Samenvatting - Juridische Bronnen

Juridische bronnen - Module 1
1. Wat is recht?
DOMITIUS ULPIANUS:  Verschillen tussen
“UBI SOCIETAS, IBI IUS” samenlevingen/staten (staat vs.
rechtstaat).
 Verband met de heersende
economische opvatting.
STAAT  Grondgebied
 Politieke organisatie
 Inwoners
 Internationale erkenning

RECHTSTAAT  Grondgebied
 Politieke organisatie
 Inwoners
 Scheiding der staatsmachten
 Fundamentele rechten (mensenrechten(
SCHEIDING DER MACHTEN  Uitvoerende macht
 Rechterlijke macht
 Wetgevende macht

SAMENLEVING Elkaars waarden en normen accepteren
Wij maken er allemaal deel van uit
Bv. Een gezin

WAT IS DE MEDIA IN ONZE Een staatsmacht
SAMENLEVING?

SOORTEN RECHTSREGELS (3)  Berechtingsregels (=procesrecht)
o Het moet omdat het zo in de wet
staat.
 Wijzigingsregels (=wet aanpassen)
o Wet geleidelijk aan wijzigen of
afzeggen (euthanasiewet).
 Erkenningsregels (=gelding,
interpretatie en verhouding)
o Recht op privacy: is er, niet
inhoudelijk “duidelijk”, inhoudelijk
recht.

,VERBANDEN IN RECHT (3)  Recht en godsdienst
o Belang SECULARISATIE
o Kerk en staat nu gescheiden
o Recht van de godsdienstvrijheid
o Pedofilie priesters (kerkelijk recht)
 Recht en moraal
o POSITIVISME (=wat in wetboeken
staat)
o NATUURRECHT (=menselijk
verstand)
o Doen wat juist is (abortuswet
Boudewijn)
 Recht en sociale zeden
o Gedragsregels en omgangsregels
o TEMPOREEL (=door tijd gewijzigd)
o CULTUREEL (=afhankelijk welke
cultuur)
DOEL VAN HET RECHT Het ordenen van een samenleving van mensen
 Recht en rechtszekerheid
 Recht en rechtvaardigheid
o Aristoteles
- Verdelende vs.
Vergeldende
rechtvaardigheid
- Publiekrecht vs.
privaatrecht
HET RECHT ALS MIDDEL  Niveau van DE RECHTSREGEL
o Gedragsregels of normen
 Niveau van DE RECHTSPRAAK
o In uw recht? Verklaring aan
rechter
 Niveau van RECHTSHANDHAVING
o Afdwingbaar? Uitvoering
straf/vergoeding
 Bv: carjacking ( RR) word bestraft en moet
betalen ( RS ) na 7 jaar heeft hij nog niet betaald,
het geld kan ook niet afgedwongen worden want
hij is werkloos en woont bij zijn ouders ( RHH )
POGING TOT DEFINITIE een verzameling van rechtsregels in materiële
zin en wordt gecreëerd door mensen met als
doel om hun samenleving te ordenen .
Het toepassen en afdwingen van deze
rechtsregels moet bijdragen tot een
vreedzame en rechtvaardige samenleving

, 2. Indeling van het recht
OBJECTIEF RECHT het recht zoals het op een bepaald moment op een
bepaalde plaats van toepassing is en is daarmee
ook heel vaak niet afdwingbaar. Vloeit voort uit
wetgeving, rechtspraak en gewoonten.
SUBJECTIEF RECHT toegepast recht dat jezelf kan afdwingen.
Bv. Advocaat eisen
MATERIEEL RECHT de regels die betrekking hebben op de inhoud van
rechten en plichten.

FORMEEL RECHT wijze waarop het materieel recht wordt
gehandhaafd. Ook wel procesrecht genoemd.
RECHT DOMEIN-VERDELING  Volgens de activiteit die de regels ordent
o Fiscaalrecht
 Volgens de techniek waarmee de regels
geordend worden
o Strafrecht
 Volgens niveau van de totstandkoming van
de regels
o Europees recht
HET NUT VAN HET ONDERSCHEID Didactisch als rechtstheoretisch nut

KLASSIEK ONDERSCHEID Privaatrecht en publiekrecht

PRIVAATRECHT Recht van de burger
 Privé belangen, relatie tussen burgers
o Personen- en Familierecht.
o Familiaal vermogensrecht.
o Verbintenissenrecht.
o Zakenrecht.
o Handelsrecht.
o Vennootschapsrecht.
o Sociaal recht.
o Burgerlijk procesrecht.
o Internationaal privaatrecht.
PUBLIEKRECHT Recht van het handelen van de overheid
 Algemeen belang, verhoudingen tussen
verschillende overheden onderling en de
verhouding overheid – burger
o Staatsrecht.
o Administratief recht.
o Sociaal recht?
o Strafrecht.
o Strafprocesrecht.
o Fiscaal recht.
o Europees recht.
o Internationaal recht.

, ONDERSCHEID IS ACHTERHAALD  Privépersonen kunnen worden belast met
overheidstaken en overheden kunnen
deelnemen aan het privaatrechtelijke
rechtsverkeer.
 Vervlechting private belangen en algemeen
belang.
 Niet altijd (nog) een duidelijk onderscheid
tussen privaat-en publiekrecht.
GEEN SLUITENDE OPDELING TUSSEN DE TWEE


DE AFDWINGBAARHEID VAN RECHTSREGELS KENT  AANVULLEND RECHT/SUPPLETIEF RECHT
VERSCHILLENDE CATEGORIEËN: o Legislatieve indicatie
(onschendbaar)
 DWINGEND RECHT/IMPERATIEF RCHT
o Bescherming van private belangen
 OPENBARE ORDE EN GOEDE ZEDEN
o Bescherming vh algemeen belang

TOEPASSINGSGEBIED RECHTSREGELS  Materieel
 Personeel
 territoriaal

WAT ZIJN GRENSOVERSCHRIJDENDE ZAKEN? Bevoegdheid, recht en uitvoering




3. De bronnen van het recht
TRIAS POLITICA  Scheiding der machten
o Wetgevende macht
o Uitvoerende macht