psychodiagnostiek bij kinderen en jongeren les 10
Diagnostische methoden
intake fase: wie komt met wat, net nu, naar hier?
gesprek: multi-informanten aanpak
brede screeningsvragenlijsten: ASEBA, SDQ, …
strategiefase:
onderkennende diagnostiek: is er sprake van stoornis in stemming, angst, gehechtheid?
verklarende diagnostiek: wat zijn uitlokkende en in standhoudende factoren?
onderzoeksfase: welke diagnostische methoden kunnen we hiervoor inzetten?
1. Emotionele stoornissen
1.1.Stemmingsstoornissen
1.1.1. Onderkennende diagnostiek: is er sprake van stemmingsstoornis
algemene screeningsvragenlijsten: CBCL/ASEBA (angstig-depressief, angstig-teruggetrokken),
SDQ (emotionele problemen)
specifieke screeningsvragenlijsten: Children’ s Depression Inventory (CDI-2): 7-21 jaar
zelfrapportage vragenlijst (= perceptie van kind/jongere):
o 28 items over uitingen van depressieve symptomen tijdens afgelopen 2 weken
oudervragenlijst (= perceptie van ouder)
o 17 items: stellingen over depressieve symptomen
interpretatie percentielscores
interpretatie cutoff-score: 14 = optimale sensitiviteit en specificiteit = dat meeste
depressieve kinderen correct w opgespoord en bij slechts beperkt aantal kinderen w
onterecht risico op depressie verondersteld
itemanalyse:
o alleen lichte klachten (score 1) of aantal heel duidelijke symptomen (score 2)
o steeds item 8 (suïcide) bekijken, wanneer kind hier positief op scoort, is het
van belang om direct verdere stappen te ondernemen
vervolgstappen
o CDI-score cutoff-score: advies om CDI nogmaals af te nemen na twee
weken. Indien score gelijk of hoger is dan cutoff-score, dan heeft jongere
verhoogd risico op depressie
→ verder diagnostisch onderzoek (een semigestructureerd interview, vb. SCID-
junior)
o geen diagnose, maar jongere ervaart veel problemen → preventieprogramma
(bv. Grip op je dip, Pak aan)
o wel diagnose → behandeling (bv. Pak aan (9-13j) Doepressie (16-21j)),
Interpersoonlijke therapie (adolescenten), Attachment-based family therapy
o bij ernstige depressie is voorkeursbehandeling Cognitieve Gedragstherapie
(Doepressie) + medicatie
gestandaardiseerd diagnostisch interview: Structured Clinical Interview Disorders (SCID 5 –
junior): 8-18 jaar
semigestructureerd interview bij meerdere informanten (kind, ouder, leerkracht)
gebaseerd op DSM-5-criteria: diagnostiek van meest voorkomende psychische
stoornissen bij kinderen en jongeren
tijdsintensief en vraagt training
1.1.2. Verklarende diagnostiek
verklaringsmodel voor depressie = kwetsbaarheids-stressmodel
zicht krijgen op:
risicofactoren op niveau van kind o.a. negatieve cognitieve stijl, rumineren, hoge
normen
risicofactoren op niveau van gezin en omgeving (stress)
1
Diagnostische methoden
intake fase: wie komt met wat, net nu, naar hier?
gesprek: multi-informanten aanpak
brede screeningsvragenlijsten: ASEBA, SDQ, …
strategiefase:
onderkennende diagnostiek: is er sprake van stoornis in stemming, angst, gehechtheid?
verklarende diagnostiek: wat zijn uitlokkende en in standhoudende factoren?
onderzoeksfase: welke diagnostische methoden kunnen we hiervoor inzetten?
1. Emotionele stoornissen
1.1.Stemmingsstoornissen
1.1.1. Onderkennende diagnostiek: is er sprake van stemmingsstoornis
algemene screeningsvragenlijsten: CBCL/ASEBA (angstig-depressief, angstig-teruggetrokken),
SDQ (emotionele problemen)
specifieke screeningsvragenlijsten: Children’ s Depression Inventory (CDI-2): 7-21 jaar
zelfrapportage vragenlijst (= perceptie van kind/jongere):
o 28 items over uitingen van depressieve symptomen tijdens afgelopen 2 weken
oudervragenlijst (= perceptie van ouder)
o 17 items: stellingen over depressieve symptomen
interpretatie percentielscores
interpretatie cutoff-score: 14 = optimale sensitiviteit en specificiteit = dat meeste
depressieve kinderen correct w opgespoord en bij slechts beperkt aantal kinderen w
onterecht risico op depressie verondersteld
itemanalyse:
o alleen lichte klachten (score 1) of aantal heel duidelijke symptomen (score 2)
o steeds item 8 (suïcide) bekijken, wanneer kind hier positief op scoort, is het
van belang om direct verdere stappen te ondernemen
vervolgstappen
o CDI-score cutoff-score: advies om CDI nogmaals af te nemen na twee
weken. Indien score gelijk of hoger is dan cutoff-score, dan heeft jongere
verhoogd risico op depressie
→ verder diagnostisch onderzoek (een semigestructureerd interview, vb. SCID-
junior)
o geen diagnose, maar jongere ervaart veel problemen → preventieprogramma
(bv. Grip op je dip, Pak aan)
o wel diagnose → behandeling (bv. Pak aan (9-13j) Doepressie (16-21j)),
Interpersoonlijke therapie (adolescenten), Attachment-based family therapy
o bij ernstige depressie is voorkeursbehandeling Cognitieve Gedragstherapie
(Doepressie) + medicatie
gestandaardiseerd diagnostisch interview: Structured Clinical Interview Disorders (SCID 5 –
junior): 8-18 jaar
semigestructureerd interview bij meerdere informanten (kind, ouder, leerkracht)
gebaseerd op DSM-5-criteria: diagnostiek van meest voorkomende psychische
stoornissen bij kinderen en jongeren
tijdsintensief en vraagt training
1.1.2. Verklarende diagnostiek
verklaringsmodel voor depressie = kwetsbaarheids-stressmodel
zicht krijgen op:
risicofactoren op niveau van kind o.a. negatieve cognitieve stijl, rumineren, hoge
normen
risicofactoren op niveau van gezin en omgeving (stress)
1
