Samenvatting - Immunologie

Immunologie
Hoofdstuk 1: Inleiding tot het immuunsysteem
1. Terminologie
 Zie verklarende woordenlijsten in handboek achteraan

Veelgebruikte termen
Antigeen (Ag)
 Molecule die bindt aan een antilichaam of aan een T-cel receptor (TCR)
 De meeste TCRs binden enkel peptiden gecomplexeerd met MHC
 Zowel peptiden als de eiwitten waarvan er afkomstig zijn worden T-cel genoemd

Antilichaam (Al)
 Glycoproteïne of immunoglobuline (Ig)
 Wordt geproduceerd door B-cellen (enkel B-cellen kunnen Ig aanmaken)
 Bindt met antigenen, vaak met hoge affiniteit en hoge specificiteit

Cytokinen
 Eiwitten (molecule) die erg belangrijk zijn in de communicatie van het immuunsysteem
 Veel verschillende cellen kunnen cytokinen aanmaken
 Verschillende onderverdelingen mogelijk


2. Belang van het immuunsysteem
Functies immuunsysteem
 Verdediging tegen infecties (veroorzaakt door micro-organisme)
- Invasie
- Vermenigvuldiging
- Verspreiding in lichaam
- Ziekteverwekking
 Verdediging tegen tumoren
 Weefselregeneratie en littekenvorming  schade wordt hersteld
 Onderscheid maken tussen eigen en niet-eigen
 Ontwikkelen van geheugen

Verschillende soorten micro-organismen
 Er bestaan veel soorten micro-organismen (virus, bacterie, fungi, protozoaire parasiet, multi-
cellulaire parasiet)
 Elke soort vereist een ander soort verdedigingsmechanisme van het immuunsysteem
 Het aantal micro-organismen op en in een individu overtreft het aantal lichaamscellen


1

,Heel klein Heel groot




geeft weer hoeveel micro-organismen op die plaats aanwezig zijn

 De longen, maag, lever, pancreas, nieren, blaas, geslachtsorganen zijn in normale
omstandigheden vrij van micro-organismen = steriel

Binnendringen van pathogenen
 Mucosa
- Respiratoir (100m²)  vb. influenza
- Gastro-intestinaal (200m²)  vb. salmonella
 Wonden  vb. clostridium tetani
 Insectenbeet  vb. plasmodium
 Intacte huid (2m²)  vb. hoekworm
 IV druggebruik  vb. hepatitis B, HIV
 Seksueel contact  vb. hepatitis B, HIV




2

,Soorten infecties
 Niet elk contact met een micro-organisme
veroorzaakt ziekte
 Het immuunsysteem kan de infectie klaren door
een gepaste immuunrespons te creëren
 geen symptomen

Subklinische infectie
 Infectie die geen ziekte veroorzaakt bij een normaal persoon

Opportunistische infectie
 Infectie die toch ziekte veroorzaakt bij een persoon met immunodeficiëntie

Immunopathologie
 Falen van het immuunsysteem

Normaal immuunrespons als ‘probleem’
 Bij transplantatie  immuunsysteem zou donororgaan afstoten
 Bij gentherapie  vb. bij ontbreken van eiwit, lichaam herkent eiwit niet als lichaamseigen
 Immuunsysteem wordt onderdrukt met behulp van immunosuppressiva

Verdiensten van onderzoek in immunologie voor wereldgezondheid
 Vaccinatie:
- Inoculatie van pathogeen bij ziek persoon zodat lichaam een immuunrespons opwekt
- Lichaam bouwt geheugen op tegen pathogeen


3. Aangeboren en adaptieve immuniteit  Alles beïnvloedt elkaar!
Aangeboren immuniteit
 Aanwezig vanaf de geboorte
 Bevat cellen/moleculen die altijd klaar zitten om geactiveerd te worden  immuunrespons
op gang brengen
 Eerste verdedigingssysteem dat op elk moment kan optreden tegen micro-organismen
 Zeer belangrijk bij de eerste uren na een infectie

Cellen
 Epitheliale barrières (GI, respiratoir, huid) = eerste bescherming tegen infecties
 Mestcellen in weefsels
 Fagocyten: (veel verschillende soorten)
- Cellen die dingen kunnen opnemen/opeten
- Monocyt:
o Bevat 1 mononucleaire kern = kern met 1 lob
- Granulocyt:
o Polymorfonucleaire cel = cel die granulen bevat = neutrocyt


3

,  Dendritische cellen:
- Cellen die micro-organismen of andere cellen kunnen opnemen
- Niet goed in doden van opgenomen micro-organismen
- Vervullen typische functies in adaptief immuunsysteem (zie verder)
- Bevatten dendrieten  gespecialiseerd in het opnemen van antigenen (Ag)
 Natuurlijke killercellen (NK-cellen)
 Innate Lymphoid cells (ILCs)

Moleculen
 Eiwitten van het complementsysteem

Adaptieve immuniteit
 Immuniteit die verworven wordt doorheen de levensjaren
 Heeft tijd nodig om te ontwikkelen/om effectief te worden

Cellen
 B- en T-cellen zijn de meest typische lymfocyten
- Bevatten aan hun oppervlak zeer specifieke receptoren die ontstaan tijdens het rijpen
van de lymfocyten (B- en T-cellen) = antigeenreceptoren (AgR)  binden met Ag
 B-cellen:
- Bevat een B-cel receptor (BCR)
- Binding van Ag met B-cel:
o B-cel wordt geactiveerd en differentieert/prolifereert verder
o B-cel secreteert receptor waardoor receptor van membraan afgaat
o Gesecreteerde BCR vormen onze antilichamen (Al)
o Overblijvende B-cel = plasmacel
- Kan rechtsreeks een antigen op een micro-organisme herkennen
 T-cellen:
- Bevat een T-cel receptor (TCR)
- Binding van Ag met T-cel:
o T-cel wordt geactiveerd en prolifereert
o TCR blijft altijd met de membraan geassocieerd  komen nooit los!
o Geprolifereerde T-cel die de uiteindelijke functie uitoefent = effector T-cel
- Heeft een andere cel (= antigen presenteerde cel (APC)) nodig om een antigen te kunnen
herkennen
o De meeste APCs zijn dendrieten
o Dendriet neemt micro-organisme op en breekt het af
o Vervolgens presenteert het delen van het micro-organisme aan MHC-moleculen
(Major Histocompatibility Complex molecule = groen)
o MHCs presenteert antigenen aan T-cellen
o Voor de meeste T-cellen zijn het peptideantigenen


EXAMENVRAAG: Verschil T-cel en B-cel!




4