Samenvatting Nederland- en Vlaanderenkunde deel 1, S1
NEDERLAND- EN
VLAANDERENKUNDE DEEL 1:
(TAAL)GESCHIEDENIS VAN DE
LAGE LANDEN
MIDDELEEUWEN (500-1500)
1. FRANKISCHE TIJD (5 D E – 9 D E EEUW)
Franken = verzamelnaam voor verschillende onderling verwante Germaanse stammen van wie het
oorspronkelijke woongebied tussen Rijn en Wester lag
Clovis of Chlodowech (466-511)
De Frankische koning behoorde tot de dynastie van de Merovingen/Merovingers.
Gebied: tot aan de Loire Hoofdstad: Parijs
In deze periode ontstond een voorloper van de huidige Belgische taalgrens
Gebied Bevolking
Noordelijke deel van België + huidige Nederland Germaanse origine, gefrankiseerd, Frankisch als voertaal
Zuidelijke deel van België + Noord-Frankrijk Gallo-romeinse bevolking: vulgair Latijn/Volkslatijn
Frankische heersers: Frankisch + vulgair Latijn (2de taal)
De Frankische bovenlaag bleef enkele eeuwen tweetalig maar raakten daarna geromaniseerd.
Foto p7
Karel De Grote
Frankische rijk: bloeiperiode Behoorde tot de Karolingers Hoofdstad: Aken
KERSTENING (BEKERING TOT HET CHRISTENDOM)
Het Zuiden van de Lage Landen (= het gebied ten zuiden van de Rijn) werd twee keer gekerstend.
- Beginpunt van de kerstening van de Franken = de bekering van koning Clovis
- 700: alle Franken zijn christenen
1
, Samenvatting Nederland- en Vlaanderenkunde deel 1, S1
- Belangrijkste missionarissen: Amandus, Eligius (Elooi) en Bavo
Het Noorden van de Lage Landen (= het gebied ten noorden van de Rijn) werd gekerstend in de 8 ste- 9ste eeuw
- Belangrijkste missionarissen: Willibrord en Bonifatius
- Bonifatius was ook actief in Friesland en is daar ook vermoord (bij Dokkum)
Oorzaak: hij liet heilige eiken omhakken en vernielde ‘afgodsbeelden’ (afgod = ‘valse god’)
VAN OUDNEDERFRANKISCH NAAR OUDNEDERLANDS
Oudnederfrankisch = taalvariëteiten van de Frankische Germanen + Germanen die aan de kust woonden
(=Ingveonen of Kustgermanen)
Oudnederlands: vanaf de 8ste eeuw (nu is er een onderscheid tussen Nederlands en de voorlopers van andere
West-Germaanse talen)
o Vele volle vocalen in zwak- of onbeklemtoonde syllaben (hebban olla vogala nestas hagunnan)
o Bij de a’s verwacht je een sjwa (hebben alle vogels nesten begonnen)
VERDRAG VAN VERDUN (843): HET RIJK VAN KAREL DE GROTE WORDT VERDEELD
Karel de Grote Lodewijk de Vrome
Na het Verdrag van Verdun viel het rijk uit elkaar in drie delen
1. West-Frankische rijk (= Frankrijk)
2. Middenfrankische rijk (in het midden)
3. Oost-Frankische rijk (= het Duitse rijk)
Foto p9
VIKINGEN (NOORMANNEN)
= Scandinavische Germanen
Eerst vreedzame handelstochten, later plundertochten (door Antwerpen, Gent, Doornik, Atrecht (Arras) en Tiel
(NL))
Taal = Oudnoors (IJslands komt het dichts in de buurt bij deze taal)
2
, Samenvatting Nederland- en Vlaanderenkunde deel 1, S1
2. DE ‘IJZEREN’ EEUW (10 D E EEUW)
Periode van neergang: Karolingische rijk was uit elkaar gevallen en de Lage Landen werden nog regelmatig
geplunderd door de Vikingen
IJzeren eeuw, een tijdperk van oorlog en geweld
925: de Lage Landen (exclusief Vlaanderen) behoorden tot het Oost-Frankische rijk (= ‘Duitse’ rijk)
Historische verwijzing: de adelaar op het Antwerpse stadhuis kijkt naar Aken, de hoofdstad van het toenmalige
Duitse rijk
3. OPKOMST VAN DE STEDEN (11 D E – 14 D E EEUW)
STEDEN EN DE ROL VAN DE VOLKSTAAL
Burgerlijke cultuur kwam tot stand
Oorzaken:
- Opkomst van de handel
- Stedelingen willen zo veel mogelijk vrijheid
- Verwerving van een steeds meer zelfstandige positie
- Burgers uit steden mengden zich in het bestuur van de stad
Gevolgen:
- Uiting van architectuur
- Kerken en belforten
- Vanaf 1200: overeenkomsten en regels werden vaker schriftelijk vastgesteld, in de volkstaal
Middelnederlands = Germaanse dialecten die in de periode 1150 – 1500 gesproken werden in de Lage Landen
Bekende literaire werken: Karel ende Elegast, Beatrijs, Vanden vos Reynaerde
Het Nederlandssprekende gebied in Frans-Vlaanderen (= Noord-Frankrijk) werd steeds kleiner (kaartje p.13)
HET GRAAFSCHAP VLAANDEREN
= een middeleeuwse regio
De graven van Vlaanderen lieten opnieuw wegen en kanalen aanleggen
3
NEDERLAND- EN
VLAANDERENKUNDE DEEL 1:
(TAAL)GESCHIEDENIS VAN DE
LAGE LANDEN
MIDDELEEUWEN (500-1500)
1. FRANKISCHE TIJD (5 D E – 9 D E EEUW)
Franken = verzamelnaam voor verschillende onderling verwante Germaanse stammen van wie het
oorspronkelijke woongebied tussen Rijn en Wester lag
Clovis of Chlodowech (466-511)
De Frankische koning behoorde tot de dynastie van de Merovingen/Merovingers.
