Recht & Maatschappij
Hoorcollege 11: Andere paradigma’s deel I
In 2001 vestigde Amnesty voor het eerst de aandacht op de zogenaamde ‘eremoorden’. De
actie was gericht op Pakistan, waar naar schatting jaarlijks zo’n honderden vrouwen worden
vermoord als straf voor het feit dat zij de familie-eer zouden hebben geschonden.
Eerwraak is het gebruik dat schendingen van de ‘eer’ worden gewroken. In vooral islamitische
gemeenschappen leidt dat ertoe dat bijvoorbeeld een vrouw die overspel zou hebben
gepleegd of haar familie anderszins tot schande zou hebben gemaakt wordt mishandeld, met
zuur overgoten, in brand wordt gestoken of vermoord.
Eerwraak is echter geenszins beperkt tot de islam: er bestaan sterke tradities van eerwraak in
‘machoculturen’ in bijv. Sicilië, Corsica en Latijns-Amerikaanse landen.
In steeds meer landen vindt de justitie het eermotief niet langer reden om moordenaars vrij te
spreken, maar in bijvoorbeeld Pakistan gaan de meeste daders van eerwraak nog altijd vrijuit.
Ook in Nederland komt eremoord voor:
Volgens sommige onderzoeken gaat het om zo’n twintig gevallen per jaar
Maar eerwraak is vaak moeilijk te onderscheiden van andere vormen van huiselijk
geweld
Veelal bekent de verdachte niet dat eerwraak het motief was voor de doodslag, omdat
hij dan terecht moet staan voor moord met voorbedachten rade
Hoe krijgen we meer inzicht in eerwraak?
Drie onderzoeksparadigma’s: samenhangende zienswijzen op de manier waarop men de
samenleving kan kennen, meten en begrijpen
Positivisme
Interpretivisme
Kritisch realisme
Tot nog toe: alle colleges in het teken van de positivistische traditie, in de vorm van het sleutel-
perspectief functionalisme.
Vandaag een blik op één van de andere paradigma’s: interpretivisme (sleutelperspectief is het
symbolisch interactionisme)
Ontologie epistemologie methode
Sociologie (en aanverwante disciplines zoals politicologie) is uitzonderlijk ten opzichte van
andere wetenschappen omdat de discipline verdeeld is in tradities die radicaal verschillen in
ontologische vooronderstellingen over de aard van menselijke gemeenschappen en de
verschillende epistemologische assumpties over hoe men kennis kan vergaren over de sociale
wereld. Ontologie gaat over ‘het zijn’. Epistemologie gaat over de kennisname van dat ‘zijn’
kennistheorie, kenleer.
Ontologie
Hoe zien we de werkelijkheid? Wat zijn de bouwstenen van de werkelijkheid?
Bijv. systeem – versus actorbenadering: de laatsten achten het individu (de actor), de
eersten het systeem de kleinste zinvolle eenheid van analyse
Bijv. bestaan causale oorzaken (buiten ons), of worden ze verondersteld op basis van
gewoontecausaliteit?
Hoorcollege 11: Andere paradigma’s deel I
In 2001 vestigde Amnesty voor het eerst de aandacht op de zogenaamde ‘eremoorden’. De
actie was gericht op Pakistan, waar naar schatting jaarlijks zo’n honderden vrouwen worden
vermoord als straf voor het feit dat zij de familie-eer zouden hebben geschonden.
Eerwraak is het gebruik dat schendingen van de ‘eer’ worden gewroken. In vooral islamitische
gemeenschappen leidt dat ertoe dat bijvoorbeeld een vrouw die overspel zou hebben
gepleegd of haar familie anderszins tot schande zou hebben gemaakt wordt mishandeld, met
zuur overgoten, in brand wordt gestoken of vermoord.
Eerwraak is echter geenszins beperkt tot de islam: er bestaan sterke tradities van eerwraak in
‘machoculturen’ in bijv. Sicilië, Corsica en Latijns-Amerikaanse landen.
In steeds meer landen vindt de justitie het eermotief niet langer reden om moordenaars vrij te
spreken, maar in bijvoorbeeld Pakistan gaan de meeste daders van eerwraak nog altijd vrijuit.
Ook in Nederland komt eremoord voor:
Volgens sommige onderzoeken gaat het om zo’n twintig gevallen per jaar
Maar eerwraak is vaak moeilijk te onderscheiden van andere vormen van huiselijk
geweld
Veelal bekent de verdachte niet dat eerwraak het motief was voor de doodslag, omdat
hij dan terecht moet staan voor moord met voorbedachten rade
Hoe krijgen we meer inzicht in eerwraak?
Drie onderzoeksparadigma’s: samenhangende zienswijzen op de manier waarop men de
samenleving kan kennen, meten en begrijpen
Positivisme
Interpretivisme
Kritisch realisme
Tot nog toe: alle colleges in het teken van de positivistische traditie, in de vorm van het sleutel-
perspectief functionalisme.
Vandaag een blik op één van de andere paradigma’s: interpretivisme (sleutelperspectief is het
symbolisch interactionisme)
Ontologie epistemologie methode
Sociologie (en aanverwante disciplines zoals politicologie) is uitzonderlijk ten opzichte van
andere wetenschappen omdat de discipline verdeeld is in tradities die radicaal verschillen in
ontologische vooronderstellingen over de aard van menselijke gemeenschappen en de
verschillende epistemologische assumpties over hoe men kennis kan vergaren over de sociale
wereld. Ontologie gaat over ‘het zijn’. Epistemologie gaat over de kennisname van dat ‘zijn’
kennistheorie, kenleer.
Ontologie
Hoe zien we de werkelijkheid? Wat zijn de bouwstenen van de werkelijkheid?
Bijv. systeem – versus actorbenadering: de laatsten achten het individu (de actor), de
eersten het systeem de kleinste zinvolle eenheid van analyse
Bijv. bestaan causale oorzaken (buiten ons), of worden ze verondersteld op basis van
gewoontecausaliteit?
