Werkboek DPC B08LDE
Casus: MRSA
,Inhoudsopgave
Inhoud....................................................................................................................................................3
Module 1: Achtergrond MRSA................................................................................................................4
Leeruitkomsten..................................................................................................................................4
Taxonomie..........................................................................................................................................4
Resistentie..........................................................................................................................................5
Pathogenese.......................................................................................................................................9
Preventie..........................................................................................................................................11
Behandeling......................................................................................................................................12
Module 2: Diagnostiek..........................................................................................................................15
Leeruitkomsten.................................................................................................................................15
Bemonstering en voorkweek............................................................................................................15
Kweek...............................................................................................................................................17
Determinatie....................................................................................................................................19
Gevoeligheidsbepaling......................................................................................................................20
DNA isolatie en PCR..........................................................................................................................25
Module 3: Casusbeschrijving................................................................................................................27
Leeruitkomsten.................................................................................................................................28
Casus 1A...........................................................................................................................................28
Casus 1B...........................................................................................................................................30
Protocol: MRSA diagnostiek ................................................................................................................32
2
,Inhoud
In deze casus maak je kennis met methicilline resistente Staphylococcus aureus (MRSA).
Er zal aandacht besteed worden aan de taxonomie, resistentie, epidemiologie en verspreiding,
pathogenese, diagnostiek, preventie en therapie.
In module 1 worden de theoretische achtergronden van MRSA besproken en worden er een aantal
opdrachten gemaakt.
Naast de opdrachten worden er een aantal video’s getoond voor meer theoretische verdieping. Deze
video’s zijn te herkennen aan dit icoon:
In module 2 wordt aandacht besteed aan het diagnostisch traject bij MRSA. De verschillende
laboratoriumtesten worden besproken. Ook in deze module worden een aantal opdrachten gemaakt.
In module 3 staan twee patiëntcasussen gepresenteerd. Voor sommige casussen voer je
werkzaamheden uit tijdens de praktijkles; dit is aangegeven met het volgende symbool:
Je maakt de opdrachten individueel wanneer het volgend symbool bij de opdracht staat:
Sommige opdrachten werk je samen uit met je projectgroep. Dit wordt aangegeven met het
volgende symbool: .
Heb je problemen met het invullen van de tekstvakken of het openen van links? Download het
document dan eerst en open het in de desktop app.
Inleidend hoorcollege
Kijk hier eerst het inleidende hoorcollege.
3
, Module 1: Achtergrond MRSA
Leeruitkomsten
Aan het eind van deze module kan de student uitleggen:
wat MRSA is
waarvoor het mecA gen codeert en wat de betekenis hiervan is
wat een borderliner S. aureus is
wat de mogelijke gevaren van MRSA dragerschap en MRSA infectie zijn
wat het belang is van MRSA detectie bij specifieke doelgroepen en ziekenhuizen
hoe overdracht en dragerschap van MRSA voorkomen kan worden
wat het belang is van behandeling van MRSA dragerschap
welke antibiotica geschikt zijn voor behandeling van een MRSA
wat de werkingsprincipes zijn van antibiotica geschikt voor MRSA
wat last line in behandeling is en wat hiervan de betekenis is
welke resistenties een mogelijke bedreiging vormen voor de wereldgezondheid
Taxonomie
MRSA behoort tot het geslacht Staphylococcus en de familie Staphylococcaceae. Het zijn Gram-
positieve, katalase-positieve kokken die geen sporen vormen en niet beweeglijk zijn. Stafylokokken
worden op basis van de productie van het enzym coagulase ingedeeld in twee groepen:
coagulase-negatieve stafylokokken (CNS)
coagulase-positieve stafylokokken
Van de meer dan 50 soorten coagulase-negatieve stafylokokken, komen er 15 voor bij de mens. Deze
CNS behoren tot de normale commensale flora en komen bij iedereen voor. Staphylococcus
epidermidis is de meest voorkomende soort CNS bij de mens en komt vrijwel over het gehele lichaam
voor.
In tegenstelling tot de CNS zijn coagulase-positieve stafylokokken, waar Staphylococcus aureus toe
behoort, potentieel pathogeen voor mens en dier. Het ziekmakende vermogen van S. aureus wordt
grotendeels bepaald door de aanwezigheid van bepaalde virulentiefactoren (zie Pathogenese).
Opdracht 1
Beschrijf het verschil tussen een commensaal en een pathogeen.
