïntroduceerd die geen respons opwerkt. Dit is de neutrale
stimulus (NS).
- Tijdens het leren wordt de NS vóór de US
gepresenteerd op een betrouwbare en consistente
manier. Na verloop van tijd associeert het organisme
de NS met de opkomende US. Het resultaat is dat het
organisme een voorbereidende respons uit, als of de
US begint op te komen.
- De NS is nu de conditioned stimulus (CS) en de
respons wordt nu de conditioned respons (CR)
genoemd.

Pavlov:
Pavlov verzamelde speeksel van honden door chirurgisch een aantal buizen in de mond van een hond te
plaatsen, waarna hij de honden eten gaf. Pavlov ontdekte dat de honden soms als gingen kwijlen, nog
voordat ze voedsel kregen. Hij suggereerde dat de honden een mentale connectie hadden gemaakt tussen
de persoon die hen voedsel gaf en het voedsel zelf, dus dat de honden gingen kwijlen bij het zien van de
persoon.

1

, Anouk Antonissen
- In het onderzoek van Pavlov werd het eten gezien als de US en het kwijlen als de UR. Als NS gebruikte
hij een bel. Hij belde met de bel voordat de honden eten kregen. Na een bepaalde tijd leerden de honden
dat het bellen betekende dat er voedsel aankwam. De honden gingen dan al kwijlen wanneer de bel een
geluid maakte, en nog voordat zij eten kregen. De bel is nu de CS en het kwijlen de CR.

Voorbeelden bij mensen:
Een ander voorbeeld van klassiek conditioneren dat meer past bij mensen is het ontwikkelen van fobieën.
Dit zijn irrationele angsten, zoals angst voor liften, voor open ruimtes, voor spreken in het openbaar etc.
Deze fobieën kunnen zich ontwikkelen via klassieke conditioneringsprocessen in het nondeclaratieve
geheugen, waarvan de persoon zich onbewust is.
- Voorbeeld: een persoon kan een negatieve ervaring hebben met publiekelijk spreken en de angst die de
persoon hierbij heeft ervaren wordt klassiek geconditioneerd. Op die manier begint de persoon
gelijksoortige situaties te vermijden waardoor er een fobie is gecreëerd.

Gelukkig kan klassiek conditioneren ook worden gebruikt om fobieën te overwinnen. Dit kan gedaan worden
via het klinische proces van systematic desensitization.
- Bij deze methode denken mensen eerst aan de situaties die ver gerelateerd zijn aan situaties die de fobie
opwekken. Na een bepaalde tijd moet de persoon aan situaties denken die steeds dichter bij de fobie
liggen.
- Bij elke stap blijft de persoon in die fase totdat hij/zij zich niet meer verstoord voelt. Wanneer een gevoel
van kalmte is geassocieerd met de situatie, gaat de persoon naar de volgende fase.
- Dit proces gaat zo door totdat de persoon uiteindelijk de fobiesituatie bereikt, die dan klassiek wordt
geconditioneerd aan een relaxed gevoel. De fobie is nu overwonnen.

Associatieve structuur:
Wat voor soort associatie wordt er geleerd tijdens klassiek conditioneren? Hierbij zijn er twee
mogelijkheden (zie figuur 6.2):
1. Stimulus-response association: Hierbij is het zo dat de CS direct geassocieerd is met de CR. Dus dat
de CS direct de CR veroorzaakt.
2. Stimulus-stimulus association: Hierbij is het zo dat de CS direct geassocieerd is met een geheugen
representatie van de US, wat dan leidt tot de productie van de CR. In andere woorden: de CS wordt
geïnterpreteerd als een voorspeller voor de US, zodat dit een CR veroorzaakt in voorbereiding voor de
CS.

In een leersituatie is het vaak de stimulus-stimulus associatie die wordt geleerd, maar beide mogelijkheden
kunnen goed zijn.




Wat belangrijk is bij het klassiek conditioneren is niet contiguity, maar contingency:
- Contiguity learning: het idee dat leren optreedt wanneer een NS en een US zich vlak bij elkaar in tijd
voor doen.
o Hoewel timing belangrijk is, is het geen kritieke factor.
o Leren wordt gedreven door een oorzaak-gevolg relatie.
- Contingency learning: bevat een gevoeligheid voor de onderliggende causale structuur.

Belangrijke fenomenen:
Er bestaan veel belangrijke kenmerken van klassiek conditioneren:


2