Hoofdstuk 1 Actief leren: zelfsturing en samenwerking
1.1
Zelfsturend leren: leerlingen zorgen er zelf voor dat ze de leerdoelen behalen. De leerkracht
stelt deze doelen samen met de leerlingen op. De leerkracht heeft een coachende rol en
begeleidt waar nodig. Deze vorm van leren stelt hogere eisen aan de leeractiviteit en
materiaal.
Samenwerkend leren: samen werken aan bepaalde leerdoelen in groepjes. Kern is dat de
leerlingen kennis met elkaar uitwisselen en ideeën, strategieën en oplossingen bespreken.
Ook leren door elkaars feedback.
Actief leren: een actieve rol spelen in eigen leerproces. Inspelen op interesses en ervaringen
van leerlingen, minder methode gebonden werken (denk aan Montessori en Freinet).
‘Levenslang leren’, iedere dag komt er nieuwe informatie beschikbaar, leerlingen moeten
leren om uit deze informatie de juiste gegevens te verzamelen en te verwerken. Rogers en
Piaget aandacht voor actief leren door introductie leren in groepen of projecten.
5 uitgangspunten over actief leren (zelfsturing + samenwerking)
1. Leerdoelen staan centraal, de leerlingen weten wat ze moeten doen door duidelijk
geformuleerde doelen. Naast inhoudelijke doelen ook vaardigheden oefenen, zoals
communiceren en probleemoplossend denken.
2. De leerdoelen sluiten aan bij het niveau van de leerlingen, differentiatie nodig met
uitdagende opdrachten, niet te makkelijk en niet te moeilijk.
3. De leerkracht heeft een begeleidende rol, helpen met het ‘leren leren’, hoe worden ze
steeds zelfstandiger?
4. De leerlingen kunnen zelf keuzes maken in het leerproces, wat leren ze en hoe leren
ze dat. Ruimte voor zelfsturing, behoefte autonomie bevestigd.
5. De leerlingen werken samen.
Verschillende vormen van actief leren:
1. Ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO)
Leerproces vanuit de zone van naaste ontwikkeling, zinvolle en betekenisvolle
activiteiten die de leerling nog niet zelfstandig kan maar wel met hulp. Leren door
interactie met de wereld, leerlingen hebben eigen ontwikkelingskracht.
2. Ervaringsgericht onderwijs (EGO)
Leren door te doen, verantwoordelijkheid + activiteit + zingeving van de leerling
centraal, leren op eigen niveau en tempo, leerkrachten hebben aandacht voor
betrokkenheid en welbevinden van de leerlingen.
3. Natuurlijk leren