Inhoud
Intro Hoorcollege ............................................................................................................................................................... 2
Werkcollege 1 Visual clues ................................................................................................................................................. 5
Werkcollege 2 Visual clues ...............................................................................................................................................15
Werkcollege 3: Farmacokinetiek van docetaxel. ..............................................................................................................17
Werkcollege 4: Geavanceerde toedieningsvormen .........................................................................................................23
Onderwijsgroep 1: Colonkanker ......................................................................................................................................27
Voorbereiding colonkanker: .........................................................................................................................................27
Bijeenkomst colonkanker: ............................................................................................................................................35
Onderwijsgroep 2: Borstkanker .......................................................................................................................................49
Voorbereiding borstkanker ..........................................................................................................................................49
Bijeenkomst borstkanker .............................................................................................................................................61
Hoorcollege: Genoominstabiliteit ....................................................................................................................................70
Hoorcollege: Klassieke oncolytica ....................................................................................................................................71
Onderwijsgroep 3: Melanoom .........................................................................................................................................75
Voorbereiding melanoom ............................................................................................................................................75
Bijeenkomst melanoom ...............................................................................................................................................77
Onderwijsgroep 4: Eierstokkanker ...................................................................................................................................87
Voorbereiding eierstokkanker ......................................................................................................................................87
Bijeenkomst eierstokkanker .........................................................................................................................................95
Onderwijsgroep 5: Longkanker ......................................................................................................................................103
Voorbereiding longkanker ..........................................................................................................................................103
Bijeenkomst longkanker.............................................................................................................................................108
Onderwijsgroep 6: Prostaatkanker ................................................................................................................................113
Voorbereiding prostaatkanker ...................................................................................................................................113
Bijeenkomst prostaatkanker ......................................................................................................................................121
Hoorcollege 5 Tumoren en het immuunsysteem...........................................................................................................122
Hoorcollege 6 Invasie en metastasering ........................................................................................................................123
Hoorcollege 7: Moleculaire diagnostiek bij kanker........................................................................................................124
Hoorcollege 8: Nieuwe oncolytica .................................................................................................................................127
Hoorcollege 9: Immuuntherapie bij kanker ...................................................................................................................130
Hoorcollege 11: Nanomedicijnen ..................................................................................................................................132
Hoorcollege 12: Epidemiologie ......................................................................................................................................133
Hoorcollege 13: Vragenuur Q&A ...................................................................................................................................114
Hoofdstuk 2 The cancer genome: mutation versus repair ............................................................................................133
Hoofdstuk 3 Regulation of gene expression ..................................................................................................................139
Hoofdstuk 4 Growth factor signaling oncogenes ...........................................................................................................142
Hoofdstuk 5 The cell cycle .............................................................................................................................................147
Hoofdstuk 6 Tumor suppressor genes ...........................................................................................................................151
,Hoofdstuk 7 Apoptosis ...................................................................................................................................................152
Hoofdstuk 10 angiogenesis ............................................................................................................................................154
Hoofdstuk 12 Tumor immunology and immunotherapy ...............................................................................................155
Intro Hoorcollege
Hoorcollege introductie
Je hoeft deze 10 hallmarks alleen te kennen. (Niet de vier
extra in het linker plaatje)
Tussentoets; WC1-2 // OW 1-4 // HC2-6 ///
• Belangrijkste doodsoorzaak in Nederland is kanker. Waarvan de diagnose huidkanker #1 is en borstkanker #2
is.
• Differentiatie, groei snelheid, metastase en lokale invasie onderscheiden de goedaardige en kwaadaardige
tumoren.
https://www.youtube.com/watch?v=ZcVSHYl_THE
, Hierin worden de verschillen tussen kwaadaardige en goedaardige tumoren weergegeven.
https://www.thegastrosurgeon.com/precancerous-polyps
• Je behandelt op de plek van de primaire tumor, dus als je een tumor hebt in de lever en de dikke darm, maar
de dikke darm kanker is primair, dan behandel je dus de primaire tumor (dikke darmkanker). Je combineert
dus niet 2 behandelingen.
• Dit zijn de stappen van de tumor in metastase:
• Cancer met een onbekende primary (niet weten waar het is ontstaan), krijgen een generieke chemotherapie.
Dit is een zeldzame situatie.
• Carcinomen bestaan uit epitheelcellen (bekleding van longen, borst etc. bestaat uit epitheelweefsel)
• Sarconomen zitten in botten en spieren (komt weinig voor)
• Leukemie zit in bloedcellen.
