Samenvatting ergotherapie in de fysieke revalidatie 2

AP hogeschool



Samenvatting
Ergotherapie in de
fysieke revalidatie 2




Laura Schellekens
Schooljaar 2022-2023

,INHOUDSOPGAVE

Praktisch .......................................................................................................................................................... 6

HANDREVALIDATIE

1. Werken in en met de context ....................................................................................................................... 6
2. Diagnosticeren ............................................................................................................................................. 7
2.1 Verzamelen van gegevens ....................................................................................................................... 7
2.2 Observeren ............................................................................................................................................. 7
2.3 Assessment ............................................................................................................................................. 7
2.3.1 Assessments op functieniveau .......................................................................................................... 7
2.3.2 Assessments op activiteitenniveau .................................................................................................... 8
2.3.3 Assessments op participatieniveau ................................................................................................... 8
3. Adviseren ..................................................................................................................................................... 8
3.1 Oedeem controle .................................................................................................................................... 8
3.2 Littekenweefselvermindering .................................................................................................................. 9
3.3 ADL advies............................................................................................................................................... 9
4. Behandelen .................................................................................................................................................. 9
4.1 Outcome ................................................................................................................................................. 9
4.2 Lange termijn doelen............................................................................................................................... 9
4.3 Korte termijn doelen ............................................................................................................................... 9
4.4 Plan van aanpak .................................................................................................................................... 10
4.5 Behandelingsmethoden......................................................................................................................... 10
4.5.1 Spalken........................................................................................................................................... 10
4.5.2 Oefenen ......................................................................................................................................... 10
4.5.3 Sensibiliteitstraining ....................................................................................................................... 10
4.5.4 Spiegeltherapie............................................................................................................................... 10
4.5.5 Graded Motor Imagery (GMI).......................................................................................................... 11
4.5.6 Hulpmiddelen en methodeverandering ........................................................................................... 11
4.5.7 Advisering....................................................................................................................................... 11
4.6 Peesletsels ............................................................................................................................................ 11
4.6.1 Introductie...................................................................................................................................... 11
4.6.2 Ergotherapeutische doelstellingen .................................................................................................. 12
4.6.3 Ergotherapeutische taken ............................................................................................................... 12
4.6.4 Flexorpeesletsels ............................................................................................................................ 12
4.6.5 Extensorpeesletsels ........................................................................................................................ 13
4.6.5.1 Zone I en II letsels ........................................................................................................................ 14
4.6.5.2 Zone III en IV letsels ..................................................................................................................... 14

1

, 4.6.5.3 Extensorpeesletsel in zone V, VI en VII ......................................................................................... 14
4.7 Tenolyse................................................................................................................................................ 14
4.8 Peestransplantatie en peestranspositie ................................................................................................. 14
4.9 Perifere zenuwletsels ............................................................................................................................ 15
4.9.1 Nervus radialis letsel ....................................................................................................................... 16
4.9.2 Nervus ulnaris letsel........................................................................................................................ 18
4.9.3 Nervus medianus letsel ................................................................................................................... 19
4.9.4 Gecombineerd letsel van N. ulnaris en n. medianus ........................................................................ 20
4.9.5 Samenvatting ................................................................................................................................. 21
4.9.6 Compartimentsyndroom na trauma ................................................................................................ 21
4.10 CRPS of complex regionaal pijnsyndroom ............................................................................................ 22
4.10.1 Omschrijving ................................................................................................................................. 22
4.10.2 Symptomen .................................................................................................................................. 22
4.10.3 Ergotherapeutische Behandeling................................................................................................... 23
4.11 Carpaal tunnelsyndroom (CTS)............................................................................................................. 24
4.11.1 Omschrijving ................................................................................................................................. 24
4.11.2 Symptomen .................................................................................................................................. 24
4.11.3 Oorzaken ...................................................................................................................................... 24
4.11.3 Behandeling.................................................................................................................................. 25
4.12 Triggervinger of springvinger ............................................................................................................... 25
4.12.1 Omschrijving ................................................................................................................................. 25
4.12.2 Symptomen .................................................................................................................................. 26
4.12.3 Behandeling.................................................................................................................................. 26
4.13 Ziekte van dupuytren........................................................................................................................... 26
4.13.1 Omschrijving ................................................................................................................................. 26
4.13.2 Oorzaken.……………………………………………………………………………………………………………………………………...26
4.13.3 Behandeling.................................................................................................................................. 27
4.14 De quervain tendinitis ......................................................................................................................... 27
4.14.1 Omschrijving ................................................................................................................................. 27
4.14.2 Symptomen .................................................................................................................................. 27
4.14.3 Behandeling.................................................................................................................................. 28

