Samenvatting De Pluriforme
samenleving
§1 Cultuur en identiteit
Mensen die met elkander optrekken ontwikkelen een cultuur: waarden, normen en andere
aangeleerde kenmerken die leden van een groep of samenleving met elkander gemeen hebben
en als vanzelfsprekend beschouwen.
Cultuur heeft drie voorname functies:
• Identiteit: je persoonlijkheid wordt mede gevormd door culturele elementen, zoals
kleding, muziek, media.
• Een gemeenschappelijk referentiekader: men heeft (deels) dezelfde normen,
waarden en gewoonten. Daardoor begrijpt men elkaar en is het gemakkelijk ideeën uit
te wisselen.
• Gedragsregulatie: cultuur doet het gedrag van mensen geordend verlopen. Je spreekt
dus dezelfde taal en ontwikkelt rolgedrag.
Rolgedrag → Erving Goffman. Iedereen vervult verschillende rollen in het leven: leerling,
consument, moeder… De manier van presentatie in een rol is presentation of the self. Wordt
bepaald door maatschappelijke verwachtingen. Er is ook impression management, dus het
spelen van een voorstelling: als ober, of als winkelbediende. Buiten de winkel of in de keuken
mag je even je rol laten varen. Het is ook mogelijk om in tweestrijd te komen tussen rollen.
Een dominante cultuur is het geheel van waarden, normen en kenmerken dat door de
meeste mensen binnen een samenleving wordt geaccepteerd. Dat zijn vaak cultuurkenmerken
van groepen die veel invloed hebben. Bij het ontwikkelen van eigen afwijkende waarden en
normen door een groep spreken we over subculturen. Zo is ‘metalhead’ maar ook
‘dierenactivist’ een subcultuur. Een etnische subcultuur is een subcultuur van mensen
behorend tot hetzelfde etnische ras. Als een subcultuur ingaat tegen de waarden van een
dominante cultuur spreken we van een tegencultuur.
Als men (onbewust) steeds meer de waarden en normen van zijn groep krijgt aangeleerd
spreken we van socialisatie. Het individu past zich aan aan zijn omgeving. Socialisatie vindt
veel plaats door imitatie. Socialisatie vindt vaak plaats in instellingen, organisaties en
collectieve gedragspatronen waarbinnen en waarlangs de cultuuroverdracht in een
samenleving plaatsvindt. Dat noemen we socialiserende instituties. Collectieve
gedragspatronen zijn bijv. Koninginnedag, dodenherdenking e.d. Socialisatie vindt plaats d.m.v.
sociale controle, het stimuleren van mensen zich te houden aan de normen door andere
mensen. Dat gaat met positieve en negatieve sancties. Dus boegeroep bij een slecht concert,
of juist klappen.
We onderscheiden drie manieren om een cultuur ‘mee te krijgen’:
• Enculturatie; het met de paplepel ingegoten krijgen.
• Acculturatie: het aanleren van kenmerken van een cultuur waar je oorspronkelijk niet
toe behoort.
• Internalisatie: het automatisch in je gedrag opnemen van bepaalde aspecten van de
cultuur waar je bij hoort. Dus bijv. rechts houden in het verkeer.
samenleving
§1 Cultuur en identiteit
Mensen die met elkander optrekken ontwikkelen een cultuur: waarden, normen en andere
aangeleerde kenmerken die leden van een groep of samenleving met elkander gemeen hebben
en als vanzelfsprekend beschouwen.
Cultuur heeft drie voorname functies:
• Identiteit: je persoonlijkheid wordt mede gevormd door culturele elementen, zoals
kleding, muziek, media.
• Een gemeenschappelijk referentiekader: men heeft (deels) dezelfde normen,
waarden en gewoonten. Daardoor begrijpt men elkaar en is het gemakkelijk ideeën uit
te wisselen.
• Gedragsregulatie: cultuur doet het gedrag van mensen geordend verlopen. Je spreekt
dus dezelfde taal en ontwikkelt rolgedrag.
Rolgedrag → Erving Goffman. Iedereen vervult verschillende rollen in het leven: leerling,
consument, moeder… De manier van presentatie in een rol is presentation of the self. Wordt
bepaald door maatschappelijke verwachtingen. Er is ook impression management, dus het
spelen van een voorstelling: als ober, of als winkelbediende. Buiten de winkel of in de keuken
mag je even je rol laten varen. Het is ook mogelijk om in tweestrijd te komen tussen rollen.
Een dominante cultuur is het geheel van waarden, normen en kenmerken dat door de
meeste mensen binnen een samenleving wordt geaccepteerd. Dat zijn vaak cultuurkenmerken
van groepen die veel invloed hebben. Bij het ontwikkelen van eigen afwijkende waarden en
normen door een groep spreken we over subculturen. Zo is ‘metalhead’ maar ook
‘dierenactivist’ een subcultuur. Een etnische subcultuur is een subcultuur van mensen
behorend tot hetzelfde etnische ras. Als een subcultuur ingaat tegen de waarden van een
dominante cultuur spreken we van een tegencultuur.
Als men (onbewust) steeds meer de waarden en normen van zijn groep krijgt aangeleerd
spreken we van socialisatie. Het individu past zich aan aan zijn omgeving. Socialisatie vindt
veel plaats door imitatie. Socialisatie vindt vaak plaats in instellingen, organisaties en
collectieve gedragspatronen waarbinnen en waarlangs de cultuuroverdracht in een
samenleving plaatsvindt. Dat noemen we socialiserende instituties. Collectieve
gedragspatronen zijn bijv. Koninginnedag, dodenherdenking e.d. Socialisatie vindt plaats d.m.v.
sociale controle, het stimuleren van mensen zich te houden aan de normen door andere
mensen. Dat gaat met positieve en negatieve sancties. Dus boegeroep bij een slecht concert,
of juist klappen.
We onderscheiden drie manieren om een cultuur ‘mee te krijgen’:
• Enculturatie; het met de paplepel ingegoten krijgen.
• Acculturatie: het aanleren van kenmerken van een cultuur waar je oorspronkelijk niet
toe behoort.
• Internalisatie: het automatisch in je gedrag opnemen van bepaalde aspecten van de
cultuur waar je bij hoort. Dus bijv. rechts houden in het verkeer.
