Volledige samenvatting gerechtelijke geneeskunde (geslaagd eerste zit)

GERECHTELIJKE GENEESKUNDE




Julie Raveydts
HP [Company address]

, Module I: basisbegrippen
1 DEFINITIE
Gerechtelijke geneeskunde
 = De toepassing van geneeskundige wetenschap en ervaring ter nadere opheldering van gerezen rechtsvragen
 = De studie van alle problemen die zich bij de rechtspleging kunnen voordoen, en slechts met deskundige hulp van een arts
kunnen worden opgelost
 = truth or the nearest reasonable approach to it that is possible from what is observed is the sole aim
Gerechtelijke geneeskundigen/wetsdokters zijn geen rechters, maar wel deskundigen die advies verlenen aan rechter en jury

(1) Gerechtelijke geneeskunde vs. forensische geneeskunde
Gerechtelijke geneeskunde Forensische geneeskunde (voorkeur prof)
= Arts “voor” het gerecht = Arts die ten dienste staat van de maatschappij
 Gerechtelijke geneeskunde is van openbare orde:  Bredere betekenis, want ook ten dienste van de
beroepsgeheim tussen de arts en de juridische diensten maatschappij en niet alleen gerecht
bestaat niet, alles wat gemeld wordt aan de arts komt  Openbaar = markt = forum = forensische geneeskunde
terecht in het strafdossier - Verwijst naar openbaar karakter van de gegevens
- Privaat karakter van medische gegevens vervalt

(2) Aanwenden van medische kennis en kunde ter opheldering van de waarheid
 Onderzoek van ongewoon overlijden  forensische pathologie / thanatologie ( = onderzoek van doden)
- Verschillende manieren van werken: ofwel spreekt men van een forensisch patholoog of medical examiner, maar men
kan ook spreken over een corner  hangt af van de juridische context waarin we gaan werken
o Corner = oorspronkelijk een ambtenaar die ervoor moest zorgen dat de taxen die de Koning kreeg juist werden
geint, wanneer er iets crimineels was gebeurt (is uiteindelijk geëvolueerd naar een forensisch geneeskundige)
o Medical examiner = term die in de States wordt gebruikt en ook meer in opgang gekomen is vanaf de
middeleeuwen
 Onderzoek van ‘gekwetsten’  forensische kliniek
- In Nederland twee afzonderlijke specialisten: enerzijds forensisch patholoog (houdt zich bezig met de doden),
anderzijds de forensische geneeskundige onderzoekers (houdt zich bezig met de levende patiënten)  in België 1
discipline
- Onderzoek van slachtoffers, verdachten en daders
- Bijtletsels, kinderen die het slachtoffer zijn van kindermishandeling (baby < 4 maanden mag geen enkele blauwe plek
hebben, want kan nog niet lopen, kruipen, vallen, …), scheurwonden  onderzoeken en oorzaken opsporen
 Onderzoek van biologische sporen  forensisch labo
- Onderzoek van ‘physical evidence’ / sporenonderzoek
- Heel het gebeuren van sporenonderzoek is een discipline op zich = medische criminalistiek

(3) Gerechtelijke geneeskunde – verschillende deelspecialiteiten
Forensische geneeskunde behoort tot de bredere groep van de forensic sciences, die in feite alle wetenschappen omvat die hun
kennis ten dienste stellen om de waarheidsvinding in een rechtsvraag op te lossen
 Toxicologie
 Forensische psychiatrie
 Forensische genetica DNA-fingerprints
 Forensische bacteriologie – serologie
 Forensische beeldvorming:
- vb. schedel van slachtoffer werd ingeslagen, o.b.v. 3D reconstructie kan men nagaan hoeveel maal op het schedel werd
geslagen en met welk voorwerp dit gebeurde
 Forensische odontologie
- Tandheelkunde als hulp voor identificatie van slachtoffers
 Antropologie

2 GESCHIEDENIS VAN DE GERECHTELIJKE GENEESKUNDE
 6° Babylonische Koning  codex  “oog om oog”
 Beschrijving:
- Vergoeding van artsen
- Straffen voor malpractice / behandelingen zonder resultaat
- Straffen afhankelijk van status patiënt

1

,DHARMASASTRA (3000 – 1000 BC)
 India
 Gebaseerd op Hindu rechtspraak
 Beschrijving:
- Bevat medico-legale principes  om bijvoorbeeld vast te stellen waarom iemand overleden was
- Vyavahara (Vy = verschillende ; ava = twijfel ; hara = wegnemen)