ADVISERING

1. Referentiekaders & modellen..................................................................................................................... 28
1.1 Referentiekaders ................................................................................................................................... 28
1.1.1 Biomechanische referentiekader..................................................................................................... 28
1.1.2 Compensatoire referentiekader ...................................................................................................... 29


2

, 1.1.3 Referentiekader gericht op leren..................................................................................................... 30
1.2 Modellen............................................................................................................................................... 30
1.2.1 Model van gedragsverandering ....................................................................................................... 30
1.2.2 Motiverende gespreksvoering......................................................................................................... 32
1.2.3 PEO ................................................................................................................................................ 32
2. Vermoeidheid – chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS) ........................................................................ 32
2.1 Wat is CVS? ........................................................................................................................................... 33
2.1.1 Omschrijving................................................................................................................................... 33
2.1.2 Etiologie ......................................................................................................................................... 33
2.1.3 Epidemiologie ................................................................................................................................. 33
2.2 Diagnose ............................................................................................................................................... 33
2.2.1 Omschrijving................................................................................................................................... 33
2.2.2 Klachten ......................................................................................................................................... 33
2.2.3 Fysieke activiteit en CVS.................................................................................................................. 34
2.3 Behandeling .......................................................................................................................................... 34
2.3.1 Graded excercise of graduele oefentherapie ................................................................................... 34
3. Amyotrofische laterale sclerose (ALS) ........................................................................................................ 35
3.1 Inleiding ................................................................................................................................................ 35
3.2 Symptomen........................................................................................................................................... 35
3.3 Behandeling .......................................................................................................................................... 36
3.3.1 Algemeen ....................................................................................................................................... 36
3.3.2 Ergotherapeutisch behandelplan .................................................................................................... 36
3.3.3 Richtlijnen ergotherapie ................................................................................................................. 36
3.3.4 Ergotherapeutische fasen ............................................................................................................... 37
3.3.5 Hulpmiddelen ................................................................................................................................. 37
4. Guillain Barre Syndroom (GBS) ................................................................................................................... 38
4.1 Inleiding ................................................................................................................................................ 38
4.2 Klinisch beeld en verloop ....................................................................................................................... 38
4.3 Prognose ............................................................................................................................................... 38
4.4 Symptomen........................................................................................................................................... 39
4.5 Behandeling .......................................................................................................................................... 39
4.5.1 Algemeen ....................................................................................................................................... 39
4.5.2 Ergotherapeutische interventie....................................................................................................... 39
5. Coma .......................................................................................................................................................... 40
5.1 Inleiding ................................................................................................................................................ 40
5.2 Oorzaken............................................................................................................................................... 41
5.3 Stadia van bewustzijn ............................................................................................................................ 41

