Recht & Maatschappij
Hoorcollege 3: De ordenende functie van het recht
Samenvatting hoorcollege 2:
De relatie recht en maatschappij kan vanuit drie invalshoeken onderzocht worden
(onderzoeksparadigma’s)
Paradigma’s uiten zich concreet in een sleutelperspectief (de belangrijkste theorie)
- Positivisme ~ functionalisme
- Interpretivisme ~ symbolisch interactionisme
- Kritisch realisme ~ conflicttheorie
Methoden zijn empirisch
- Historische methode (secundaire analyse)
- Observatie (veldwerk)
- Survey
Vanaf HC3: hoe verder?
Hoe bestuderen we de relatie tussen recht en maatschappij?
- Vanuit een indeling in rechtsgebieden?
- Vanuit indeling naar territorium: subnationaal, nationaal, supranationaal,
transnationaal?
- Vanuit het type van geregelde verhouding: publiek – privaatrecht?
- Vanuit het karakter van de regeling: formeel – materieel recht?
Neen, want die indelingen zijn vooral relevant voor een intern perspectief
Relevanter is
o Wat het recht uiteindelijk doet in de samenleving en
o Wat het verwacht wordt te doen in de samenleving:
FUNCTIES FUNCTIONALISME
Vier functies van recht in de samenleving
Vanuit een extern perspectief en breed rechtsbegrip:
Het recht maakt het mogelijk in te schatten hoe anderen zich zullen gedragen en
deze verwachtingen leiden menselijk gedrag: ordenende functie
- Verkeersregels, aansprakelijkheid, verbintenissen…
Het recht is een instrument om wenselijk geachte maatschappelijke doelstellingen te
realiseren: instrumentele functie
- Wetgeving over onderwijs, gezondheidszorg, huisvesting, voeding,
telecommunicatie…
Het recht is een mechanisme om conflicten op te lossen: geschilbeslechtingsfunctie
- Burgerlijke rechtsvordering, rechtbanken,…
Het recht drukt waarden en idealen uit: normatieve functie
- Discriminatieverbod, privacy, vrije meningsuiting, (geen) verbod ritueel slachten…
Oefening
Welke van de vier functies vervullen deze wetten?
AWGB
- Ordenende functie: je kunt inschatten hoe anderen zich zullen gedragen. Er zal
bijvoorbeeld geen onderscheid gemaakt worden tussen mannen en vrouwen.
- Instrumentele functie: men wil de samenleving gelijker maken
- Normatieve functie: het beschermen van gelijkheid
Verbod verkoop alcohol aan jongeren onder 18
Invoering minimumstraffen voor zware delicten
Hoorcollege 3: De ordenende functie van het recht
Samenvatting hoorcollege 2:
De relatie recht en maatschappij kan vanuit drie invalshoeken onderzocht worden
(onderzoeksparadigma’s)
Paradigma’s uiten zich concreet in een sleutelperspectief (de belangrijkste theorie)
- Positivisme ~ functionalisme
- Interpretivisme ~ symbolisch interactionisme
- Kritisch realisme ~ conflicttheorie
Methoden zijn empirisch
- Historische methode (secundaire analyse)
- Observatie (veldwerk)
- Survey
Vanaf HC3: hoe verder?
Hoe bestuderen we de relatie tussen recht en maatschappij?
- Vanuit een indeling in rechtsgebieden?
- Vanuit indeling naar territorium: subnationaal, nationaal, supranationaal,
transnationaal?
- Vanuit het type van geregelde verhouding: publiek – privaatrecht?
- Vanuit het karakter van de regeling: formeel – materieel recht?
Neen, want die indelingen zijn vooral relevant voor een intern perspectief
Relevanter is
o Wat het recht uiteindelijk doet in de samenleving en
o Wat het verwacht wordt te doen in de samenleving:
FUNCTIES FUNCTIONALISME
Vier functies van recht in de samenleving
Vanuit een extern perspectief en breed rechtsbegrip:
Het recht maakt het mogelijk in te schatten hoe anderen zich zullen gedragen en
deze verwachtingen leiden menselijk gedrag: ordenende functie
- Verkeersregels, aansprakelijkheid, verbintenissen…
Het recht is een instrument om wenselijk geachte maatschappelijke doelstellingen te
realiseren: instrumentele functie
- Wetgeving over onderwijs, gezondheidszorg, huisvesting, voeding,
telecommunicatie…
Het recht is een mechanisme om conflicten op te lossen: geschilbeslechtingsfunctie
- Burgerlijke rechtsvordering, rechtbanken,…
Het recht drukt waarden en idealen uit: normatieve functie
- Discriminatieverbod, privacy, vrije meningsuiting, (geen) verbod ritueel slachten…
Oefening
Welke van de vier functies vervullen deze wetten?
AWGB
- Ordenende functie: je kunt inschatten hoe anderen zich zullen gedragen. Er zal
bijvoorbeeld geen onderscheid gemaakt worden tussen mannen en vrouwen.
- Instrumentele functie: men wil de samenleving gelijker maken
- Normatieve functie: het beschermen van gelijkheid
Verbod verkoop alcohol aan jongeren onder 18
Invoering minimumstraffen voor zware delicten