• Lymfomen in de lymfeklieren
• Invasieve ductaal (=oorsprong melkgang) kanker = meest voorkomende borstkanker.
• DCIS (ductaal carcinoma in situ (=op de plek) zijn cellen die de potentie hebben om uit te zaaien. Bevat dus
kankereigenschappen op de plek.
• Tumor heterogeniteit zijn dat tumoren een beetje van elkaar verschillen.
, • In een normale situatie (normale cel is er een balans tussen apoptose en proliferatie)
• Proto oncogenen stimuleren groei (cell survival en proliferatie)
• Tumor suppressor genen voorkomen celdeling en apoptose.
o Bij kanker is er een disbalans tussen oncogenen en tumor suppressor genen.
• Mutatie in een oncogen leidt tot snelheid toename in celdeling (het gaspedaal blijft haken en vastzitten)
• Mutatie in tumor suppressor genen zijn net defecte remmen, de cellen delen ongecontroleerd.
Dit is hoe proto-oncogenen → oncogeen worden.
• https://josefelixrodriguezantonweb.com/2016/10/19/knudson-hypothesis-tumor-suppressor-gene/
(two hit hypothesis bekijken) (over dat beide genen van tumor suppressor genen gemuteerd moeten zijn)
• Driver mutatie geeft een cel een groeivoordeel, dus de cel gaat sneller groeien.
• Sustaining proliferative signaling (hallmark) is dat de EGFR gemuteerd is, zodat de groei receptor aan blijft
staan en niet meer aangezet hoeft te worden door een groeifactor.
• Gefitinib remt de EGFR receptor, zodat deze niet aan blijft staan.
• Progressie vrije survival is het aantal maanden dat nodig is om verbetering te zien in de ziekte.
• Avoiding immune destruction (hallmark), anti-CTLA4 mAb zorgt voor een boost om de T-cell te activeren,
zodat een tumor opgeruimd kan worden.
• Deregulating cellular energetics (hallmarks) = glucose.
Aerobe glycolyse (wahrburg effect)
Tumoren moeten enorm veel glucose innemen om aan hun ATP te komen.
Wahrburg effect is veel uptake van glucose en productie van lactaat.
PET -scan maakt gebruik van de wahrburg effect. Een glucose molecuul wordt gefluoriseerd, zodat het
straling afgeeft en fluorescentie geeft in een PET-scan.
Intro Hoorcollege ............................................................................................................................................................... 2
Werkcollege 1 Visual clues ................................................................................................................................................. 5
Werkcollege 2 Visual clues ...............................................................................................................................................15
Werkcollege 3: Farmacokinetiek van docetaxel. ..............................................................................................................17
Werkcollege 4: Geavanceerde toedieningsvormen .........................................................................................................23
Onderwijsgroep 1: Colonkanker ......................................................................................................................................27
Voorbereiding colonkanker: .........................................................................................................................................27
Bijeenkomst colonkanker: ............................................................................................................................................35
Onderwijsgroep 2: Borstkanker .......................................................................................................................................49
Voorbereiding borstkanker ..........................................................................................................................................49
Bijeenkomst borstkanker .............................................................................................................................................61
Hoorcollege: Genoominstabiliteit ....................................................................................................................................70
Hoorcollege: Klassieke oncolytica ....................................................................................................................................71
Onderwijsgroep 3: Melanoom .........................................................................................................................................75
Voorbereiding melanoom ............................................................................................................................................75
Bijeenkomst melanoom ...............................................................................................................................................77
Onderwijsgroep 4: Eierstokkanker ...................................................................................................................................87
Voorbereiding eierstokkanker ......................................................................................................................................87
Bijeenkomst eierstokkanker .........................................................................................................................................95
Onderwijsgroep 5: Longkanker ......................................................................................................................................103
Voorbereiding longkanker ..........................................................................................................................................103
Bijeenkomst longkanker.............................................................................................................................................108
Onderwijsgroep 6: Prostaatkanker ................................................................................................................................113
Voorbereiding prostaatkanker ...................................................................................................................................113
Bijeenkomst prostaatkanker ......................................................................................................................................121
Hoorcollege 5 Tumoren en het immuunsysteem...........................................................................................................122
Hoorcollege 6 Invasie en metastasering ........................................................................................................................123
Hoorcollege 7: Moleculaire diagnostiek bij kanker........................................................................................................124
Hoorcollege 8: Nieuwe oncolytica .................................................................................................................................127
Hoorcollege 9: Immuuntherapie bij kanker ...................................................................................................................130
Hoorcollege 11: Nanomedicijnen ..................................................................................................................................132
Hoorcollege 12: Epidemiologie ......................................................................................................................................133
Hoorcollege 13: Vragenuur Q&A ...................................................................................................................................114
Hoofdstuk 2 The cancer genome: mutation versus repair ............................................................................................133
Hoofdstuk 3 Regulation of gene expression ..................................................................................................................139
Hoofdstuk 4 Growth factor signaling oncogenes ...........................................................................................................142
Hoofdstuk 5 The cell cycle .............................................................................................................................................147
Hoofdstuk 6 Tumor suppressor genes ...........................................................................................................................151
,Hoofdstuk 7 Apoptosis ...................................................................................................................................................152
Hoofdstuk 10 angiogenesis ............................................................................................................................................154
Hoofdstuk 12 Tumor immunology and immunotherapy ...............................................................................................155
Intro Hoorcollege
Hoorcollege introductie
Je hoeft deze 10 hallmarks alleen te kennen. (Niet de vier
extra in het linker plaatje)
Tussentoets; WC1-2 // OW 1-4 // HC2-6 ///
• Belangrijkste doodsoorzaak in Nederland is kanker. Waarvan de diagnose huidkanker #1 is en borstkanker #2
is.