3

, 5.3.1 Hersendood.................................................................................................................................... 41
5.3.2 Locked-in syndroom (LIS) ................................................................................................................ 41
5.3.3 Vegetatieve toestand...................................................................................................................... 42
5.4 Assessments.......................................................................................................................................... 43
5.4.1 Glasgow coma scale ........................................................................................................................ 43
5.4.2 Coma recovery scale revised (CRS-R) ............................................................................................... 43
5.4.3 DNR-code ....................................................................................................................................... 43
5.5 Ergotherapeutische interventie ............................................................................................................. 43
5.5.1 Multidisciplinaire revalidatie ........................................................................................................... 43
5.5.2 Ergotherapeutische interventie....................................................................................................... 43
6. Multiple sclerose (MS)................................................................................................................................ 45
6.1 Omschrijving ......................................................................................................................................... 45
6.1.1 Symptomen .................................................................................................................................... 45
6.1.2 Definitie.......................................................................................................................................... 45
6.1.3 Risicofactoren ................................................................................................................................. 45
6.1.4 Epidemiologie ................................................................................................................................. 45
6.1.5 Diagnose......................................................................................................................................... 46
6.1.6 Verloop .......................................................................................................................................... 46
6.1.7 Types.............................................................................................................................................. 46
6.2 Behandeling .......................................................................................................................................... 46
6.2.1 Hoe?............................................................................................................................................... 46
6.2.2 Impact op het handelen .................................................................................................................. 47
6.2.3 Teken van… .................................................................................................................................... 47
6.3 Ergotherapeutische interventie ............................................................................................................. 47
6.3.1 Wie? ............................................................................................................................................... 47
6.3.2 Assessments ................................................................................................................................... 47
6.3.3 Revalidatie...................................................................................................................................... 48

AMPUTATIE

1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 50
1.1 Etiologie ................................................................................................................................................ 50
1.2 Amputatieniveau................................................................................................................................... 50
2. Prothesiologie per niveau........................................................................................................................... 50
2.1 Indeling armprotheses........................................................................................................................... 50
2.2 Soorten amputaties ............................................................................................................................... 51
2.2.1 Cosmetisch ..................................................................................................................................... 51
2.2.2 Functioneel..................................................................................................................................... 51


4

,3. Kinderprothese........................................................................................................................................... 53
4. Activiteiten met armprothese .................................................................................................................... 54
4.1 Fase 1: éénhandigheidstraining ............................................................................................................. 54
4.2 Fase 2: training: oriëntatie en educatie .................................................................................................. 54
4.3 Fase 3: controle training ........................................................................................................................ 54
4.4 Fase 4: training: gebruik van de prothese............................................................................................... 54
4.5 Fase 5: training: functioneel gebruik ...................................................................................................... 55
5. Nieuwe ontwikkelingen .............................................................................................................................. 55
5.1 Targeted muscle reinnvervation (TMR) .................................................................................................. 55
5.2 Osseoïntegratie ..................................................................................................................................... 55
5.2.1 Introductie...................................................................................................................................... 55
5.2.2 Voordelen & nadelen ...................................................................................................................... 56
5.2.3 Patroonherkenning ......................................................................................................................... 56
6. Nomenclatuur ............................................................................................................................................ 57
6.1 Aanvraagprocedure: medisch adviseur  mutualiteit............................................................................ 57
6.2 Hernieuwing.......................................................................................................................................... 57




5

,ERGOTHERAPIE IN FYSIEKE REVALIDATIE 2
PRAKTISCH

 Evaluatie
o Mondeling examen (80%)
 Casus: behandeling adviseren
o Taak (20%)
 Groepswerk met max 4 studenten
 Inhoud
o Handrevalidatie (examen)
o Advisering (examen)
o Amputatie (examen)
o Ergonomie (taak)

