SAMENVATTING BESTUURSRECHT

SAMENVATTING BESTUURSRECHT

Publiekrecht in perspectief
Basisbegrippen & centrale thema’s van publiekrecht
Bestuur
 Horizontale machtenscheiding of trias politica
 Bestuur : organen & instellingen die vallen onder UM
 Bestuurlijke of administratieve rechtscolleges : rechtsprekende functies, dus geen besturen
 Normerende, uitvoerende &/of rechtsprekende bevoegdheden
 Weberiaanse bureaucratiemodel
 Rationaliteit & depersonalisering van onderlinge verhoudingen
 Primaat van politiek, minister moet zich in Parlement verantwoorden
 Verzelfstandiging & privatisering overheidstaken
 Gespecialiseerde diensten & instellingen : zeker autonomie t.a.v. centrale gezag
 Centraal & hiërarchisch georganiseerde administratie
 Verticale verdeling van bevoegdheden : elk niveau eigen administratie
 Verhouding tussen regering & administratie & belang van administratieve rekenplichtigheid
 Voorrang politiek
 Administratie = instrument in handen van regering & ministers
 Politisering van ambtenarij
 Politieke verantwoordelijkheid van ministers voor handelingen administratie
 Spoils system : controle op administratie
 President aan top administratie & kan administratie vervangen door vertrouwde personen
 Partijpolitisering van administratie
 Ministeriële kabinetten : brug tussen politiek & administratie
 Administratieve rekenplichtigheid
 Minister : publieke / politieke verantwoordelijkheid
 Politisering van gespecialiseerde ambtenarij
 Bureaucratisering van politiek
 Rekenplichtigheid : administratieve verantwoording & verantwoordelijkheid
 Rekenschap afleggen : openheid van zaken geven
 Openbaarheid van bestuur & uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen
 Spreekrecht of zelfs spreekplicht
 Ambtenaren : administratief & tuchtrechtelijk verantwoordelijk
 Ombudsfuncties : klacht burgers & ondernemingen over werking overheidsdienst
 Verreikende overheidstussenkomst
 Algemeen & bijzonder bestuursrecht
 Bijzonder bestuursrecht : bijzondere regelgeving in verschillende bestuursdomeinen
 Algemeen bestuursrecht
 Verschijningsvormen & actiemiddelen van bestuur
 Algemene regels & beginselen
 Verhoudingen tussen verschillende besturen onderling
 Rechtsbescherming van burger
 Ontbreken van codificatie van algemeen bestuursrecht : rechtsleer & rechtspraak
 Bijzondere prerogatieven & verplichtingen van bestuur

,  Bevoegdheden overheid : algemeen belang > algemeen deelbelang
 Bestuursrecht = uitzonderingsrecht : fundamentele ongelijkheid tussen overheid & burgers
 Beginselen van behoorlijk bestuur
 Verplichte uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen
 Recht inzake overheidsopdrachten
 Prerogatieven van bestuur
 Bestuurlijke eenzijdige rechtshandeling
 Verbindende kracht & uitvoerbare kracht
 Reglementen (wet bepaalt bekendmaking) / individuele beslissingen (ter kennis)
 Wilsuiting om rechtsgevolgen teweeg te brengen
 Eenzijdige administratieve sancties
 Vermoeden van conformiteit met geldende recht
 Bestuurlijk of jurisdictioneel beroep
 Bijzonder statuut van overheidsgoederen
 Immuniteit van uitvoering
 Algemeen belang beschermd tegen vorderingen van schuldeisers
 Verplichtingen van bestuur
 Wetten op openbare dienst
 Beginselen van behoorlijk bestuur
 Strikte regels inzake boekhouding & begroting
 Formele motiveringsplicht
 Interne & externe controles
 Hiërarchisch of bestuurlijk toezicht van andere besturen
 Openbaarheid van bestuur
 Vrij contractspartij te kiezen mits vastgelegde selectie- & gunningscriteria
 Evolutie naar meer horizontale verhouding tussen bestuur & burger : inspraak & participatie
 Horizontalisering van verhouding tussen overheid & burger
 Participatie : het op vrijwillige wijze beïnvloeden van besluitvorming overheid door particuliere
actoren, op door de overheid georganiseerde wijze
 Representativiteit, rekenplichtigheid & transparantie
 Algemeen beginsel van behoorlijk bestuur : hoorplicht & participatievormen
 Verdrag van Aarhus : Recht van iedere burger op inspraak bij milieubeslissingen
 Initiatiefrecht van burgers om beleidsvoorstel in te dienen
 Bestuursdecreet : mogelijkheid van bestuurlijke bemiddeling