• Differentiatie, groei snelheid, metastase en lokale invasie onderscheiden de goedaardige en kwaadaardige
tumoren.
https://www.youtube.com/watch?v=ZcVSHYl_THE
, Hierin worden de verschillen tussen kwaadaardige en goedaardige tumoren weergegeven.
https://www.thegastrosurgeon.com/precancerous-polyps
• Je behandelt op de plek van de primaire tumor, dus als je een tumor hebt in de lever en de dikke darm, maar
de dikke darm kanker is primair, dan behandel je dus de primaire tumor (dikke darmkanker). Je combineert
dus niet 2 behandelingen.
• Dit zijn de stappen van de tumor in metastase:
• Cancer met een onbekende primary (niet weten waar het is ontstaan), krijgen een generieke chemotherapie.
Dit is een zeldzame situatie.
• Carcinomen bestaan uit epitheelcellen (bekleding van longen, borst etc. bestaat uit epitheelweefsel)
• Sarconomen zitten in botten en spieren (komt weinig voor)
• Leukemie zit in bloedcellen.
• Lymfomen in de lymfeklieren
• Invasieve ductaal (=oorsprong melkgang) kanker = meest voorkomende borstkanker.
• DCIS (ductaal carcinoma in situ (=op de plek) zijn cellen die de potentie hebben om uit te zaaien. Bevat dus
kankereigenschappen op de plek.
• Tumor heterogeniteit zijn dat tumoren een beetje van elkaar verschillen.
, • In een normale situatie (normale cel is er een balans tussen apoptose en proliferatie)
• Proto oncogenen stimuleren groei (cell survival en proliferatie)
• Tumor suppressor genen voorkomen celdeling en apoptose.
o Bij kanker is er een disbalans tussen oncogenen en tumor suppressor genen.
• Mutatie in een oncogen leidt tot snelheid toename in celdeling (het gaspedaal blijft haken en vastzitten)
• Mutatie in tumor suppressor genen zijn net defecte remmen, de cellen delen ongecontroleerd.
Dit is hoe proto-oncogenen → oncogeen worden.
• https://josefelixrodriguezantonweb.com/2016/10/19/knudson-hypothesis-tumor-suppressor-gene/
(two hit hypothesis bekijken) (over dat beide genen van tumor suppressor genen gemuteerd moeten zijn)
• Driver mutatie geeft een cel een groeivoordeel, dus de cel gaat sneller groeien.
• Sustaining proliferative signaling (hallmark) is dat de EGFR gemuteerd is, zodat de groei receptor aan blijft
staan en niet meer aangezet hoeft te worden door een groeifactor.
• Gefitinib remt de EGFR receptor, zodat deze niet aan blijft staan.
• Progressie vrije survival is het aantal maanden dat nodig is om verbetering te zien in de ziekte.
• Avoiding immune destruction (hallmark), anti-CTLA4 mAb zorgt voor een boost om de T-cell te activeren,
zodat een tumor opgeruimd kan worden.
• Deregulating cellular energetics (hallmarks) = glucose.
Aerobe glycolyse (wahrburg effect)
Tumoren moeten enorm veel glucose innemen om aan hun ATP te komen.
Wahrburg effect is veel uptake van glucose en productie van lactaat.
PET -scan maakt gebruik van de wahrburg effect. Een glucose molecuul wordt gefluoriseerd, zodat het
straling afgeeft en fluorescentie geeft in een PET-scan.