HANDREVALIDATIE
1. WERKEN IN EN MET DE CONTEXT

 In ziekenhuis, revalidatiecentrum, praktijken
 Handenteam:
o Chirurgen, verpleegkundigen, kinesitherapeuten, ergotherapeuten, psychologen,
maatschappelijke werkers, orthopedische techniekers
 Handenteam zet in op:
o Wondheling, voorkomen van secundair letsel, pijn- en oedeembestrijding, littekenweefsel
vermindering, splinting, passieve en actieve oefeningen, functionele vaardigheden en
psychische verwerking
 Outcome: zo optimaal mogelijk herstel en/of zich leren aanpassen en leren leven met restletsels
o Functie- en stoornisniveau
o Activiteiten- en participatieniveau
 Ergotherapeutische behandeling
o Acute fase:
 Stoornisgericht en zo snel mogelijk  biomechanisch referentiekader
 Bottom-up: verminderen van een stoornis in arm/handfunctie zal het
handelingsprobleem automatisch doen afnemen
 Eerste zorgen: spalken, wondverzorging, oedeembestrijding, opstarten oefeningen
 Problemen op activiteitenniveau evalueren met COPM
 Eerst herstel van functionele mogelijkheden, nadien compensatie:
 Aangedane hand zo vlug mogelijk inzetten bij ADL
 Eventuele hulpmiddelen of methode-aanpassingen bij één bruikbare hand
 Voorkomen van secundair letsel door spalken, oedeembestrijding,
littekenweefselvermindering en beweging
 Oefenen op functie-, activiteiten- of participatieniveau in betekenisvolle
activiteit
 Aandacht voor werk en vrije tijdsniveau




6

, o Niet-acute fase of chronisch handprobleem
 Top-down of occupation based benadering = persoonsgericht
 Starten vanuit breed perspectief en kijken wat belangrijk is voor de cliënt
 In kaart brengen: ADL, participatie, functies
 Verbeteren functies, leren inzetten aangedane hand, belasting - belastbaarheid,
compensatiestrategieën
 Bv. spalk, hulpmiddelen, oefentherapie, aanpassen omgeving
 acute ziekenhuisopname of ambulante revalidatie

2. DIAGNOSTICEREN

 Ergotherapeut: werken aan het uitvoeren van betekenisvolle activiteiten voor de cliënt
 COPM: vaste waarde om te weten te komen welke beperkingen de cliënt ervaart en hoe belangrijk die
zijn voor hem + hulpvraag
 Zicht krijgen op mogelijkheden en beperkingen van de cliënt
o Afname van testen
o Observatie
o Vragenlijsten

2.1 VERZAMELEN VAN G EGEVENS

 Handletselformulier (zie practicum)

2.2 OBSERVEREN

 Start al in de wachtkamer
o Bv. aangedane hand wordt afgeschermd, ingeschakeld bij jas uitdoen,…
 Observeren van uiterlijke kenmerken geeft al informatie
o Bv. plaats en grootte van het letsel, doorbloeding, uitzicht van de huid, oedeem, abnormale
haargroei
 Palpatie: info over temperatuur, litteken, hypergevoeligheid, zweten, droge huid, pijn
 Observeren van grepen
 Observeren van het uitvoeren van handelingen en activiteiten

2.3 ASSESSMENT

 Nooit een doel op zich, je richt je op wat je wil meten
 In verschillende fasen:
o Gegevensverzameling = intake = nulmeting
o Tussentijdse evaluatie
o Opmaken van een eindstatus met eventuele restletsels
 Soorten assessments:
o Assessments die ‘bevragen’: oa interviews (COPM), checklists of vragenlijsten (DASH)
o Assessments van uiterlijke kenmerken: oa inspecteren, palperen, observeren
o Assessments die meten of testen: al dan niet gestandaardiseerd


2.3.1 ASSESSMENTS OP FUNCTIENIVEAU
 Visueel: wat zie je?
o Bv. kleur, zwelling, wonden, littekens, spieratrofie, abnormale haargroei, misvormingen



7

,  Palpatie: wat voel je?
 Functiemetingen:
o Mobiliteit bv. ROM met goniometer
o Kracht bv. Jamar dynamometer, Pinch gauge
o Sensibiliteit
 Tastzin bv. Semmes-Weinstein monofilamenten, twee-puntsdiscriminatie
 Bewegingsgevoel bv. dynamische twee-puntsdiscriminatie
 Stereognosis: voorwerpen kunnen herkennen op tast
 Temperatuurzin
 Pijnzin (VAS)
 Proprioceptie: houdingsgevoel
 Vibratiezin
o Tonus
o Oedeem
o Zenuwstelsel bv. Tinel, Phalen’s test
o Tendinopathie bv. Finkelstein test
 Assessment op functieniveau kan nodig zijn om te evalueren MAAR geeft niet altijd een indicatie
naar vaardigheden op activiteiten- en participatieniveau want oa compensatoire bewegingen