Gebied: tot aan de Loire Hoofdstad: Parijs
In deze periode ontstond een voorloper van de huidige Belgische taalgrens
Gebied Bevolking
Noordelijke deel van België + huidige Nederland Germaanse origine, gefrankiseerd, Frankisch als voertaal
Zuidelijke deel van België + Noord-Frankrijk Gallo-romeinse bevolking: vulgair Latijn/Volkslatijn
Frankische heersers: Frankisch + vulgair Latijn (2de taal)
De Frankische bovenlaag bleef enkele eeuwen tweetalig maar raakten daarna geromaniseerd.
Foto p7
Karel De Grote
Frankische rijk: bloeiperiode Behoorde tot de Karolingers Hoofdstad: Aken
KERSTENING (BEKERING TOT HET CHRISTENDOM)
Het Zuiden van de Lage Landen (= het gebied ten zuiden van de Rijn) werd twee keer gekerstend.
- Beginpunt van de kerstening van de Franken = de bekering van koning Clovis
- 700: alle Franken zijn christenen
1
, Samenvatting Nederland- en Vlaanderenkunde deel 1, S1
- Belangrijkste missionarissen: Amandus, Eligius (Elooi) en Bavo
Het Noorden van de Lage Landen (= het gebied ten noorden van de Rijn) werd gekerstend in de 8 ste- 9ste eeuw
- Belangrijkste missionarissen: Willibrord en Bonifatius
- Bonifatius was ook actief in Friesland en is daar ook vermoord (bij Dokkum)
Oorzaak: hij liet heilige eiken omhakken en vernielde ‘afgodsbeelden’ (afgod = ‘valse god’)
VAN OUDNEDERFRANKISCH NAAR OUDNEDERLANDS
Oudnederfrankisch = taalvariëteiten van de Frankische Germanen + Germanen die aan de kust woonden
(=Ingveonen of Kustgermanen)
Oudnederlands: vanaf de 8ste eeuw (nu is er een onderscheid tussen Nederlands en de voorlopers van andere
West-Germaanse talen)
o Vele volle vocalen in zwak- of onbeklemtoonde syllaben (hebban olla vogala nestas hagunnan)
o Bij de a’s verwacht je een sjwa (hebben alle vogels nesten begonnen)
VERDRAG VAN VERDUN (843): HET RIJK VAN KAREL DE GROTE WORDT VERDEELD
Karel de Grote Lodewijk de Vrome
Na het Verdrag van Verdun viel het rijk uit elkaar in drie delen
1. West-Frankische rijk (= Frankrijk)
2. Middenfrankische rijk (in het midden)
3. Oost-Frankische rijk (= het Duitse rijk)
Foto p9
VIKINGEN (NOORMANNEN)
= Scandinavische Germanen
Eerst vreedzame handelstochten, later plundertochten (door Antwerpen, Gent, Doornik, Atrecht (Arras) en Tiel
(NL))
Taal = Oudnoors (IJslands komt het dichts in de buurt bij deze taal)
2
, Samenvatting Nederland- en Vlaanderenkunde deel 1, S1
2. DE ‘IJZEREN’ EEUW (10 D E EEUW)
Periode van neergang: Karolingische rijk was uit elkaar gevallen en de Lage Landen werden nog regelmatig
geplunderd door de Vikingen
IJzeren eeuw, een tijdperk van oorlog en geweld
925: de Lage Landen (exclusief Vlaanderen) behoorden tot het Oost-Frankische rijk (= ‘Duitse’ rijk)
Historische verwijzing: de adelaar op het Antwerpse stadhuis kijkt naar Aken, de hoofdstad van het toenmalige
Duitse rijk
3. OPKOMST VAN DE STEDEN (11 D E – 14 D E EEUW)
STEDEN EN DE ROL VAN DE VOLKSTAAL
Burgerlijke cultuur kwam tot stand
Oorzaken:
- Opkomst van de handel
- Stedelingen willen zo veel mogelijk vrijheid
- Verwerving van een steeds meer zelfstandige positie
- Burgers uit steden mengden zich in het bestuur van de stad
Gevolgen:
- Uiting van architectuur
- Kerken en belforten
- Vanaf 1200: overeenkomsten en regels werden vaker schriftelijk vastgesteld, in de volkstaal
Middelnederlands = Germaanse dialecten die in de periode 1150 – 1500 gesproken werden in de Lage Landen
Bekende literaire werken: Karel ende Elegast, Beatrijs, Vanden vos Reynaerde
Het Nederlandssprekende gebied in Frans-Vlaanderen (= Noord-Frankrijk) werd steeds kleiner (kaartje p.13)
HET GRAAFSCHAP VLAANDEREN
= een middeleeuwse regio
De graven van Vlaanderen lieten opnieuw wegen en kanalen aanleggen
3