Afbakening overheidsbegrip & vervagende grens tussen publiek & privaat
 Ronald Reagan : Government is not the solution of the problem, government is the problem
 Nieuwe overheidsdenken : government  governance
 Principes van private ondernemerschap & vrije marktdenken
 Grens tussen publiek & privaat : 3 criteria
 Organiek : hoedanigheid betrokken personen
 Inhoudelijk : functie rechtsregels
 Instrumenteel : gehanteerde technieken
 Bestuurlijke verzelfstandiging : verzelfstandiging overheidstaken
 Regels voor overheid ook toepassing op bepaalde privaatrechtelijke rechtspersonen
 Administratieve overheid (Art 14 RVSwet)
 Overheid hanteert ook privaatrechtelijke technieken voor publieke doelstellingen

, Bronnen van publiekrecht
 Pseudowetgeving : omzendbrieven, dienstnota’s beleidsregels, …
 Binden voor ambtenaren
 Aanbevelingen voor gedecentraliseerde besturen
 Niet bindend voor burgers & rechter
 Omzendbrieven
 Interpretatief
 Indicatief
 Verordenend : vatbaar voor vernietiging RVS
 Nieuwe rechtsregels
 Verplichtend
 Verordenende bevoegdheid
 Bezit middelen om handhaving af te dwingen

Verhoudingen in gelaagde rechtsorde
Verhoudingen tussen centrale overheid & lokale besturen
 Lokale besturen : grote autonomie t.a.v. centrale overheid
 Ruime bevoegdheden in beperkt territorium
 Subsidiariteitsprincipe
 Nationale perspectieven
 Duaal & gemengd systeem
 Duaal : formele scheiding lokale & centrale overheid
 Verregaande zelfstandigheid & grote autonomie
 Gemengd : uniforme regeling voor alle lokale besturen
 Gouverneur vertegenwoordigt centrale overheid op lokale niveau
 Rechtstreekse benoeming burgemeester door centrale regering
 Politici bewegen zich heen & weer tussen lokale & nationale niveau
 Beginsel van bevoegdheid van provincie- & gemeenteraden voor alles van provinciaal &
gemeentelijk belang (Art 41 & 162 GW)
 Administratief & financieel toezicht
 Wettigheidscontrole & controle conformiteit met algemeen belang
 Taken van medebewind
 Belgisch perspectief
 Begrip territoriale decentralisatie
 Gemeenten & provincies zijn gedecentraliseerde diensten (Art 162 GW)
 Eigen gezag om algemeen belang van gemeente of provincie te regelen
 Onttrokken aan hiërarchisch toezicht door centrale overheid
 Afzonderlijke rechtspersonen met eigen beslissingsbevoegdheid
 Eigen rechtspersoonlijkheid, vermogen & beslissingsrecht
 Bestuurlijk toezicht : toetsing conformiteit beslissingen aan wet & algemeen belang
 Taken gemeentelijke & provinciaal belang, medebewindstaken & taken gemengd belang
 Gemengd belang : bepaalde aangelegenheden deels van gemeentelijk / provinciaal belang &
deels van algemeen belang
 Medebewind : gemeente / provincie krijgt taken van algemeen belang opgedragen die zij moet
uitoefenen voor rekening van centrale bestuur