HIPPOCRATES (460 – 384 BC)
 Beschrijving van lethaal karakter van letsels
 Onderscheid geloof – geneeskunde: ziekte geen straf van de goden

LEX AQUILLIA ( 600 BC)
 Beschrijving van lethaal karakter van letsels

ANTISTIUS ( 44 BC)
 Onderzocht lichaam van Julius Caesar op forum Romanum
 23 steekwonden; 1 steekwonde tussen 1° en 2° rib was lethaal

JUSTINIANUS (483 – 585 )
 Codex Justinianus
 Geneesheren zijn geen gewone getuigen, maar geven eerder een oordeel dan een getuigenis

FRANKEN (600)
 Lex Salica (Salische wetten)
 Behandelen erfeniskwesties, diefstal, moord en geweldpleging  gerechtelijke geneeskunde nog niet zo zeer gericht op het
oplossen van problemen

KAREL DE GROTE (750)
 Lex Saxonum
 Belang aan beschrijving van soorten letsels bij de beoordeling ernst delict

HSI YUAN LU (1248)  Groot stuk van de kennis van gerechtelijke geneeskunde was reeds in de 13 de eeuw beschikbaar in China
 “The washing away of wrongs”
 Adviezen voor medicolegaal onderzoek /instructies voor post-mortem onderzoek
 Herkennen van verdrinking (dood door verdrinking of lichaam in water gegooid?)
 Onderzoek brandlijken (dood door brand?)
 Herkennen van wurging

CONSTITUTIO CRIMINALIS CAROLINA (1532)
 Karel V
 Maakte geen melding van autopsie bij verdachte / gewelddadig overlijden
 In beste geval werden wonden ‘geopend’ om de diepte te bepalen of de steekrichting
 Artsen dienden advies te verlenen of persoon sterk genoeg was om marteling te ondergaan …

ANDREAS VESALIUS (1514-1564)
 “De humani corporis fabrica libri septum”
 « vader van de anatomie »

GIOVANNI MORGAGNI (1682 – 1771)
 « Vader van de Pathologie «
 Bologna
 Was prosector bij Antonia Valsalva (leerling van Malpighi)
 Voerde autopsies uit en vergelijkt de veranderingen in de organen bij ziekte

AMBROISE PARE (1510-1590)
 Franse legerarts / chirurg
 Gedetailleerde beschrijving van verwondingen en gewelddadige overlijdens
 Beschrijft effect van gewelddadige dood op de organen
 “Report in court”  procedure verslaggeving aan rechtbank
 Begin moderne forensische pathologie
PAOLO ZACCHIA (1584 – 1649)
 Lijfarts van innocentius X
2

,  Questiones Medicolegales
 Handboek tot in de laat 18de eeuw gebruikt
 “ father of Forensic Medicine”

JOHAN CASPER (1796-1864)
 Gerichtliche leichenöffnung

MATHIEU ORFILA (1787-1853)

ALPHONSE DEVERGIE (1798-1879)
 Médecine légale, théorique et pratique

Momenteel in Vlaanderen
 Ongeveer een viertal grote instituten, in feite aan elke universiteit, waarbij een dienst gerechtelijke geneeskunde is
- UZ Leuven
- UZA
- Universiteit gent
- Vrije Universiteit Brussel
 Vrijgevestigde pathologen zijn quasi niet meer aanwezig

3 ARTS & GERECHTELIJKE GENEESKUNDE
(1) Elke arts
 Aangifte van besmettelijke ziekten
- MB 19 juni 2009 Vlaamse Regering
- Betreffende initiatieven om uitbreiding van schadelijke effecten, die veroorzaakt zijn door biotische factoren, tegen te
gaan, moeten volgende infecties gemeld worden:




 Aangifte van bevalling en geboorte
- Arts (of ziekenhuis) heeft verplichting ABS in kennis te stellen van bevalling ( < 24 uur eerste werkdag)
- Aangifte van geboorte door ouders (art 55-57 BW) < 15 dagen Model I
- Aangifte doodgeboren kind: model III D (criteria niet kennen)
o 22 zwangerschapsweken
o Doodgeboren, maar levensvatbaar kind
 180 dagen postconceptie ( 6 maanden zwangerschap)
 WHO: vanaf 22 zwangerschapsweken, 500g of 25cm bij geboorte

 Verplichte getuigschriften
- Aangifte arbeidsongeval
- Attesten inzake RIZIV / mutualiteiten
- Aanvragen erkenning beroepsziekten
- Levensverzekeringen

3