2.3.2 ASSESSMENTS OP ACTIVITEITENNIVEAU
 Heel veel testen
 Afhankelijk wat je wil meten maak je zelf een keuze
 Assessments voor:
o Grepen
o Basisvaardigheden (Box and block test, Moberg Pick Up Test, Nine Hole Peg test)
 Bv. reiken, pakken, loslaten
o Deelhandelingen
 Bv. groenten snijden, boodschappenlijstje schrijven, knoopjes sluiten
o Activiteiten (DASH, COPM)
 Bv. soep maken, boodschappen doen, zichzelf aankleden,


2.3.3 ASSESSMENTS OP PARTICIPATIENIVEAU
 = iemands deelname aan het maatschappelijke leven bv. hobbyclub, baan hebben, huishouden
hebben
 Bv. COPM, DASH

3. ADVISEREN

 Zowel bij acute als chronische letsels
o Acuut:
 Voorkomen van secundaire letsels en ADL advies
o Chronisch:
 Advies over methodeverandering binnen het handelen
 Inzet van hulpmiddelen

3.1 OEDEEM CONTROLE

 Verhoogd risico op verklevingen/adhesie
 Beperkt bewegingen van de hand

8

,  Hoogstand!
o Hand boven elleboog, elleboog boven schouder en voldoende ondersteund
o Positionering bekijken met cliënt in bv. thuisomgeving
 Oedeem kan verminderen door toegelaten actieve bewegingen te stimuleren in de aangedane
hand (binnen de pijngrens)
o Ook drukverband of drukhandschoen kan oedeem verminderen

3.2 LITTEKENWEEFSELVERMINDERING

 Normaal proces en nodig voor herstel: ontstaat na elk letsel
 Verminderde mobiliteit bij verklevingen, als gewrichten betrokken zijn
 Adviseren van siliconen gel sheets of silicoondrukpads: aanbrengen in spalk of verband
 Siliconen combineren met compressie verminderd vorming van littekenweefsel
 Ook littekenmassage en early active exercises

3.3 ADL ADVIES

 Aangedane hand mag niet ingeschakeld worden:
o Eenhandig uitvoeren van ADL activiteiten
o Advies naar methodevervangingen en tijdelijke hulpmiddelen zijn nodig
 Aangedane hand met wél ingeschakeld worden:
o ADL advies
o Mogelijke ADL activiteiten bekijken waarbij cliënt functioneel actief bewegen kan toepassen
o Soms enkel lichte activiteiten toegelaten en geen activiteiten met kracht of weerstand

4. BEHANDELEN

4.1 OUTCOME

 Afhankelijk van letsel
 Meestal: zo optimaal mogelijk herstel en/of zich leren aanpassen en leren leven met restletsels
o Participatie en activiteiten binnen rollen terug mogelijk maken

4.2 LANGE TERMIJN DO ELEN

 Op woon-, werk- en vrijetijdsniveau of op zelfzorg, productiviteit en ontspanningsniveau
o Bv. haren wassen, tuinieren, schilderclub, maaltijd maken
 Acute letsels: volledig herstel is mogelijk
o LTD over 2 tot 3 maanden
 Andere letsels bv. zenuwletsels
o LTD over maanden tot 2 jaar
 telkens goed vermelden over welke periode je de LTD ziet

4.3 KORTE TERMIJN DOELEN

 Geven weer wat nog verworven moet worden om LTD te behalen
 Bv. voldoende knijpkracht om snoeischaar te gebruiken, voldoende flexie van vingers om
tandenborstel vast te houden,…




9