4
Casus: MRSA
,Inhoudsopgave
Inhoud....................................................................................................................................................3
Module 1: Achtergrond MRSA................................................................................................................4
Leeruitkomsten..................................................................................................................................4
Taxonomie..........................................................................................................................................4
Resistentie..........................................................................................................................................5
Pathogenese.......................................................................................................................................9
Preventie..........................................................................................................................................11
Behandeling......................................................................................................................................12
Module 2: Diagnostiek..........................................................................................................................15
Leeruitkomsten.................................................................................................................................15
Bemonstering en voorkweek............................................................................................................15
Kweek...............................................................................................................................................17
Determinatie....................................................................................................................................19
Gevoeligheidsbepaling......................................................................................................................20
DNA isolatie en PCR..........................................................................................................................25
Module 3: Casusbeschrijving................................................................................................................27
Leeruitkomsten.................................................................................................................................28
Casus 1A...........................................................................................................................................28
Casus 1B...........................................................................................................................................30
Protocol: MRSA diagnostiek ................................................................................................................32
2
,Inhoud
In deze casus maak je kennis met methicilline resistente Staphylococcus aureus (MRSA).
Er zal aandacht besteed worden aan de taxonomie, resistentie, epidemiologie en verspreiding,
pathogenese, diagnostiek, preventie en therapie.
In module 1 worden de theoretische achtergronden van MRSA besproken en worden er een aantal
opdrachten gemaakt.
Naast de opdrachten worden er een aantal video’s getoond voor meer theoretische verdieping. Deze
video’s zijn te herkennen aan dit icoon:
In module 2 wordt aandacht besteed aan het diagnostisch traject bij MRSA. De verschillende
laboratoriumtesten worden besproken. Ook in deze module worden een aantal opdrachten gemaakt.
In module 3 staan twee patiëntcasussen gepresenteerd. Voor sommige casussen voer je
werkzaamheden uit tijdens de praktijkles; dit is aangegeven met het volgende symbool:
Je maakt de opdrachten individueel wanneer het volgend symbool bij de opdracht staat:
Sommige opdrachten werk je samen uit met je projectgroep. Dit wordt aangegeven met het
volgende symbool: .
Heb je problemen met het invullen van de tekstvakken of het openen van links? Download het
document dan eerst en open het in de desktop app.
Inleidend hoorcollege
Kijk hier eerst het inleidende hoorcollege.
3
, Module 1: Achtergrond MRSA
Leeruitkomsten
Aan het eind van deze module kan de student uitleggen:
wat MRSA is
waarvoor het mecA gen codeert en wat de betekenis hiervan is
wat een borderliner S. aureus is
wat de mogelijke gevaren van MRSA dragerschap en MRSA infectie zijn
wat het belang is van MRSA detectie bij specifieke doelgroepen en ziekenhuizen
hoe overdracht en dragerschap van MRSA voorkomen kan worden
wat het belang is van behandeling van MRSA dragerschap
welke antibiotica geschikt zijn voor behandeling van een MRSA
wat de werkingsprincipes zijn van antibiotica geschikt voor MRSA
wat last line in behandeling is en wat hiervan de betekenis is
welke resistenties een mogelijke bedreiging vormen voor de wereldgezondheid
Taxonomie
MRSA behoort tot het geslacht Staphylococcus en de familie Staphylococcaceae. Het zijn Gram-
positieve, katalase-positieve kokken die geen sporen vormen en niet beweeglijk zijn. Stafylokokken
worden op basis van de productie van het enzym coagulase ingedeeld in twee groepen:
coagulase-negatieve stafylokokken (CNS)
coagulase-positieve stafylokokken
Van de meer dan 50 soorten coagulase-negatieve stafylokokken, komen er 15 voor bij de mens. Deze
CNS behoren tot de normale commensale flora en komen bij iedereen voor. Staphylococcus
epidermidis is de meest voorkomende soort CNS bij de mens en komt vrijwel over het gehele lichaam
voor.
In tegenstelling tot de CNS zijn coagulase-positieve stafylokokken, waar Staphylococcus aureus toe
behoort, potentieel pathogeen voor mens en dier. Het ziekmakende vermogen van S. aureus wordt
grotendeels bepaald door de aanwezigheid van bepaalde virulentiefactoren (zie Pathogenese).
Opdracht 1
Beschrijf het verschil tussen een commensaal en een pathogeen.
4
